મેહુલ ચોક્સીની વિરૂદ્ધની રેડ કોર્નર નોટીસને ઇન્ટરપોલે હટાવી, હવે CBI શું લેશે એક્શન?

ભાગેડુ હીરા વેપારી હોવા ઉપરાંત, મેહુલ ચોક્સી ભારતની ટોચની એજન્સીની વોન્ટેડ યાદીમાં છે. ફેબ્રુઆરી 2018માં ભાગી ગયેલા મેહુલ ચોક્સી સામે ઇન્ટરપોલની રેડ કોર્નર નોટિસ પણ જારી કરવામાં આવી હતી, જે હવે હટાવી દેવામાં આવી છે.

ઇન્ટરપોલના રેડ કોર્નરમાંથી હટાવ્યા બાદ મેહુલ ચોક્સી ફરી હેડલાઇન્સમાં છે. ભારતની ટોચની તપાસ એજન્સી- સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) મેહુલ ચોક્સી સામેની રેડ કોર્નર નોટિસ હટાવ્યા પછી ઇન્ટરપોલ સાથે સક્રિય સંપર્કમાં છે. CBIએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે તે મેહુલ ચોક્સી સામેની રેડ કોર્નર નોટિસ હટાવ્યા બાદ ઈન્ટરપોલના કમિશન ફોર કંટ્રોલ ઓફ ફાઈલ્સ (CCF) અને ઈન્ટરપોલની અન્ય સંસ્થાઓ સાથે સક્રિય સંવાદમાં છે.

ઇન્ટરપોલે રેડ કોર્નર નોટીસ પર શું કહ્યું?

આ અંગે ન્યૂઝ એજન્સી એએનઆઈએ ઈન્ટરપોલના અધિકારીઓનો પક્ષ લીધો હતો. સંસ્થા ચોક્કસ કેસ, તપાસ અથવા વ્યક્તિઓ પર ટિપ્પણી કરતી નથી, અમે તમને સંબંધિત રાષ્ટ્રીય અધિકારીઓનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપીએ છીએ, એએનઆઈ અનુસાર, મેહુલ ચોક્સીનું નામ રેડ કોર્નર નોટિસ સૂચિમાંથી દૂર કરવા પર ઇન્ટરપોલ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું.

ઈન્ટરપોલની કાર્યવાહી પર સીબીઆઈએ શું કહ્યું?

ઈન્ટરપોલ ક્રેકડાઉનના એક દિવસ પછી સીબીઆઈએ કહ્યું કે એજન્સી ગુનાહિત ન્યાયની પ્રક્રિયાનો સામનો કરવા ભાગેડુ અને ગુનેગારોને ભારત પરત લાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. એજન્સીએ તેના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, વોન્ટેડ ગુનેગારો અને આર્થિક અપરાધીઓને જીઓ-લોકેટ કરવા અને તેમને ભારત પરત લાવવા માટે વિદેશી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે નજીકના સંકલનમાં વ્યવસ્થિત પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા 15 મહિનામાં 30થી વધુ વોન્ટેડ ગુનેગારોને ભારત પ્રત્યાર્પણ કરવામાં આવ્યા છે.

પાંચ વર્ષમાં અનેક કેસ નોંધાયા

સીબીઆઈએ કહ્યું કે મેહુલ ચોક્સી અને અન્ય આરોપીઓ વિરુદ્ધ લગભગ પાંચ વર્ષ પહેલા પંજાબ નેશનલ બેંક સાથે છેતરપિંડી કરવા બદલ કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો - 15 ફેબ્રુઆરી, 2018 ના રોજ. સીબીઆઈ ચોક્સી અને અન્ય આરોપીઓ સામે બે ચાર્જશીટ દાખલ કરી ચૂકી છે. 2022 માં, સીબીઆઈએ મેહુલ ચોક્સી અને અન્ય લોકો વિરુદ્ધ બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ સાથે છેતરપિંડી કરવા બદલ વધુ પાંચ ફોજદારી કેસ નોંધ્યા હતા.

ચોક્સીનું જૂઠ એન્ટીગુઆમાં પણ પકડાયુ

CBI રેડ કોર્નર નોટિસને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ઇન્ટરપોલમાં ઉપલબ્ધ અપીલ વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખે છે. CBIએ કહ્યું, ચોક્સીએ એન્ટિગુઆ અને બરબુડાની નાગરિકતા માટે અરજી કરી છે. એન્ટિગુઆન સત્તાવાળાઓ એવું પણ માને છે કે અરજદારે ભૌતિક તથ્યોને દબાવી દીધા હતા અથવા ખોટા દસ્તાવેજો રજૂ કર્યા હતા. આ સાબિત કરવા માટે પૂરતા પુરાવા છે. તે ગુનેગારનું ભૂતકાળનું વર્તન પણ દર્શાવે છે.

શું ભારત લવાશે ભાગેડુ વેપારી?

તમને જણાવી દઈએ કે 63 વર્ષીય હીરા વેપારી મેહુલ ચોક્સી પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB)માં 13,000 કરોડ રૂપિયાની છેતરપિંડી મામલે ભારતમાં વોન્ટેડ છે. અહેવાલો અનુસાર, મેહુલ ચોક્સી વિરુદ્ધ જારી કરાયેલી રેડ કોર્નર નોટિસને હટાવવાથી સંકેત મળે છે કે મેહુલ ચોક્સી હવે ઈન્ટરપોલની વોન્ટેડ લિસ્ટમાં નથી. અનેક અહેવાલોમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે નોટિસ હટાવવાથી ચોક્સીના ભારત પ્રત્યાર્પણમાં અવરોધ આવી શકે છે.

PNB બેંક કૌભાંડની તપાસ પર શું અસર પડશે?

ચોક્સી કેસમાં ન્યૂઝ એજન્સી ANIના રિપોર્ટ અનુસાર ચોક્સી વિરુદ્ધ ઈન્ટરપોલની રેડ કોર્નર નોટિસ પાછી ખેંચી લેવાથી પંજાબ નેશનલ બેંક કૌભાંડ કેસ પર કોઈ અસર નહીં થાય. આ મામલાની તપાસ પહેલાથી જ એડવાન્સ સ્ટેજમાં છે.

સીબીઆઈ માત્ર ઈન્ટરપોલની નોટિસ પર આધાર રાખતી નથી

સીબીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર ઈન્ટરપોલ રેડ કોર્નર નોટિસ પ્રત્યાર્પણની કાર્યવાહી માટે ન તો કોઈ પૂર્વશરત છે કે ન તો કોઈ જરૂરિયાત. સીબીઆઈનું ગ્લોબલ ઓપરેશન સેન્ટર મેહુલ ચોક્સી જેવા વોન્ટેડ ગુનેગારોની નજીકથી નજર રાખે છે. સીબીઆઈ માત્ર ઈન્ટરપોલ ચેનલો પર નિર્ભર નથી. સીબીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતની પ્રત્યાર્પણની વિનંતી એન્ટિગુઆ અને બાર્બુડાના સત્તાવાળાઓ પાસે પેન્ડિંગ છે. ઈન્ટરપોલની નોટિસની તેના પર કોઈ અસર નહીં થાય.

ઇન્ટરપોલ રેડ કોર્નર નોટિસ શું છે?

ઉલ્લેખનીય છે કે, ફરાર લોકો સામે રેડ કોર્નર નોટિસ જારી કરવામાં આવે છે. તેને સમગ્ર વિશ્વમાં કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ દ્વારા વિનંતી તરીકે ગણવામાં આવે છે. તેનો હેતુ પ્રત્યાર્પણ, શરણાગતિ અથવા સમાન કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરી રહેલા આરોપીને શોધવાનો છે. આ નોટિસની મદદથી આરોપીની હંગામી ધોરણે ધરપકડ પણ કરી શકાશે.

પાંચ વર્ષથી ફરાર ચોક્સી એન્ટીગુઆમાં દેખાયો

CBIએ ફેબ્રુઆરી 2018માં ફરાર ગુનેગાર મેહુલ ચીનુભાઈ ચોકસીને શોધી કાઢવા ઈન્ટરપોલનો સંપર્ક કર્યો હતો. સીબીઆઈ દ્વારા વિદેશી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે સીધા સંકલનમાં ચોકસીની હિલચાલ પર નજર રાખવામાં આવી હતી. આ પછી ચોક્સી એન્ટીગુઆ અને બરબુડામાં જોવા મળ્યો હતો. ઓગસ્ટ 2018માં રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા ચોક્સીને ભારતમાં પ્રત્યાર્પણ કરવાની વિનંતી એન્ટિગુઆ અને બાર્બુડા સત્તાવાળાઓને મોકલવામાં આવી હતી.

કેવી રીતે રેડ કોર્નર નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી?

તેને ભારતમાં પ્રત્યાર્પણ કરવાના પ્રયાસો વચ્ચે, ચોક્સીએ ઈન્ટરપોલની રેડ નોટિસને જાહેર ન કરવા વિનંતી કરીને કમિશન ફોર કંટ્રોલ ઓફ ઈન્ટરપોલની ફાઈલ્સ (CCF)નો સંપર્ક કર્યો. ચોક્સીની અપીલ અંગે સીબીઆઈએ જણાવ્યું હતું કે, સીસીએફ ઈન્ટરપોલની અંદર એક અલગ સંસ્થા છે જે ઈન્ટરપોલ સચિવાલયના નિયંત્રણ હેઠળ નથી અને તેમાં મુખ્યત્વે વિવિધ દેશોમાંથી ચૂંટાયેલા વકીલોનો સમાવેશ થાય છે. CCFએ ચોકસીની વિનંતી પર વિચાર કર્યા બાદ CBIનો સંપર્ક કર્યો. CCF એ મેહુલ ચોક્સીની અપીલ ફગાવી દીધી. જે બાદ CBI અને EDની વિનંતી પર ઇન્ટરપોલે ડિસેમ્બર 2018માં વોન્ટેડ આરોપી મેહુલ ચોક્સી વિરુદ્ધ રેડ કોર્નર નોટિસ જારી કરી હતી.

ચોક્સીની અપીલ 2020માં ફરી ફગાવી દેવામાં આવી

2019 માં, ચોક્સીએ ઇન્ટરપોલ ફાઇલો પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે ફરીથી કમિશન (CCF) નો સંપર્ક કર્યો. ચોક્સીએ ઈન્ટરપોલની વેબસાઈટ પરથી રેડ નોટિસ હટાવવાની માંગ કરી હતી. સીબીઆઈના પરામર્શ અને ઇનપુટ્સના આધારે CCF એ 2020 માં ચોકસીની અરજીને ફરીથી નકારી કાઢી હતી.

ચોકસીના ગુનાઓ અંગેના ચુકાદામાં CCFએ શું કહ્યું?

સીબીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, સીસીએફએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રેડ કોર્નર નોટિસ પરના તેના નિર્ણયમાં, ભારતમાં આરોપી મેહુલ ચોકસીને કોઈપણ ગુના માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો નથી. તેમજ ચોકસીને નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. CCF પુનરોચ્ચાર કરે છે કે તેણે તેના નિર્ણયમાં કોઈ તથ્યપૂર્ણ તારણો કર્યા નથી. આવી સ્થિતિમાં ચોક્સીની ન્યાયી સુનાવણીનો માર્ગ ખુલ્લો છે. નવી માહિતી અને ચુકાદામાં ગંભીર ભૂલોના આધારે, સીબીઆઈ સીસીએફના નિર્ણયને સુધારવા માટે પગલાં લઈ રહી છે.

English summary

Interpol removed red corner notice against Mehul Choksi, now what action will CBI take?