સંવિધાનની 10મી અનુસુચી, જાણો શું છે એવું જેનાથી રાજસ્થાન બન્યું રાજનિતીનો અખાડો

રાજસ્થાનમાં કોંગ્રેસ કાયદાકીય લડતમાંથી ખસીને રાજકીય લડત લડી રહી છે. પરંતુ, છેવટે આ રાજકીય સંકટનું મૂળ બંધારણની 10 મી સુનિશ્ચિતની જોગવાઈઓમાં રહેલું છે. વિધાનસભા સત્ર બોલાવ્યા પછી પણ બંધારણની સમાન જોગવાઈ ગૃહમાં સુનાવણી થવાની છે. આ કાયદાને ટાંકીને, માયાવતી પણ છ લુપ્ત ધારાસભ્યોને ફરીથી તેના છાવણીમાં લાવવામાં સક્રિય થઈ છે. તેનો પક્ષ આ સવાલ ઉઠાવતા ચૂંટણી પંચમાં શાંતિથી બેઠો હતો, પરંતુ હવે તે પણ આગળના પગ પર સંપૂર્ણ રીતે રમી રહી છે. બીજી તરફ, પાઇલટ અને ગેહલોત કેમ્પથી ચેક એન્ડ ચેકની રાજકીય રમત ચાલી રહી છે. કાનૂની લડાઇમાં સચિન પાયલોટને નૈતિક ધાર મળ્યો છે. તો ચાલો આપણે બંધારણના આ 10 મી અનુસુચી વિશે સમજીએ.

સચિન પાયલોટ અને અશોક ગેહલોત કેમ્પ વચ્ચે યુદ્ધ

બંધારણનું દસમું શિડ્યુલ અથવા ડિફેક્શન કાયદો આ સમયે રાજસ્થાનના રાજકારણનો અખાડો બની ગયો છે. આના કાનૂની પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને તમામ રાજકીય પક્ષો પોતની રાજકીય રોટલા શેકતા હોય છે. કોંગ્રેસના બળવાખોર ધારાસભ્ય નેતા અને પૂર્વ ડેપ્યુટી સીએમ સચિન પાયલોટ આ કાયદાને ટાંકીને રાજસ્થાન હાઇકોર્ટમાં આવ્યા હતા. તે અદાલતમાં દલીલ કરે છે કે માત્ર પક્ષના જૂથ સાથે અસંમત થઈને, તે પક્ષપટ્ટી કાયદાના પેરા 2 (1) (એ) હેઠળ "સ્વેચ્છાએ પોતાનું સભ્યપદ છોડશે" ની કેટેગરીમાં નથી આવતું. તેના વકીલોએ આ હેઠળ કોર્ટમાં તેમની હિમાયત કરી હતી અને બંધારણના મૂળ માળખાના ભંગ બદલ વિધાનસભામાંથી ગેરલાયક ઠરાવાની વિધાનસભા અધ્યક્ષ સી.પી. જોશીની નોટિસને ગણાવી હતી.

સભ્યપદ બે કારણોસર 10 મા શેડ્યૂલ હેઠળ જઈ શકે છે

પક્ષપ્રાપ્તિ કાયદા હેઠળ ધારાસભ્યને સભ્યપદમાંથી ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવી શકે છે જો તે જાતે જ તેમના પક્ષના સભ્યપદ (2 (1) (એ)) ને છોડી દે છે અથવા ગૃહમાં તેમના રાજકીય પક્ષના સૂચનોની વિરુદ્ધ જઈને મતદાન દરમિયાન મત આપો અથવા ગૃહમાંથી ગેરહાજર રહો- (2 (1) (બી)). 24 જુલાઈએ હાઈકોર્ટે પાયલોટ કેમ્પના 19 ધારાસભ્યોને ગેરલાયક ઠેરવવાની તેમની નોટિસ પર કોઈ પગલા ભરવા હાઈ કોર્ટે કહ્યું હતું, જેની સામે સ્પીકર સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યા હતા. આખરે, હાઇકોર્ટે તેના નિર્ણય પર અડગ રહીને બળવાખોર ધારાસભ્યોના કિસ્સામાં યથાવત્ સ્થિતિ જાળવવાનું કહ્યું. ત્યારબાદ કોંગ્રેસે સ્પીકર દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરેલી અરજી પાછી ખેંચી લીધી હતી અને કાયદાકીય રીતે લડવાની જગ્યાએ આ યુદ્ધને રાજકીય રીતે લડવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

સિયાસી અખાડામાં બસપાની એન્ટ્રી

ડિફેક્શન કાયદાના સમાન ફકરા 2 ને લઈને રાજસ્થાનમાં બીજી કાનૂની લડત શરૂ થઈ છે. બીએસપીનો દાવો છે કે તેના 6 ધારાસભ્યો જે ગયા વર્ષે કોંગ્રેસમાં ભળી ગયા તે કાયદેસર રીતે ખોટું છે. આ દાવા અંતર્ગત પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી સતિષ મિશ્રાએ પક્ષ વતી તેના તમામ છ ધારાસભ્યોને એક વ્હિપ જારી કર્યો છે કે, જો ગેહલોત સરકાર ગૃહમાં ટ્રસ્ટ પ્રસ્તાવ પ્રસ્તાવ કરે તો તેઓએ તેની વિરુદ્ધ મત આપવો પડશે. મિશ્રાએ તેમની પાર્ટીના ધારાસભ્યો લખન સિંઘ, દીપચંદ, આર ગુધા, વજીબ અલી, જેએસ અવવાના અને સંદીપ કુમારને કહ્યું છે કે વ્હિપનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ તેઓને ગેરલાયક ઠરાવવામાં આવશે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, સ્પીકરે બસપાના આ 6 ધારાસભ્યોના કોંગ્રેસમાં જોડાવાની મંજૂરી આપી દીધી છે, જેની સામે બસપા ચૂંટણી પંચમાં પહેલેથી જ ગઈ છે, જેના પર નિર્ણય આવવાનો બાકી છે. આ દરમિયાન બીએસપીના ધારાસભ્યોના કોંગ્રેસમાં જોડાણ વિરુદ્ધ ભાજપના ધારાસભ્ય મદન દિલાવર પણ સોમવારે રાજસ્થાન હાઇકોર્ટ પહોંચ્યા હતા, પરંતુ તેમની અરજી નામંજૂર થઈ હતી. મંગળવારે, તેમણે ફરીથી પ્રયાસ કર્યો. બીજી તરફ, માયાવતી એટલી નારાજ છે કે તેના ધારાસભ્યોએ જમીન પરિવર્તન કરી દીધું છે કે તે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ગેહલોત સરકારને પાઠ ભણાવવા જઈ રહ્યા છે.

આ પણ વાંચો: ઈસરોના 11 કર્મચારી કોરોના સંક્રમિત, ખાનગી હોસ્પિટલે ઉભી કરી સમસ્યા

English summary

10th Schedule to the Constitution, Find Out What Made Rajasthan an Arena of Politics