શા માટે ગુજરાત મોડેલ આજે પણ ભારતને શક્તિ આપે છે?

જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી 2001માં ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન બન્યા ત્યારે થોડા લોકોએ જ અનુમાન લગાવ્યું હતું કે તેમની શાસન પદ્ધતિ એક દિવસ સમગ્ર રાષ્ટ્રની દિશાને નક્કી કરશે. 13 વર્ષ (2001-2014)ના કાર્યકાળમાં મોદીએ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વીજળી સુધારણા, ઔદ્યોગિકીકરણ અને સામાજિક કલ્યાણ પર આધારિત મજબૂત પાયો મૂક્યો. આજે વડા પ્રધાન તરીકે તેમણે આ વિચારોને રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિસ્તૃત કર્યા છે અને સાબિત કર્યું છે કે મજબૂત રાજ્ય સ્તરની નીતિઓ રાષ્ટ્રીય વિકાસ માટે મોડેલ બની શકે છે.

ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇનોવેશન

ગુજરાતમાં ભાસ્કરાચાર્ય ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્પેસ એપ્લિકેશન્સ એન્ડ જીઓઈન્ફોર્મેટિક્સ (BISAG) દ્વારા પ્રોજેક્ટ મોનિટરિંગમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરાયો. આથી પ્રેરાઈને 2021માં ગતિ શક્તિ રાષ્ટ્રીય માસ્ટર પ્લાન શરૂ થયો, જે આજે 16 મંત્રાલયોને જોડીને 1,400થી વધુ પ્રોજેક્ટ્સનું મૅપિંગ કરે છે અને સમયસર કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં મદદરૂપ બન્યો છે.

વીજળી સુધારણા

2003માં શરૂ થયેલી જ્યોતિગ્રામ યોજના હેઠળ 2006 સુધી ગુજરાતની 18,065 ગ્રામોને 24 કલાક વીજળી મળી. આથી માત્ર ઘરો જ નહીં, પરંતુ MSMEsને નવો જીવ મળ્યો અને ગ્રામ્ય આવકમાં વધારો થયો. આ સફળતાને આધારે 2015માં દીનદયાલ ઉપાધ્યાય ગ્રામ જ્યોતિ યોજના શરૂ થઈ, જેના પરિણામે 2018 સુધી દેશભરના 18,374 ગામોને વીજળી મળી. MSMEs આજે ભારતના GDPમાં 29% યોગદાન આપે છે.

ઔદ્યોગિકીકરણ અને રોકાણ

2003માં શરૂ થયેલી વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ દ્વારા વૈશ્વિક રોકાણકારો આકર્ષાયા અને ગુજરાત ઔદ્યોગિક હબ બન્યું. 2003થી 2014 વચ્ચે રાજ્યએ ₹16.28 લાખ કરોડથી વધુના રોકાણ પ્રસ્તાવો મેળવ્યા. આ મોડલથી વિશ્વાસ વધ્યો અને 2014માં શરૂ થયેલી મેક ઈન ઈન્ડિયા પહેલ દ્વારા 2024 સુધી ₹83 લાખ કરોડથી વધુ FDI આવક થઈ.

સામાજિક કલ્યાણ: ગુજરાતથી રાષ્ટ્રીય સ્તરે

ગુજરાતની કન્યા કલાવણી યોજનાએ છોકરીઓના શિક્ષણમાં મોટો વધારો કર્યો, જેના કારણે 2001માં 57.8% સાક્ષરતા 2011માં 70.7% થઈ. આ જ વિચારથી 2015માં બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો અભિયાન શરૂ થયું, જેના કારણે રાષ્ટ્રીય બાળ જાતિ ગુણોત્તર સુધર્યો. તેવી જ રીતે ચિરંજીવી યોજનાએ માતૃત્વ આરોગ્યમાં સુધારો કર્યો અને તેના જ પડછાયામાં પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજના શરૂ થઈ, જેમાં 2017થી અત્યાર સુધી 3.2 કરોડ મહિલાઓને મદદ મળી.

સંઘવાદની શક્તિ

સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ ડેવલપમેન્ટએ નમામી ગંગે માટે મોડલ આપ્યું, જેમાં 2024 સુધી 409 પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર થયા અને 232 પૂર્ણ થયા. ગુજરાતની કર્મયોગી તાલીમે રાષ્ટ્રીય સ્તરે મિશન કર્મયોગી માટે પ્રેરણા આપી. આ દર્શાવે છે કે રાજ્ય સ્તરની નવીનતા દેશભરમાં અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકી શકાય છે.

ગુજરાત મોડલનો સતત પ્રભાવ

ગુજરાત મોડલનું કેન્દ્ર બિંદુ છે સંઘવાદ, જેમાં રાજ્યોને નવીનતા માટે તક મળે છે અને તેમના અનુભવ પરથી રાષ્ટ્રીય સ્તરે સફળ નીતિઓ ઘડાય છે. મોદીની શાસન દૃષ્ટિ-કાર્યક્ષમતા, પારદર્શિતા અને સર્વસમાવેશિતા આ મોડલને આગળ ધપાવે છે.

જ્યારે ભારત 2047ના વિકસિત ભારતના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે ગુજરાત મોડેલ હજુ પણ મજબૂત એન્જિન તરીકે કામ કરી રહ્યું છે. વીજળી, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, રોકાણ અને કલ્યાણ ક્ષેત્રે કરેલા પરિવર્તનોએ સાબિત કર્યું છે કે એક રાજ્યમાંથી શરૂ થયેલી પહેલ આખા રાષ્ટ્રના સપનાઓને શક્તિ આપી શકે છે.

English summary

Why the Gujarat Model Still Powers India’s Growth under Narendra Modi