સરકારની એમએસપી પહેલ ખેડૂતો માટે વરદાન

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2022 સુધી ખેડૂતોની ઈન્ક્મ ડબલ કરવાની કસમ ખાધી છે હતું. ભાજપના નેતૃત્વવાળી સરકારે આ માટે ઘણી પહેલ કરી છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં, કેન્દ્રએ કૃષિ પાક માટે લઘુત્તમ સમર્થન મૂલ્ય (એમએસપી) નો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો જેથી ખેડૂતો ખેતીની કિંમત કરતાં 50% વધુ રકમ મેળવી શકે. 2016-17 અને 2017-18 સતત વર્ષોમાં વિક્રમ ઉપજને કારણે કૃષિ આવક ઓછી પાકની કિંમતોને કારણે નકારી. જેના પછી ખેડૂતો ઊંચી નફાના ભાવ અને લોનની છૂટ માંગી રહ્યા હતા.

જૂલાઇમાં, કેન્દ્ર દ્વારા 14 ખરીફ પાક માટે એમએસપી દરોમાં વધારો થયો હતો જેથી કરીને આ વર્ષનાં બજેટમાં ખેડૂતોએ જે વચન આપ્યું હતું તેના મુજબ તેમને 50% જેટલા પૈસા મળે. ગયા મહિને, કેન્દ્ર સરકારે નવી ભાવ સહાય યોજના, પીએમ-આશા જાહેર કરવાની ખાતરી આપી હતી કે ખેડૂતો કઠોળ અને તેલીબિયાંના પાકમાં એમએસપીના લાભો વધારશે.

ખોરાક મનુષ્યની મૂળભૂત આવશ્યકતાઓમાંની એક છે અને આશરે 1.3 બિલિયન (આશરે 132 મિલિયન) ની વસતીને ખવડાવવા એ એક સરળ કાર્ય નથી. આપણા દેશના ખેડૂતો અવિરતપણે કામ કરે છે જેથી આપણે આપણા દૈનિક ફરજોને પહોંચી વળવા જઈ શકીએ. કૃષિ ભારતના કુલ સ્ટાફના આશરે 50% માટે જવાબદાર છે અને તે ભારતના એકંદરે સામાજિક-આર્થિક વાતાવરણમાં એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, જે એક વ્યાપક આર્થિક ક્ષેત્ર છે.

વસ્તી ઊંચી વૃદ્ધિ દર સાથે જરૂરી છે કે ભારત બ્રાઝીલ અને ચીન જેવા બીજા વિકાસશીલ દેશો ઘ્વારા મેળવવામાં આવેલી કૃષિ ક્ષમતા વધારે. તાજેતરના અભ્યાસો દાવો કરે છે કે ભારત સરળતાથી તેની વધતી વસ્તીને ખવડાવી શકે છે, તેમજ વૈશ્વિક નિકાસ માટે ઘઉં અને ચોખાનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. એમએસપી વૃદ્ધિ બજારની સ્થિરતા અને થોક બજારમાં કૃષિ ઉત્પાદનોની ઉતાર ચઢાવની કિંમતોને સંબોધિત કરે છે.

કેટલીકવાર કોઈ ચોક્કસ પાકની જથ્થાબંધ કિંમત એટલી ઓછી થઈ જાય છે કે તે ખેડૂત દ્વારા કરવામાં આવતા ઉત્પાદનના ખર્ચને આવરી લેવામાં નિષ્ફળ જાય છે. એમએસપી ખાતરી કરે છે કે નિશ્ચિત ન્યૂનતમ કિંમતે ખાતરી કરીને બજારમાં અચાનક ઘટાડો નહીં થાય.

એમએસપી ખાતરી કરે છે કે નિશ્ચિત ન્યૂનતમ કિંમતે ખાતરી કરીને બજારમાં અચાનક ઘટાડો થાય છે. ભારતીય ખેડૂતો વાસ્તવિક સમસ્યાઓનો વ્યાપક રીતે સામનો કરે છે અને તેમને હલ કરવા માટે ઓછા પ્રયત્નો કરવામાં આવે છે. ખેડૂતોને કૃષિમાંથી સારા લાભ મળતા નથી. ખેડૂતોની હાલતમાં ત્યાં સુધી સુધારો નહિ આવે જ્યાં સુધી તેઓ કૃષિમાંથી લાભ મેળવવાનું શરૂ કરે. એક સામાન્ય ભારતીય ખેડૂત હજુ પણ એક ગરીબ વ્યક્તિ છે.

કૃષિ મંત્રાલયે બજેટની ફાળવણી 2018-19 વિત્તીય વર્ષ માટે 13% વધારી છે. જે હવે 58,080 કરોડ રૂપિયા છે. 2017-18 માં આ આંકડો રૂ. 51,576 કરોડ હતો. વર્ષ 2009 થી 2014 ની વચ્ચે 2014-19માં બજેટ ફાળવણી 74.5% વધી. તે રૂ. 1,21,082 કરોડથી રૂ. 2,11,694 કરોડ થયું છે. 2017-19 માટે, કૃષિ ધિરાણ લક્ષ્ય વધીને રૂ. 11 લાખ કરોડ થયું હતું, જે 2017-18 માં રૂ. 10 લાખ કરોડ હતું.

વર્તમાન સરકાર ઘ્વારા ખેડૂતો માટે ઘણું કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ ખેડૂતોની સ્થિતિને બદલવા માટે ઘણું કરવાની જરૂર છે. એમએસપી માત્ર સમસ્યાના એક પાસાંને સંબોધે છે. નીતિ નિર્માતાઓએ હવે કૃષિ પેદાશો વધારવા જેવા ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ, જે ખેડૂતોને યાંત્રિક ખેતી અને ગુણવત્તાની બીજમાં પહોંચવામાં સહાય કરશે.

English summary

Govt's MSP initiative: A boon to farmers