હરિયાણામાં મહિલાઓ કરી શકે છે સત્તા પરિવર્તન, સમજો ગણિત

Haryana Assembly Election 2024: રાજકારણ અને શાસનમાં મહિલાઓની ભાગીદારીમાં વધારો એ હરિયાણાના વિકસતા સામાજિક લેન્ડસ્કેપનો પુરાવો છે.

Updated: Monday, September 30, 2024, 13:53 [IST]

Haryana Assembly Election 2024: છેલ્લા 10 વર્ષોમાં, હરિયાણાએ ખાસ કરીને મહિલાઓના સશક્તિકરણ અને તેમના રાજકીય જોડાણમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન કર્યું છે.

રાજ્ય, જે એક સમયે તેના વિકૃત જાતિ ગુણોત્તર માટે કુખ્યાત હતું, તેણે આ પરિવર્તનમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપીને 'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો' જેવી પહેલો સાથે લિંગ સમાનતા તરફ આગળ વધ્યા છે.

2011 માં દર 1,000 છોકરાઓ માટે માત્ર 833 છોકરીઓ હોવાથી, ગુણોત્તર 2023 સુધીમાં 921 થઈ ગયો. આ પાળી લિંગ સમાનતાની તરફેણમાં ઊંડા સામાજિક પરિવર્તન સૂચવે છે, જે પરંપરાગત લિંગ પૂર્વગ્રહોથી પ્રસ્થાનને પ્રકાશિત કરે છે.

રાજકારણ અને શાસનમાં મહિલાઓની ભાગીદારીમાં વધારો એ હરિયાણાના વિકસતા સામાજિક લેન્ડસ્કેપનો પુરાવો છે.

પંચાયતની ચૂંટણીઓમાં ભાગ લેવા માટે સાક્ષરતાની આવશ્યકતાએ છોકરીઓના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે, જેના કારણે વધુ માહિતગાર અને સામેલ મહિલા મતદારો બન્યા છે.

રાજ્યભરની મહિલાઓ, હવે વધુ સાક્ષર અને રાજકીય રીતે જાગૃત છે, તેમના સમુદાયોમાં વધુને વધુ નેતૃત્વની ભૂમિકાઓ નિભાવી રહી છે.

કન્યાઓ માટે વધુ શૈક્ષણિક તકો તરફના આ પગલાએ માત્ર શાસનમાં તેમની ઉન્નત ભાગીદારી માટે માર્ગ મોકળો કર્યો નથી પરંતુ લિંગ સમાનતાની સંસ્કૃતિને પણ પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.

મહિલા સ્વાયત્તતા અને રાજકીય ભાગીદારી

હરિયાણામાં મહિલાઓ હવે તેમના પરિવારના પુરૂષ સભ્યો દ્વારા નિર્ધારિત રાજકીય પસંદગીઓને અનુસરવાની પરંપરાથી દૂર જઈને સ્વતંત્ર રીતે મત આપવાના તેમના અધિકારનો ઉપયોગ કરી રહી છે.

વર્તનમાં આ નોંધપાત્ર પરિવર્તન કર્નાલની મનસા દેવી જેવી સ્ત્રીઓની વાર્તાઓ દ્વારા પ્રકાશિત થાય છે, જેઓ હવે તેમના ગામોમાં મહિલાઓની સ્વાયત્તતા પર ગર્વ અનુભવે છે.

નોંધનીય રીતે, ગામડાઓમાં સરપંચ અને સફળ ડ્રોન ઓપરેટર્સ જેવી મહિલા નેતાઓની હાજરી રાજ્યમાં મહિલાઓના આર્થિક અને સામાજિક સશક્તિકરણને રેખાંકિત કરે છે.

હરિયાણામાં રાજકીય ક્ષેત્ર સમાવેશીતા અને લિંગ સમાનતા તરફના આ પરિવર્તનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. જો કે ભાજપ અને કોંગ્રેસ જેવા રાજકીય પક્ષો મહિલાઓને ચૂંટણી ટિકિટ આપવા માટે મધ્યમ વલણ ધરાવે છે, પરંતુ મહિલા મતદારોનો પ્રભાવ નોંધપાત્ર હોવાનું અનુમાન છે.

કટલાહેરીના સરપંચ તરીકે નેતૃત્વ પ્રાપ્ત કરનાર ડિમ્પલ જેવી મહિલાઓનું વર્ણન પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓમાં અનામત નીતિઓની સંભવિતતાનું ઉદાહરણ આપે છે.

આ નીતિઓએ માત્ર મહિલા નેતૃત્વને જ સુવિધા આપી નથી પરંતુ તે પણ બતાવ્યું છે કે મહિલાઓ કેવી રીતે અસરકારક રીતે નેતૃત્વ કરી શકે છે, પછી ભલે તેઓ આકસ્મિક ઉમેદવાર તરીકે શરૂઆત કરે.

નવીન યોજનાઓ દ્વારા આર્થિક સશક્તિકરણ

સરકાર દ્વારા પ્રાયોજિત તાલીમ પ્રાપ્ત કર્યા પછી કરનાલથી સફળ ડ્રોન ઓપરેટર બનવા સુધીની સીતા દેવીની સફર હરિયાણામાં મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણનું ઉદાહરણ આપે છે.

આવી સફળતાની વાર્તાઓ મહિલાઓને માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં, પણ સામાજિક રીતે પણ સશક્ત બનાવવાના હેતુથી સરકારી કાર્યક્રમોની અસરકારકતાને રેખાંકિત કરે છે.

આ પહેલ પરંપરાગત અવરોધોને તોડવા અને મહિલાઓને બિનપરંપરાગત કારકિર્દી બનાવવા માટે સક્ષમ બનાવવા માટે નિમિત્ત સાબિત થઈ રહી છે, જેનાથી તેમની નાણાકીય સ્વતંત્રતામાં યોગદાન મળી રહ્યું છે.

હરિયાણામાં, ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલા સશક્તિકરણ માટે સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs) એ બીજું મહત્ત્વનું પરિબળ છે. આ જૂથો મહિલાઓમાં સમુદાય બંધન અને નાણાકીય સ્વતંત્રતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.

'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો' જેવા અભિયાનોની સાથે, SHG એ હરિયાણામાં મહિલાઓમાં સાક્ષરતા દરમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે.

સ્ત્રી સાક્ષરતામાં આ વધારો, બદલામાં, વધુ શિક્ષિત મહિલાઓને રાજકીય અને શાસન પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ કરવા તરફ દોરી ગયો છે, વધુ સમાવેશી અને સમાન સમાજને પ્રોત્સાહન આપે છે.

રાજ્ય તેની વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે તેમ, સ્ત્રી સશક્તિકરણ અને સ્વતંત્ર મતદાન પસંદગીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું એ હરિયાણાના રાજકીય અને સામાજિક લેન્ડસ્કેપમાં મુખ્ય પરિવર્તનને રેખાંકિત કરે છે.

સમગ્ર હરિયાણામાં મહિલાઓ, હવે શિક્ષણ, આર્થિક સ્વતંત્રતા અને સક્રિય રાજકીય ભાગીદારી દ્વારા સશક્ત બની છે, તેઓ વિધાનસભા અને સંસદમાં વધુ પ્રતિનિધિત્વ માટે દબાણ કરી રહી છે.

નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાઓમાં તેમનો વધતો પ્રભાવ એ રાજ્યમાં લિંગ સમાનતા અને મહિલા સશક્તિકરણ તરફના મોટા ચળવળનું પ્રતિબિંબ છે, જે અન્ય લોકો માટે અનુસરવા માટે એક ઉદાહરણ સ્થાપિત કરે છે.

હરિયાણાના ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં એકસરખું પરિવર્તનની આ કથા રાજ્યના વિકાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રકરણને ચિહ્નિત કરીને, વધુ વ્યાપકતા અને સમાનતા તરફ આગળ વધી રહેલા સમાજને દર્શાવે છે.