Gujarat UCC: મુસ્લિમ મહિલાઓને હલાલામાંથી આઝાદી, બીજા લગ્ન પર 7 વર્ષની જેલ! જાણો 5 મોટા નિર્ણયો

Gujarat UCC: ઉત્તરાખંડ બાદ હવે ગુજરાત પણ યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) લાગુ કરવાની દિશામાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. રાજ્ય કેબિનેટે 'ગુજરાત સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC), 2026' ના મુસદ્દાને મંજૂરી આપી દીધી છે અને તેને વિધાનસભા સચિવાલયમાં મોકલી આપવામાં આવ્યો છે. સરકારનો પ્રયાસ છે કે વર્તમાન બજેટ સત્રમાં જ આ વિધેયક પસાર કરી દેવામાં આવે. જો આવું થશે, તો ગુજરાત દેશનું બીજું એવું રાજ્ય બનશે જ્યાં તમામ ધર્મો માટે એક સમાન નાગરિક કાયદો અમલી બનશે.

તમામ માટે એક સરખો કાયદો (Uniform Law for All)

UCC લાગુ થયા પછી રાજ્યમાં લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસાઈ અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપ સંબંધિત નિયમો તમામ સમુદાયો માટે સમાન થઈ જશે. આનો અર્થ એ છે કે ધર્મ, જ્ઞાતિ કે પંથના આધારે અલગ-અલગ કાયદાઓ સમાપ્ત થઈ જશે. જોકે, અનુસૂચિત જનજાતિઓ (STs) ને આ કાયદામાંથી બહાર રાખવામાં આવી શકે છે, કારણ કે તેમના પરંપરાગત અધિકારો બંધારણ હેઠળ સુરક્ષિત છે. ચાલો જાણીએ ગુજરાત UCCના 5 મોટા નિર્ણયો:

1. હલાલા પ્રથા પર કડક પ્રતિબંધ (Ban on Halala Practice)

આ વિધેયકની સૌથી મોટી અને ચર્ચિત જોગવાઈ મુસ્લિમ મહિલાઓ સાથે જોડાયેલી છે. મુસદ્દામાં હલાલા પ્રથા પર રોક લગાવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. હવે કોઈપણ દંપતી છૂટાછેડા પછી કોઈ પણ શરત વગર ફરીથી લગ્ન કરી શકે છે. એટલે કે, પહેલા કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિ સાથે લગ્ન કરવાની અનિવાર્યતા ખતમ થઈ જશે.

જો કોઈ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરે છે, તો તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની જેલ અથવા એક લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. આ પગલું મુસ્લિમ મહિલાઓના અધિકારોને મજબૂત કરવાની દિશામાં મોટો બદલાવ માનવામાં આવે છે.

2. એકથી વધુ લગ્ન કરવા પર સજા (Ban on Polygamy)

UCCમાં બહુપત્નીત્વ (એકથી વધુ લગ્ન) પર પણ સંપૂર્ણ રોક લગાવવાની વાત કહેવામાં આવી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ કાયદેસરના છૂટાછેડા લીધા વગર બીજા કે ત્રીજા લગ્ન કરે છે, તો તેને સાત વર્ષ સુધીની સજા થઈ શકે છે. સાથે જ તમામ ધર્મો માટે લગ્નની લઘુત્તમ વય પણ નક્કી કરવામાં આવી છે, જેમાં પુરુષો માટે 21 વર્ષ અને મહિલાઓ માટે 18 વર્ષની ઉંમર ફરજિયાત રહેશે.

3. લિવ-ઇન રિલેશનશિપ પણ કાયદાના દાયરામાં (Rules for Live-in Relationship)

ગુજરાત UCCમાં લિવ-ઇન રિલેશનશિપને પણ કાયદેસરની માન્યતા આપવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ હેઠળ સાથે રહેતા યુગલે પોતાના સંબંધનું રજીસ્ટ્રેશન જિલ્લા રજીસ્ટ્રાર પાસે કરાવવું પડશે. એટલું જ નહીં, જો બંને અલગ થાય તો તેની જાણકારી પણ આપવી પડશે. લિવ-ઇનથી જન્મેલા બાળકને સંપૂર્ણ રીતે કાયદેસર માનવામાં આવશે અને તેને તમામ કાયદાકીય અધિકારો મળશે. જો કોઈ મહિલાને તેનો પાર્ટનર છોડી દે છે, તો તે ભરણપોષણની માંગ કરી શકે છે.

4. લગ્ન અને છૂટાછેડાનું રજીસ્ટ્રેશન ફરજિયાત (Mandatory Registration)

વિધેયકમાં એ પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે લગ્ન ધાર્મિક રીતિ-રિવાજો મુજબ થઈ શકે છે, પરંતુ તેનું રજીસ્ટ્રેશન જરૂરી રહેશે. તેવી જ રીતે છૂટાછેડાનું રજીસ્ટ્રેશન પણ ફરજિયાત કરવામાં આવશે. જો કોઈ આવું નહીં કરે તો તેના પર 10,000 રૂપિયા સુધીનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે. આનાથી પારદર્શિતા વધશે અને કાયદાકીય વિવાદો ઘટશે.

5. વારસાઈના નિયમો પણ એક સમાન (Uniform Inheritance Law)

વારસાઈના કિસ્સામાં પણ તમામ ધર્મો માટે એકસમાન નિયમો લાગુ થશે. જો કોઈ વ્યક્તિ વસિયત નથી કરતું, તો મિલકતને ત્રણ શ્રેણીમાં વહેંચવામાં આવશે. પ્રથમ શ્રેણીમાં પતિ કે પત્ની, બાળકો અને માતા-પિતાનો સમાવેશ થશે. બીજી શ્રેણીમાં દાદા-દાદી, નાના-નાની અને સાવકા માતા-પિતા આવશે. આ સિવાય અન્ય સંબંધીઓ ત્રીજી શ્રેણીમાં સામેલ થશે.

ક્યારે પસાર થશે બિલ? (When Will Bill Be Passed)

સરકારની યોજના છે કે આ વિધેયક પર 24 માર્ચે ચર્ચા કરવામાં આવે અને 25 માર્ચે તેને પસાર કરવામાં આવે. આ અગાઉ રાજ્યની સમિતિએ પોતાનો અહેવાલ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને સોંપ્યો હતો. સરકારનું કહેવું છે કે આ કાયદો સમાનતા, લિંગ ન્યાય અને સામાજિક સુધારણાની દિશામાં મોટું પગલું છે.

ગુજરાતની બહાર રહેતા લોકો પણ દાયરામાં (Applicability of Law)

આ કાયદો માત્ર રાજ્યની અંદર જ નહીં, પરંતુ ગુજરાતની બહાર રહેતા રાજ્યના રહેવાસીઓ પર પણ લાગુ થશે. જોકે, કેટલાક પરંપરાગત સમુદાયો અને અનુસૂચિત જનજાતિઓને આમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે.

FAQs Gujarat UCC

1.ગુજરાત UCC શું છે?
આ એક એવો કાયદો છે, જેમાં તમામ ધર્મો માટે લગ્ન, છૂટાછેડા અને મિલકતના નિયમો સમાન હશે.

2. શું હલાલા પ્રથા સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જશે?
હા, પ્રસ્તાવિત કાયદામાં હલાલા જેવી પ્રથા પર રોક લગાવવાની જોગવાઈ છે.

3. શું એકથી વધુ લગ્ન કરવા પર સજા થશે?
હા, છૂટાછેડા લીધા વગર બીજા લગ્ન કરવા પર 7 વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે.

4. લિવ-ઇન રિલેશનશિપ પર શું નિયમો હશે?
લિવ-ઇનને રજીસ્ટર કરવું જરૂરી રહેશે અને મહિલાને ભરણપોષણનો અધિકાર મળશે.

5. શું આ કાયદો સમગ્ર ભારતમાં લાગુ થશે?
ના, હાલમાં આ માત્ર ગુજરાત રાજ્યમાં જ લાગુ થશે.

English summary

Gujarat Cabinet approves the Uniform Civil Code (UCC) 2026 draft. Key features include a ban on Halala and polygamy, mandatory live-in registration, and uniform inheritance laws.