Lok Sabha Speaker : સંસદમાં કેટલુ મહત્વનું હોય છે સ્પીકર પદ? જાણો કઈ કઈ સુવિધાઓ મળે છે?

લોકસભા ચૂંટણી બાદ નવી સરકાર રચાઈ ગઈ છે. નવી સરકારના વિવિધ મંત્રીઓને ખાતાઓની ફાળવણી બાદ પહેલા સત્રમાં નવા સ્પીકરની નિમણૂક થશે.

રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે TDP અને JDU લોકસભામાં સ્પીકર પદની માંગ કરી રહ્યા છે. જો કે આ અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન બહાર આવ્યું નથી.

સૂત્રો જણાવ્યા અનુસાર ભારતીય જનતા પાર્ટી આ પદ પર અન્ય કોઈ પાર્ટીના વ્યક્તિને નિયુક્ત કરવા માંગતી નથી. આજે અમે તમને જણાવીશું કે શા માટે લોકસભા સ્પીકરનું પદ આટલું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

લોકસભા સ્પીકરની સત્તા
જણાવી દઈએ કે લોકસભા અધ્યક્ષનું પદ ગૃહમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. સ્પીકર લોકસભા ગૃહના વડા છે. આ ઉપરાંત સ્પીકર માત્ર ગૃહની શિસ્તની ખાતરી કરવા ઉપરાંત તેના ઉલ્લંઘન માટે લોકસભાના સભ્યોને સજા કરવાનો પણ અધિકાર ધરાવે છે.

લોકસભા અધ્યક્ષની ભૂમિકા વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે જ્યારે કોઈપણ પક્ષ અથવા ગઠબંધનની બહુમતી પરીક્ષણ હાથ ધરવામાં આવે છે. કારણ કે બંને પક્ષોના મત સમાન હોય તો સ્પીકરને પણ મતદાન કરવાનો અધિકાર છે.

આ સ્થિતિમાં સ્પીકરનો મત નિર્ણાયક અને મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. લોકસભા સ્પીકર સ્થગિત પ્રસ્તાવ, અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, નિંદા પ્રસ્તાવ વગેરે જેવી ગૃહની પ્રક્રિયાઓને મંજૂરી આપે છે. આ ઉપરાંત, સ્પીકર બંધારણના અનુચ્છેદ 108 હેઠળ સંસદના બંને ગૃહોની સંયુક્ત બેઠકની અધ્યક્ષતા કરે છે.

લોકસભામાં વિપક્ષના નેતાને માન્યતા આપવાનો નિર્ણય પણ સ્પીકર કરે છે. લોકસભાના અધ્યક્ષ ગૃહની તમામ સંસદીય સમિતિઓના અધ્યક્ષોની નિમણૂક કરે છે અને તેમના કામ પર નજર રાખે છે.

સ્પીકરને કેટલી સેલેરી મળે છે?
લોકસભાના અધ્યક્ષને 1954ના સંસદ અધિનિયમ હેઠળ પગાર, ભથ્થા અને પેન્શન વગેરેની સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે. જો કે, ડિસેમ્બર 2010માં આ કાયદામાં કેટલાક સુધારા પણ કરવામાં આવ્યા હતા.

સ્પેશિયલ એક્ટ મુજબ લોકસભા સ્પીકરને 50 હજાર રૂપિયાનો પગાર મળે છે. જણાવી દઈએ કે લોકસભા સ્પીકર પણ ગૃહના સભ્ય છે. લોકસભા સ્પીકરને દર મહિને 45 હજાર રૂપિયાનું મતવિસ્તાર ભથ્થું મળે છે. આ ઉપરાંત સ્પીકરને સમિતિની બેઠકમાં હાજરી આપવા માટે દરરોજ 2,000 રૂપિયાનું ભથ્થું પણ મળે છે.

સ્પીકરને કઈ કઈ સુવિધા મળે?
જણાવી દઈએ કે, લોકસભાના સ્પીકર અને તેમના પરિવારને કેબિનેટ સભ્યોની બરાબર મુસાફરી ભથ્થું આપવામાં આવે છે. આ ભથ્થું દેશ અને વિદેશની યાત્રાઓ પર મળે છે. આ ઉપરાંત તેમને મફત રહેવા, મફત વીજળી, મફત ફોન કોલની સુવિધા પણ મળે છે.

English summary

Lok Sabha Speaker : How important is the post of Speaker in Parliament? Know what features are available?