Kashmir: ઘાટીમાં રહીયે કે છોડીને જતા રહે, જાણો કશ્મીરી પંડિતોના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે?

તાજેતરમાં કાશ્મીર ખીણમાં કાશ્મીરી પંડિતો અને રાજ્ય બહારના લોકોની હત્યા બાદ આવા લોકોમાં ગભરાટનો માહોલ છે. લોકો ડરી ગયા છે કે ખબર નથી કે ક્યારે કોનું શું થશે? સ્વાભાવિક છે કે કોઈ કાશ્મીર પંડિત ડ્યુટી પર કોણ છે અથવા અન્ય રાજ્યોમાંથી કોઈ વ્યક્તિ ક્યાં પોતાનું કામ કરવામાં વ્યસ્ત છે તેની સંપૂર્ણ માહિતી આતંકવાદીઓને આપી રહ્યું છે. પોતાના ટાર્ગેટને ટાર્ગેટ કરીને આવા લોકોમાં ભયનું વાતાવરણ ઉભું કરવામાં તે સરળતાથી સફળ થાય છે. પરંતુ, આ મોરચે વહીવટીતંત્રની નિષ્ફળતા સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે કે તે આતંકવાદીઓને સમર્થન કરનારાઓની ઓળખ કરવામાં વિલંબ કરી રહી છે. જો કે, ચાલો જાણીએ કે ખીણમાં તૈનાત સરકારી કર્મચારીઓના મનમાં કયા પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે, આ સમયે કાશ્મીરી પંડિત કોણ છે?

ટાર્ગેટ કિલિંગની ઘટનાઓને કારણે કાશ્મીરી પંડિતોમાં ગભરાટ

જમ્મુ અને કાશ્મીર વહીવટીતંત્ર સુરક્ષા પ્રદાન કરવામાં "નિષ્ફળ" હોવાના આક્ષેપો પર વિરોધ કરી રહેલા કાશ્મીરી પંડિતોએ ગુરુવારે તેમના વિરોધને સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય કર્યો. આ દેખાવકારો કાશ્મીરી પંડિતો છે જેઓ વડાપ્રધાનના પુનર્વસન પેકેજ હેઠળ ખીણમાં કાર્યરત છે, જેમણે ટાર્ગેટ કિલિંગને રોકવામાં વહીવટીતંત્રની નિષ્ફળતા પર તેમની નિરાશા વ્યક્ત કરી છે. ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસે કેટલાક કાશ્મીરી પંડિતો સાથે વાત કરી છે જેમને આ પેકેજના ભાગરૂપે ખીણમાં પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે, જેઓ બડગામ અને પુલવામાના શેખપોરા ખાતે તાજેતરના સુરક્ષા શિબિરોમાં રહે છે.

'અમે બધા જમ્મુ પાછા જઈ રહ્યા છીએ'

જ્યારથી ખીણમાં આતંકવાદીઓએ લઘુમતીઓ અને ખીણની બહારના લોકોની પસંદગીપૂર્વક હત્યા કરવાનું શરૂ કર્યું છે, તેમાંથી ઘણાએ ખીણ છોડવાનું ગંભીરતાથી વિચારવાનું શરૂ કર્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, 40 વર્ષીય અમિત કૌલે કહ્યું, 'અમે બધા જમ્મુ પાછા જઈ રહ્યા છીએ'. આ સરકારી કર્મચારીઓ છે, જેઓ શેખપોરા કેમ્પમાં રહે છે અને તાજેતરના વિરોધમાં સક્રિયપણે ભાગ લઈ રહ્યા હતા. તેણે કહ્યું કે 'મેં પણ મારા પાંચ સાથીઓ સાથે કેમ્પ છોડી દીધો છે.' કૌલ કહે છે કે જ્યારથી પીએમ પેકેજ હેઠળ રેવન્યુ ડિપાર્ટમેન્ટમાં કામ કરતા રાહુલ ભટ્ટની 12 મેના રોજ બડગામમાં ચદૂરા ઓફિસમાં હત્યા કરવામાં આવી હતી, ત્યારથી અમે સરકાર પાસે તેમને જમ્મુ ટ્રાન્સફર કરવાની માંગ કરી રહ્યા છીએ.

'કાશ્મીર હવે અમારા માટે સુરક્ષિત નથી'

ગુરુવારે, વિરોધીઓએ છાવણીમાં પ્રદર્શન માટે લગાવેલા તંબુઓ હટાવી દીધા, કારણ કે તેમને બહુ ફરક ન દેખાયો. શેખપુરા કેમ્પના રહેવાસી અશ્વિની પંડિતાએ કહ્યું, "કેટલાક સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ તરફથી વિરોધ છે. સવારે તેઓએ ગેટ બંધ કરવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો. પરિવારના કેટલાક સભ્યો પહેલેથી જ નીકળી ગયા છે, પરંતુ તેઓ ખૂબ કાળજી સાથે આમ કરી રહ્યા છે જેથી તેઓને અટકાવવામાં ન આવે. જમ્મુ જવા રવાના થયેલા અન્ય કાશ્મીરી પંડિત કર્મચારીએ કહ્યું કે 'કાશ્મીર હવે લઘુમતીઓ માટે સુરક્ષિત સ્થાન નથી'.

'વસ્તુઓ વધુ સારી થવાની શક્યતા નથી'

દક્ષિણ કાશ્મીરના હાલ કેમ્પમાં, લગભગ 45 પરિવારોએ પોતાને પરિસરમાં બંધ કરી દીધા છે અને તેમાંથી ઘણા કહે છે કે તેઓ જવા માટે તૈયાર છે. તાજેતરના કેમ્પમાં રહેતા અરવિંદ પંડિતાએ કહ્યું, 'અમે એકબીજા સાથે ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ કે અમે અહીંથી ક્યારે નીકળી શકીએ. બધા કર્મચારીઓ સંમત થયા કે અમારે જવું પડશે. અમે અમારા જીવનને હવે આ રીતે જોખમમાં મૂકી શકીએ નહીં. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તે થોડા દિવસો માટે આ કરવા માંગે છે, તો તેણે કહ્યું, "એવું લાગતું નથી કે પરિસ્થિતિ વધુ સારી હશે, તેથી અમારે અમારા બાળકો અને બધું સાથે જવું પડશે."

સરકારના ભરોસે પણ હિંમત ન દાખવી શક્યા

માર્ચ 2021 માં સંસદમાં એક લેખિત જવાબમાં, ગૃહ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે પીએમ પેકેજ હેઠળ સરકારી રોજગાર માટે 6,000 મંજૂર પોસ્ટ્સમાંથી, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં લગભગ 3,800 સ્થળાંતરિત ઉમેદવારો કાશ્મીર પરત ફર્યા છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કલમ 370 નાબૂદ કર્યા પછી, 520 પ્રવાસી ઉમેદવારો તે પદો માટે કાશ્મીર પરત ફર્યા છે. 18 મેના રોજ, કાશ્મીરના ડિવિઝનલ કમિશનર કે પાંડુરંગ પોલે વિવિધ સરકારી વિભાગોના વડાઓને સુનિશ્ચિત કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો કે કાશ્મીરી પંડિત સમુદાયના લોકોને 'જોખમવાળા વિસ્તારોમાં' પોસ્ટ કરવામાં ન આવે અને જિલ્લાઓમાં સ્થાપિત કરવામાં આવે. 23 મેના રોજ, જ્યારે લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર મનોજ સિંહા રાહુલ ભટ્ટના સંબંધીઓને મળવા શેખપોરા કેમ્પ પહોંચ્યા હતા, ત્યારે તેમણે રહેવાસીઓને તેમની ચિંતાઓ પર ધ્યાન આપવાની ખાતરી પણ આપી હતી. પરંતુ, અત્યારે એવું લાગતું નથી કે કાશ્મીરી પંડિતો કે જેઓ સરકારી કર્મચારી છે તેઓ ખીણમાં રહેવાની હિંમત કરી શકશે.

English summary

Kashmir: Know what is going on in the minds of Kashmiri Pandits?