ભારતના પહેલા સૌર મિશન Aditya-L1માં 'L1'નો અર્થ શું છે?

Aditya-L1 Mission: ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ISRO) શનિવારે ભારતનું પ્રથમ સૌર મિશન આદિત્ય L1 લૉન્ચ કરવા જઈ રહ્યું છે. તે આજે સવારે 11.50 કલાકે શ્રીહરિકોટાથી લૉન્ચ કરવામાં આવશે.

આ મિશનને 'આદિત્ય એલ-1' નામ આપવામાં આવ્યું છે કારણ કે આદિત્યનો અર્થ સૂર્ય છે. અને 'L-1' એટલે લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ-1. પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેનું લેગ્રેન્જ બિંદુ એ સ્થાન છે જ્યાંથી આદિત્ય-L1 સૂર્યનો અભ્યાસ કરશે.

લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ-1ને સામાન્ય રીતે વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં L-1 તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચે આવા 5 બિંદુઓ છે અને આ પાંચ બિંદુઓમાંથી એક લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ-1 છે. લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ-1 પર, સૂર્ય અને પૃથ્વીનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ સંતુલિત રહે છે અને કેન્દ્રત્યાગી બળ રચાય છે. જ્યારે પણ કોઈ વસ્તુને આ સ્થાન પર મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે તે સરળતાથી ત્યાં સ્થિર રહે છે અને તે ઓછી ઊર્જા પણ લે છે.

ઈસરો આ અવકાશયાનને સૂર્ય અને પૃથ્વીની હોલો ઓર્બિટ સિસ્ટમમાં લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ-1ની પ્રભામંડળ ભ્રમણકક્ષામાં મૂકશે. તેથી આ મિશનને 'આદિત્ય L1' નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ બિંદુ પૃથ્વીથી લગભગ 1.5 મિલિયન કિમી (15 લાખ કિલોમીટર) દૂર છે.

ઈસરોના જણાવ્યા અનુસાર, આદિત્ય-એલ1ને લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ-1ની આસપાસ કોરોના ભ્રમણકક્ષામાં મૂકીને, ઉપગ્રહ કોઈપણ અવરોધ વિના સૂર્યનું સતત નિરીક્ષણ કરી શકશે. સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા લોકોએ આ સવાલ પણ ઉઠાવ્યો છે કે શું ઈસરોનું આદિત્ય-એલ1 મિશન સૂર્ય તરફ જશે?

તમને જણાવી દઈએ કે આદિત્ય-L1 સૂર્ય તરફ નહીં જાય. પૃથ્વીથી સૂર્યનું અંતર અંદાજે 15 કરોડ કિલોમીટર છે. આદિત્ય-એલ1 અવકાશયાન પૃથ્વીથી 15 લાખ કિલોમીટર દૂર L1 એટલે કે લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ પર જશે અને ત્યાંથી સૂર્યનો અભ્યાસ કરશે.

English summary

Aditya-L1 Mission: What is the meaning of L1 Lagrange point? Know the details here.