સમાચારપત્ર સંદેશ ને બદનક્ષીભર્યા લેખો બદલ ભૂતપૂર્વ DIG ડીજી વણઝારાને 15 કરોડ ચૂકવવા પડશે

સિટી સિવિલ કોર્ટ, અમદાવાદના ન્યાયાધીશ સી. એસ. અધ્યારુએ વણઝારા દ્વારા બદનક્ષીનો આરોપ લગાવતા અને ગુજરાતી અખબાર સંદેશ પાસેથી વળતરની માંગણી કરવા માટે દાખલ કરેલા દાવાને ડિક્રી કરતી વખતે આ આદેશ આપ્યો હતો.

અમદાવાદ (ગુજરાત) ખાતેની સિટી સિવિલ કોર્ટે ગુરુવારના રોજ ગુજરાત સ્થિત અખબાર સંદેશને ગુજરાતના ભૂતપૂર્વ ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ ડાહ્યાજી ગોબાજી વણઝારા વિરુદ્ધ બદનક્ષીભર્યો લેખ પ્રકાશિત કરવા બદલ 15 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

સિટી સિવિલ કોર્ટ, અમદાવાદના ન્યાયાધીશ સી. એસ. અધ્યારુએ વણઝારા દ્વારા બદનક્ષીનો આરોપ લગાવતા અને ગુજરાતી અખબાર સંદેશ પાસેથી વળતરની માંગણી કરવા માટે દાખલ કરેલા દાવાને ડિક્રી કરતી વખતે આ આદેશ આપ્યો હતો. IPS વણઝારા વિરુદ્ધ કોઈપણ અપમાનજનક અને/અથવા બદનક્ષીભર્યા લેખો પ્રકાશિત કરવા માટે અખબારને કાયમી ધોરણે પ્રતિબંધિત લગાવવામાં આવ્યો છે.

કેસની વિગતો

IPS વણઝારાએ તેમની વિરુદ્ધ બદનક્ષીભર્યા લેખો પ્રકાશિત કરવા બદલ અને જાહેર જનતામાં તેમની બદનક્ષી કરવા બદલ વર્તમાન દાવા સાથે અખબાર સંદેશમાંથી રૂપિયા 51 કરોડના નુકસાનનો દાવો કરવા માટે સિટી સિવિલ કોર્ટમાં ગયા હતા. તેમના દાવામાં, તેમણે આરોપ મૂક્યો હતો કે, અખબારે 1997 થી 1999 ના વર્ષો દરમિયાન શ્રેણીબદ્ધ લેખો પ્રકાશિત કર્યા હતા, જે સામાન્ય લોકોની નજરમાં તેમની સ્થિતિ અને પ્રતિષ્ઠાને ઘટાડે છે.

આ સાથે ડી જી વણઝારાએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે, અમુક લેખોમાં, તેમના અંગત/કૌટુંબિક મુદ્દાઓને પ્રમાણની બહાર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા, અને કેટલાક અન્ય લેખોમાં, ભ્રષ્ટાચાર અને તેમના સત્તાવાર પદના દુરુપયોગનો વણઝારા સામે આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો. કેટલાક લેખોએ તેમની છબી એક અપ્રમાણિક પોલીસ અધિકારી તરીકે રજૂ કરી હતી.

દલીલો રજૂ કરી

વણઝારાની દલીલ હતી કે, તેણે સંદેશના તંત્રીને પત્ર લખીને તે આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા, પરંતુ પ્રતિવાદીઓએ હેતુપૂર્વક તે છાપ્યું ન હતું અને તેથી, એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે પ્રતિવાદીઓ આમ, આચારસંહિતાના દોષી છે. પ્રેસ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા કારણ કે, તેઓએ પ્રેસ પરના તેમના માલિકી હક્કોનો દુરુપયોગ કર્યો છે અને તેમાંથી તેમણે નાણા બનાવ્યા હતા. એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે, આવા આક્ષેપો અને આરોપો વાદીની પ્રામાણિકતા પર શંકા કરે છે. એવી દલીલ કરવામાં આવે છે કે આરોપો વાદીની સત્તાને નબળી પાડવા અને વાદીના આત્મવિશ્વાસના ધોવાણની અસર ધરાવે છે.

વાદીનો કેસ હતો કે, પ્રેસની સ્વતંત્રતા સામાન્ય નાગરિકની સ્વતંત્રતા કરતા વધારે નથી અને તે ભારતના બંધારણની કલમ 19(2) દ્વારા લાદવામાં આવેલા સમાન મુકદ્દમાઓને આધીન છે. વાદીનો કેસ છે કે, પ્રતિવાદીઓએ અખબારમાં અગ્રણી સ્થાનો પર કોલમનો ઉપયોગ કરીને વાદીના ચારિત્ર્ય અને આચરણ પર ઉશ્કેરણીજનક હુમલો કરીને તેને ગુજરાતની જનતાની નજરમાં નીચો કરી નાખ્યો હતો.

કોર્ટના અવલોકનો

પ્રતિવાદીઓએ કોર્ટ સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે, IPS વણઝારાનો કેસ સૌથી વધુ એક સમાચાર આઇટમ પ્રકાશિત કરવામાં બેદરકારી પર આધારિત હોવાનું કહી શકાય. જોકે, કોર્ટને જણાયું ન હતું કે, તે કોઈપણ મૌખિક પુરાવા ઉમેરીને સંતોષકારક રીતે સાબિત થયું હતું.

વાસ્તવમાં, કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે પ્રતિવાદીઓ વતી દાખલ કરાયેલા તમામ મૌખિક પુરાવાઓ, તેનાથી વિપરિત, વાદીના કેસને ટેકો આપતા જણાય છે. વધુમાં, પ્રતિવાદીઓની દલીલના જવાબમાં કે તેમની પાસે કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી, કોર્ટે આ રીતે અવલોકન કર્યું હતું.

"તે પણ એક હકીકત છે કે, વાદીએ તેની કાનૂની નોટિસ દ્વારા રૂપિયા 51 કરોડના નુકસાનની માંગણી કરી હતી. જોકે, હકારમાં અથવા નકારમાં કંઈપણ જવાબ આપવામાં આવ્યો નથી. નોંધનીય છે કે, પ્રતિવાદી આનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયો હોવાથી નુકસાનના સંદર્ભમાં નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી. તેથી તે પ્રતિવાદીઓ છે કે, જેઓ પોતે જ સુધારાત્મક તેમજ ઉપચારાત્મક પગલાં લઈને તેને ઉકેલવામાં મામલાને પહોંચી વળવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા. જો તેનો કોઈ ઈરાદો ન હતો તેવું માનવામાં આવે તો શા માટે કોઈ ન હતું. જાહેર માફી અથવા તો કોરિજેન્ડમનું સ્ક્રોલિંગ, જે અલબત્ત માફી માંગવા સમાન નથી અને અન્ય પાસાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતા નથી. તેથી, જો એવું માનવામાં આવે કે મેન્સ રીઆ એ માનહાનિ માટેના ટોર્ટનો આવશ્યક ભાગ છે, તો પણ પ્રતિવાદીઓ દ્વારા કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી.

આ ઉપરાંત વાદીની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાનના સંદર્ભમાં, કોર્ટે અભિપ્રાય આપ્યો કે તે તેની સમક્ષ સાબિત થયું છે કે, લેખોનું વિવાદિત પ્રકાશન બદનક્ષીભર્યું હતું. કોર્ટે એ પણ અવલોકન કર્યું કે તે સ્વીકાર્ય હકીકત છે કે, વાદી સમાજમાં અને પોલીસ વિભાગમાં ખાસ કરીને એક નિવૃત્ત IPS અધિકારી હોવાના કારણે દોષરહિત પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે અને તેની પ્રામાણિકતા પર ક્યારેય પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો નથી.

કોર્ટે વધુ ટિપ્પણી કરી હતી કે, પ્રતિવાદીઓ દ્વારા કબૂલ કરવામાં આવેલા પ્રતિવાદીઓનું વર્તન કે તેઓએ વાદી વિરુદ્ધ સમાચાર લેખો પ્રકાશિત કર્યા છે, તેઓએ માફી માગી નથી, તેઓએ ફોજદારી અદાલતમાં લડ્યા છે પરંતુ કોઈ સફળતા વગર તેઓ ફોજદારી કોર્ટમાં હાજર રહ્યા નથી. ટ્રાયલ અને તેના પરિણામે વિદ્વાન મેજિસ્ટ્રેટે તેમના આદેશમાં ચોક્કસ અવલોકનો કર્યા છે. આ બધું સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે, પ્રતિવાદીઓનું વલણ અત્યંત કેઝ્યુઅલ, કઠોર અને ઘોડેસવાર હતું.

કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, હવે, નુકસાનની ચૂકવણી અંગે, કોર્ટનો અભિપ્રાય હતો કે, વાદી માનહાનિની કાર્યવાહીમાં સામાન્ય વળતર ક્ષતિઓ તરીકે વસૂલ કરવા માટે હકદાર છે, જેમ કે તેણે જે ખોટું સહન કર્યું છે તેના માટે તેને વળતર મળશે. આટલી રકમ તેને તેની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન માટે વળતર આપવી જોઈએ. તેના સારા નામને સમર્થન આપવું અને બદનક્ષીભર્યા પ્રકાશનને કારણે થયેલી તકલીફ અને અપમાનનો હિસાબ લેવો જોઈએ.

English summary

newspaper sandesh will have to pay to Former DIG DG Vanzara Rs 15 crore for writing defamatory articles.