નરેન્દ્ર મોદીનાં 'પ્રથમ'નો વારસો: પરિવર્તનશીલ નેતૃત્વ અને ઐતિહાસિક સિદ્ધિઓ

ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી (2001-2014)થી લઈને ભારતના વડા પ્રધાન (2014-હાલ) સુધીનો નરેન્દ્ર મોદીનો રાજકીય પ્રવાસ અનોખા "પ્રથમ"ના વારસાથી ભરેલો રહ્યો છે. તેમના કાર્યકાળમાં શાસન, અર્થતંત્ર, અવસરાચના, ટેકનોલોજી, વિદેશ નીતિ અને સામાજિક કલ્યાણ જેવા ક્ષેત્રોમાં એવી અનેક પહેલો થઈ છે, જેણે વૈશ્વિક સ્તરે નવા માપદંડો ઊભા કર્યા.

ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન તરીકે મોદીએ વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ-ભારતનું પહેલું રાજ્ય સ્તરીય વૈશ્વિક રોકાણ સમ્મેલન-અને જ્યોતિગ્રામ યોજના, જેના કારણે ગુજરાત દેશનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું જ્યાં ગ્રામ્ય ઘરોમાં 24x7 વીજ પુરવઠો ઉપલબ્ધ થયો, જેવી યોજનાઓ શરૂ કરી. આ પહેલોએ રાષ્ટ્રીય સ્તરે મેક ઈન ઇન્ડિયા (2014), સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા (2016) અને વસ્તુ અને સેવા કર (GST) (2017) જેવી મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓ માટે પાયો મૂકી દીધો.

અવસરાચના વિકાસ તેમની સરકારનો મુખ્ય આધાર રહ્યો છે. સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ અને ચારંકા સોલાર પાર્ક જેવી યોજનાઓથી લઈને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતમાળા, સાગરમાળા, દેશનો પહેલો બુલેટ ટ્રેન કોરિડોર અને ઉધમપુર-શ્રીનગર-બરામુલ્લા રેલ્વે લાઇન જેમાં વિશ્વનો સૌથી ઊંચો રેલ્વે આર્ચ બ્રિજ સામેલ છે-આ બધાએ ભારતના પરિવહન ક્ષેત્રને નવી દિશા આપી છે.

કૃષિ અને ગ્રામ્ય વિકાસમાં સોઈલ હેલ્થ કાર્ડ યોજના અને ઈ-નામ જેવી પહેલોએ ખેડુતોની ઉત્પાદન ક્ષમતા અને વેપાર સુધાર્યા. સામાજિક કલ્યાણમાં આયુષ્માન ભારત (ભારતની પ્રથમ સર્વજન આરોગ્ય વીમા યોજના), પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (મહિલાઓને મફત ગેસ કનેક્શન) અને જલ જીવન મિશન જેવી યોજનાઓએ કરોડો લોકોના જીવનસ્તર ઊંચું કર્યું.

ડિજિટલ શાસન અને નવીનતા મોદીની શૈલીની ઓળખ રહી છે. ગુજરાતમાં સ્વાગત ફરિયાદ નિવારણ સિસ્ટમ અને ઈ-ધરા જમીન રેકોર્ડ ડિજિટાઈઝેશનથી શરૂઆત કરીને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ડિજિટલ ઈન્ડિયા સુધી પહોંચ્યા. યુપીઆઈએ દેશમાં કેશલેસ પેમેન્ટની ક્રાંતિ લાવી, જ્યારે 5Gના રોલઆઉટથી ભારતે અદ્યતન ટેલિકોમ ટેકનોલોજીમાં પ્રવેશ કર્યો.

વિદેશ નીતિમાં મોદીએ ભારતની પ્રતિષ્ઠા ઊંચી કરી. ઇન્ટરનેશનલ સોલાર એલાયન્સની સ્થાપના, 2023નું G20 સમિટનું સફળ આયોજન, ઇન્ટરનેશનલ યોગા દિવસનો પ્રસ્તાવ અને બાંગ્લાદેશ સાથેના લાંબા સમયથી બાકી રહેલા સરહદી મુદ્દાનો ઉકેલ-આ બધું તેમના રાજનૈતિક દ્રષ્ટિકોણને દર્શાવે છે.

રક્ષણ અને સુરક્ષા ક્ષેત્રમાં સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક (2016), બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઇક (2019) અને સેનાના ભૂતપૂર્વ સૈનિકો માટે વન રેન્ક વન પેન્શન (OROP) અમલમાં મૂકવા જેવી મહત્વપૂર્ણ પગલાં ભરાયા. આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન હેઠળ રક્ષણ ઉત્પાદનમાં સ્વદેશીકરણને પણ વેગ મળ્યો.

પર્યાવરણ અને ઊર્જા ક્ષેત્રે તેમણે ગુજરાતમાં દેશનો પ્રથમ જળવાયુ પરિવર્તન વિભાગ બનાવ્યો અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપ્યું. ચંદ્રયાન-3 (2023)ની સફળતા-જેમાં ભારત ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ નજીક ઉતરનાર પ્રથમ દેશ બન્યું-એ વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક છે.

અર્થસુધારાઓથી લઈને વૈક્સિન મિત્ર અને વંદે ભારત મિશન જેવી માનવતાવાદી પહેલો સુધી, મોદીના નેતૃત્વે સતત નવા માપદંડો ઉભા કર્યા છે. તેમનો "પ્રથમનો વારસો" માત્ર સાહસિક નીતિઓ જ નહીં, પરંતુ ભારતને આત્મનિર્ભર, સર્વસમાવેશક અને વૈશ્વિક સ્તરે માન્ય બનાવવાના વિઝનની અભિવ્યક્તિ છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શરૂ કરાવેલ પહેલ

પહેલ	વર્ણન	વર્ષ
વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ	વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ પ્રથમ રાજ્ય સ્તરીય વૈશ્વિક રોકાણ સમિટ; ગુજરાતને ઔદ્યોગિક કેન્દ્રમાં પરિવર્તિત કર્યું	2003થી
જ્યોતિગ્રામ યોજના	અલગ ગ્રામીણ ખેતર અને ઘરગથ્થુ ફીડર; ગુજરાત 24x7 ગ્રામીણ વીજળી પૂરી પાડતું ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું.	2003
બે આંકડાનો GDP વૃદ્ધિદર	સરેરાશ 10% GDP વૃદ્ધિદર જાળવી રાખ્યો	2006-2012
GST	જટિલ બહુ-સ્તરીય કર પ્રણાલીને બદલે, ભારતની પ્રથમ એકીકૃત પરોક્ષ કર પ્રણાલી.	2017
મેક ઇન ઈન્ડિયા	ઉત્પાદનને વેગ આપવા અને વિદેશી રોકાણ આકર્ષવા માટે પ્રથમ રાષ્ટ્રીય પહેલ.	2014
સ્ટાર્ટઅપ ઈન્ડિયા	ઉદ્યોગસાહસિકતા અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રથમ વ્યાપક નીતિ.	2016
નાદારી અને નાદારી કોડ (IBC)	બેડ લોન અને નાદારીને અસરકારક રીતે ઉકેલવા માટેનો પ્રથમ વ્યાપક સુધારો.	2016
સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ ડેવલપમેન્ટ	ભારતનો પ્રથમ મુખ્ય શહેરી રિવરફ્રન્ટ રિડેવલપમેન્ટ, એક ઉપેક્ષિત નદી કિનારાને જાહેર જગ્યામાં પરિવર્તિત કર્યો.	2005થી
ચરંકા સોલાર પાર્ક	એશિયામાં તે સમયનો સૌપ્રથમ મોટા પાયે શરૂ કરાયેલ સોલાર પાર્ક.	2012
ભારતમાલા અને સાગરમાલા પ્રોજેક્ટ્સ	ભારતમાલા: એકીકૃત રાષ્ટ્રીય યોજના હેઠળ માલસામાનની કાર્યક્ષમતા, સરહદ સુરક્ષા અને અંતરિયાળ વિસ્તારોને જોડવા માટે ખાસ પ્રાથમિકતા આપતો પ્રથમ ભારતીય હાઇવે પ્રોજેક્ટ. સાગરમાલા: બંદરોને ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરો અને આંતરિક જળમાર્ગો સાથે વ્યવસ્થિત રીતે જોડતો બંદર-સંચાલિત ઔદ્યોગિકીકરણને પ્રોત્સાહન આપતો પ્રથમ ભારતીય કાર્યક્રમ.	2015 થી
હાઇ-સ્પીડ રેલ (બુલેટ ટ્રેન)	ભારતનો પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન કોરિડોર (મુંબઈ-અમદાવાદ).	2017 થી
ઉડાન યોજના	નાના શહેરોને જોડતી પ્રથમ સસ્તી પ્રાદેશિક હવાઈ જોડાણ પહેલ.	2016
ઉધમપુર-શ્રીનગર-બારામુલ્લા રેલ્વે લાઇન	જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં પ્રથમ રેલ કનેક્ટિવિટી; જેમાં ચેનાબ નદી પર વિશ્વનો સૌથી ઊંચો રેલ્વે રેલવે આર્ચ બ્રિજનો સમાવેશ થાય છે.	2025
કૃષિ મહોત્સવ	આધુનિક કૃષિ વિશે શિક્ષિત કરવા માટેનો પ્રથમ સમૂહ ખેડૂત સંપર્ક કાર્યક્રમ.	2025થી
સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ્સ	ગુજરાતમાં સૌપ્રથમ અમલમાં મૂકાયા; ખેડૂતો માટે માર્ગદર્શિત પોષક તત્વોનું સંચાલન.	2003-04
WASMO Model	સમુદાય-આગેવાની હેઠળ ગ્રામીણ પાણી પુરવઠો અને વ્યવસ્થાપન વ્યવસ્થા.	2002
સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ યોજના	ખેડૂતોને ઇનપુટ્સના વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ દ્વારા ઉત્પાદકતા વધારવામાં મદદ કરવા માટે સૌપ્રથમ સમગ્ર ભારતમાં સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ યોજના શરૂ કરી.	2015
e-NAM (Electronic National Agriculture Market)	કૃષિ પેદાશો માટે ભારતનું પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ.	2016
પીએમ કિસાન	ભારતમાં બધા જમીનધારક ખેડૂતો માટે સૌપ્રથમ સીધી આવક સહાય યોજના	2018
કન્યા કેળવણી અને શાળા પ્રવેશોત્સવ	કન્યા કેળવણીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રથમ રાજ્યવ્યાપી ઝુંબેશ.	2003
ચિરંજીવી યોજના	માતૃ મૃત્યુદર ઘટાડવા માટે સુરક્ષિત સંસ્થાકીય પ્રસૂતિ સુનિશ્ચિત કરતો પ્રથમ કાર્યક્રમ.	2005થી
મુખ્ય મંત્રી અમૃતમ યોજના	સમગ્ર વિશ્વ માટે પ્રથમ રાજ્ય આરોગ્ય વીમો; પ્રકરસોર થી આયુષ્માન ભારત.	2012
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના	ગરીબી રેખા નીચે રહેતી મહિલાઓને મફત LPG કનેક્શન આપતો પ્રથમ કાર્યક્રમ.	2016
આયુષ્માન ભારત	ભારતની પ્રથમ સાર્વત્રિક આરોગ્ય કવરેજ યોજના જે પ્રતિ પરિવાર રૂ. ૫ લાખની ઓફર કરે છે.	2018
જળ જીવન મિશન/હર ઘર જળ	બધા ગ્રામીણ ઘરોને પીવાનું પાણી પૂરું પાડવા માટેની પ્રથમ વ્યાપક યોજના.	2019
સ્વાગત	ભારતની પ્રથમ ટેકનોલોજી આધારિત ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલી; રાષ્ટ્રીય પ્રગતિ પ્લેટફોર્મથી પ્રેરિત.	2003
ઈ-ધારા લેન્ડ રેકોર્ડ્સ	ભારતમાં જમીન રેકોર્ડનું પ્રથમ પૂર્ણ-રાજ્ય ડિજિટાઇઝેશન.	2004
ખિલખિલાટ એમ્બ્યુલન્સ સેવા	શૈક્ષણિક અને મનોરંજન સુવિધાઓ સાથેની પ્રથમ નવજાત શિશુ સંભાળ એમ્બ્યુલન્સ સેવા.	2012
ડિજિટલ ઇન્ડિયા	બ્રોડબેન્ડ, ઈ-ગવર્નન્સ અને ડિજિટલ સાક્ષરતા માટે પ્રથમ સંકલિત રાષ્ટ્રીય પહેલ.	2015
UPI ક્રાંતિ / ડિજિટલ ચુકવણી વૃદ્ધિ	રીઅલ-ટાઇમ, દેશવ્યાપી કેશલેસ ચુકવણીઓને સક્ષમ બનાવતી પ્રથમ સિસ્ટમ.	2016 થી
5G રોલઆઉટ	ભારતમાં સૌપ્રથમ અદ્યતન ટેલિકોમ ટેકનોલોજી રોલઆઉટ જે પહેલા ક્યારેય ન જોવા મળ્યું હોય.	2022 થી
શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં સાર્ક દેશોના નેતાઓ	પ્રથમ વખત ભારતીય પ્રધાનમંત્રીના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં સાર્ક દેશોના નેતાઓએ હાજરી આપી.	2014
વ્હાઇટ હાઉસ મુલાકાત દરમિયાન ઉપવાસ કર્યા	રાજ્ય-સ્તરીય યુએસ મુલાકાત (નવરાત્રી) દરમિયાન ઉપવાસ કરનારા એકમાત્ર વિશ્વ નેતા.	2014
આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર જોડાણ	ભારતના નેતૃત્વ હેઠળ સૌપ્રથમ વૈશ્વિક સૌર-કેન્દ્રિત આંતર-સરકારી પહેલ.	2015
એક્ટ ઈસ્ટ લૉન્ચ અને પાડોશી પ્રથમની પૉલિસી	ભારતના પ્રાદેશિક અને દક્ષિણપૂર્વ/પૂર્વ એશિયાઈ સંબંધોને મજબૂત બનાવવા.	2014થી
G20 નેતૃત્વ અને સમિટ હોસ્ટિંગ	ભારતે પ્રથમ વખત G20 સમિટનું આયોજન કર્યું, જેનાથી વૈશ્વિક દૃશ્યતામાં વધારો થયો.	2023
ભારત-બાંગ્લાદેશ એન્ક્લેવ્સનું સમાધાન	૧૯૪૭ થી ૧૬૨ સરહદ એન્ક્લેવ્સનું સમાધાન.	2015
આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ	૨૧ જૂનના રોજ પ્રથમ વૈશ્વિક સ્તરે ઉજવાતા યોગ દિવસની દરખાસ્ત અને સ્થાપના.	2014
સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક, બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઈક, ઓપરેશન સિંદૂર	આધુનિક ભારતના ઇતિહાસમાં પ્રથમ સીધી પ્રતિક્રિયાત્મક સરહદ પારની કાર્યવાહી.	2016, 2019, 2025
સંરક્ષણ આધુનિકીકરણ/ આત્મનિર્ભર ભારત	સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન માટે પ્રથમ મોટા પાયે દબાણ.	2015થી આગળ DPP-2016
વન રેન્ક વન પેન્શન (OROP)	સશસ્ત્ર દળોના નિવૃત્ત સૈનિકો માટે સમાન પેન્શનનો પ્રથમ અમલ.	2014 થી
જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં શૂન્ય પથ્થરમારો	પ્રધાનમંત્રી મોદીના નેતૃત્વમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા અને જાહેર સલામતીમાં ઐતિહાસિક સુધારો, આ પ્રદેશમાં પથ્થરમારાનો કોઈ બનાવ ન બન્યો તેવો પ્રથમ સમયગાળો.	2023
સમર્પિત આબોહવા પરિવર્તન વિભાગ	સ્વતંત્ર આબોહવા પરિવર્તન વિભાગ બનાવનાર ભારતમાં પ્રથમ, એશિયામાં પ્રથમ, વિશ્વમાં ચોથું..	2009
આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર જોડાણ	રાષ્ટ્રો વચ્ચે સૌર ઊર્જા સહયોગ માટેનું પ્રથમ વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ.	2015
ચંદ્રયાન-3 ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર ઉતરાણ	ભારત ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવની નજીક સોફ્ટ-લેન્ડિંગ કરનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો.	2023
કલમ 370 રદ કરવી	જમ્મુ અને કાશ્મીરનું પ્રથમ સંપૂર્ણ એકીકરણ, જેમાંથી જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની રચના.	2019
સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી	સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના માનમાં, વિશ્વની પ્રથમ સૌથી ઊંચી પ્રતિમા.	2018
ઉધમપુર-શ્રીનગર-બારામુલ્લા રેલ્વે લાઇન	જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં પ્રથમ રેલ જોડાણ, જેમાં વિશ્વનો સૌથી ઊંચો રેલ્વે આર્ચ બ્રિજ શામેલ છે.	2025
વેક્સિન મૈત્રી	વિશ્વનો સૌથી મોટો વેક્સિન ડિપ્લોસમી કાર્યક્રમ; 99 દેશો અને 2 યુએન સંસ્થાઓને વેક્સિન પૂરી પાડી.	2020-2022
વંદે ભારત મિશન	શાંતિકાળનું સૌથી મોટું વૈશ્વિક નાગરિક સ્થળાંતર; ૧૦૦ થી વધુ દેશોમાંથી ૨.૯૭ કરોડથી વધુ લોકો.	2020-2022