ધર્મ પરિવર્તન કરવા માટે લેવી પડશે મંજૂરી, કેમ સરકારે લીધો આવો નિર્ણય

હિન્દુ ધર્મમાંથી બૌદ્ધ, શીખ કે જૈન ધર્મ અપનાવવા બાબતે ગુજરાત સરકારે એક મહત્વનો પરિપત્ર બહાર પાડ્યો છે, જેમાં સરકારે સ્પષ્ટપણે બૌદ્ધ, જૈન અને શીખ ધર્મને અલગ-અલગ ધર્મો ગણ્યા છે. નવા પરિપત્ર મુજબ હિન્દુ ધર્મમાંથી બૌદ્ધ, જૈન અને શીખ ધર્મમાં રૂપાંતર કરવા માટે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટની મંજૂરી લેવી જરૂરી રહેશે.

ગુજરાત સરકારે વર્ષ 2003માં ગુજરાત સ્વાતંત્ર્ય અધિનિયમ-2003માં સુધારો કર્યા પછી, આ અધિનિયમ હેઠળના વર્ષ 2008ના નિયમોનું ઘણા જિલ્લા કલેક્ટર્સ એટલે કે મેજિસ્ટ્રેટ કચેરીઓમાં ખોટું અર્થઘટન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. જેના કારણે ન્યાયિક કેસોમાં વધારો થયો હતો.

મોટાભાગના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, કલેક્ટર કચેરીઓ બૌદ્ધ ધર્મમાં રૂપાંતર કરવાની પરવાનગી માંગતી હિન્દુ નાગરિકોની અરજીઓ પર નિર્ણય લેવા માટે બંધારણની કલમ 25(2) ને ટાંકી રહી હતી. આ હેઠળ, તેઓ તેમની અરજીઓ એ કહીને રદ કરતા હતા કે, હિન્દુ ધર્મમાં શીખ, જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મનો સમાવેશ થાય છે.

આ તમામ બાબતો રાજ્ય સરકારના ધ્યાને આવ્યા બાદ ગૃહ વિભાગે નવો પરિપત્ર બહાર પાડ્યો છે. જેમાં હિંદુ ધર્મમાંથી બૌદ્ધ, શીખ કે જૈન ધર્મમાં ધર્માંતરણ માટે ફરજિયાત મંજૂરી અંગેની માહિતી તમામ જિલ્લા કલેકટર્સને મોકલી આપવામાં આવી છે.

ગુજરાતમાં દર વર્ષે વૈશાખ મહિનાની બુદ્ધ પૂર્ણિમાના દિવસે મોટી સંખ્યામાં લોકો હિન્દુ ધર્મ છોડીને બૌદ્ધ ધર્મ સ્વીકારે છે. આ વર્ષે બુદ્ધ પૂર્ણિમા 23 મેના રોજ છે. આ પહેલા પણ ગૃહ વિભાગે નવેસરથી પરિપત્ર જાહેર કરીને ધર્મ પરિવર્તન અંગેના વિવાદને કોર્ટમાં જતા રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

ગૃહ વિભાગના નાયબ સચિવ વિજય બધેકાની સહી હેઠળ જાહેર કરવામાં આવેલા પત્રમાં જણાવાયું છે કે, ગુજરાત સ્વતંત્રતા ધર્મ અધિનિયમના સંદર્ભમાં બૌદ્ધ ધર્મને અલગ ધર્મ ગણવામાં આવ્યો છે. આ મુજબ, કાયદાની કલમ 5 (1) ની જોગવાઈ હેઠળ, જે લોકો હિન્દુમાંથી બૌદ્ધ, શીખ, જૈન ધર્મ એટલે કે પાદરી, પાદરી અથવા ધાર્મિક ગુરુમાં ધર્માંતર કરે છે, તેમને જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ પાસેથી મંજૂરી લેવી પડશે.

આવી જ રીતે કલમ 5(2) હેઠળ ધર્મ પરિવર્તન કરનાર વ્યક્તિએ પણ મેજિસ્ટ્રેટને માહિતી આપવી પડશે. ગૃહ વિભાગે મૂળભૂત રીતે કહ્યું છે કે, નવો પરિપત્ર જાહેર કરવા પાછળનું કારણ ગુજરાત સ્વાતંત્ર્ય અધિનિયમ 2008ના નિયમોનું બનાવટી અર્થઘટન છે.

આ પરિપત્રમાં દરેક કલેક્ટરને અરજીમાં કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને કોઈપણ અરજદારને ધર્મ પરિવર્તનની પરવાનગી અંગે સરકાર દ્વારા સમયાંતરે અપાતી સૂચનાઓનો અભ્યાસ કરીને નિર્ણય લેવા જણાવાયું છે. જે કારણે હવેથી આવી અરજીઓ એમ કહીને નામંજૂર કરવામાં આવશે નહીં કે, તેની મંજૂરીની જરૂર નથી. ખાસ કરીને હિન્દુ ધર્મમાંથી બૌદ્ધ ધર્મમાં ધર્મ પરિવર્તનની પરવાનગી માટેની અરજી પર નિયમાનુસાર કાર્યવાહી થતી ન હોવાનું ગૃહ વિભાગના ધ્યાને આવ્યું છે.

English summary

Permission has to be taken to change religion, why the government took such a decision