નરેન્દ્ર મોદીની આધ્યાત્મિક રાષ્ટ્રવાદની દિશા: વૈશ્વિક મંચ પર ભારતના સનાતન વારસાનું પુનર્જાગરણ

નવી દિલ્હી: વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સફર માત્ર રાજકીય જ નહીં પરંતુ આધ્યાત્મિક પણ રહી છે, જે સનાતન ધર્મ અને ભારતની સંસ્કૃતિક પરંપરાઓમાં ઊંડે પ્રોત્થિત છે. રામ જન્મભૂમિ આંદોલનથી લઈને યોગ અને આયુર્વેદના વૈશ્વિક પ્રસાર સુધી, મોદીએ ભારતની આધ્યાત્મિક ઓળખને નવી દિશા આપી અને દેશની સોફ્ટ પાવરને વિશ્વસ્તરે મજબૂત બનાવી છે.

સદીઓથી ભારતની ધાર્મિક પરંપરાઓ અવગણના અને ટીકા સહન કરતી આવી હતી. 1981માં મીનાક્ષીપુરમમાં થયેલા મોટા પાયે ધર્મપરિવર્તનથી દેશ હચમચી ગયો હતો. એ સમયે આરએસએસના કાર્યકર નરેન્દ્ર મોદીએ હિંદુ સમાજમાં શિક્ષણ અને સશક્તિકરણ દ્વારા જાગૃતિ લાવવાની જરૂરિયાત અનુભવી. તેમણે સંત સમાજની એકતામતા યાત્રાઓમાં કાર્યકર તરીકે જોડાઈને સાંસ્કૃતિક ગૌરવનું પુનર્જીવન કરવા માટે અવિરત પ્રયત્ન કર્યા.

1990માં એલ.કે. આડવાણીની રામ રથ યાત્રા દરમિયાન મોદીએ ગુજરાત અને બહારના વિસ્તારોમાં આયોજનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. તેમણે નવીન વ્યૂહરચના અપનાવી-પ્રભાવશાળી ભાષણોની ઓડિયો કૅસેટ બનાવીને તેને ગામડાં અને શહેરોમાં વહેંચી, જેથી રામ મંદિર આંદોલનનો સંદેશ વ્યાપક રીતે પ્રસરી શકે. 1992-93 દરમિયાન તેમણે અઢી કરોડથી વધુ હસ્તાક્ષર એકત્રિત કર્યા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મોરિશિયસ ખાતે યોજાયેલી રામાયણ કોન્ફરન્સમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ પણ કર્યું.

આ અવિરત સમર્પણના પરિણામે 2019માં સુપ્રીમ કોર્ટના ઐતિહાસિક ચુકાદા પછી 2024માં અયોધ્યામાં રામ મંદિરનું પ્રાણપ્રતિષ્ઠા વિધિ થઈ. વિધિ પહેલાં મોદીએ 11 દિવસનું કઠિન વ્રત રાખ્યું, જે પ્રસંગના આધ્યાત્મિક મહત્ત્વનું પ્રતિબિંબ હતું. આજે અયોધ્યાનું રામ મંદિર માત્ર એક ધાર્મિક સ્થાન નથી, પરંતુ વિશ્વભરમાં આસ્થા, સંઘર્ષ અને સાંસ્કૃતિક ગૌરવનું પ્રતિક છે.

વૈશ્વિક સ્તરે મોદીએ ભારતને આધ્યાત્મિક નેતા તરીકે સ્થાપિત કર્યું. તેમની પહેલ પર 2015થી અંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે, જેને કારણે યોગ હવે વિશ્વવ્યાપી ચળવળ બની ગયો છે. તેમ જ આયુર્વેદના પ્રચારને કારણે પરંપરાગત ભારતીય ચિકિત્સા પદ્ધતિનો આંતરરાષ્ટ્રીય પુનર્જાગરણ થયો છે. તેમના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષણોમાં ઉપનિષદો અને વસુધૈવ કુટુંબકમ્ (સંપૂર્ણ વિશ્વ એક કુટુંબ) જેવા સિદ્ધાંતોને પ્રસારિત કરીને તેમણે સર્વજનોના મૂલ્યોને વિશ્વ સમક્ષ મૂક્યા છે.

દેશની અંદર તેમની સરકાર આધ્યાત્મિક પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપતી રહી છે. કાશી, ઋષિકેશ, ચાર ધામ અને કુંભ મેળા જેવા પવિત્ર સ્થળોના આધુનિક વિકાસથી કરોડો યાત્રાળુઓ આકર્ષાયાં છે. કુંભ મેળાને હવે યુનેસ્કોએ ઇન્ટેન્જિબલ કલ્ચરલ હેરિટેજ તરીકે માન્યતા આપી છે.

સાંસ્કૃતિક પુનર્જાગરણને શાસન સાથે જોડીને મોદીએ ભારતની આધ્યાત્મિક પરંપરાઓને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિના સાધન તરીકે રજૂ કરી છે. તેમનું નેતૃત્વ દર્શાવે છે કે સનાતન ધર્મ માત્ર ભારતનો વારસો નથી, પરંતુ એક વૈશ્વિક તત્વજ્ઞાન છે, જે વિશ્વના પડકારો સામે ઉકેલ પ્રદાન કરી શકે છે.

English summary

Narendra Modi’s Spiritual Journey: Reviving Sanatan Dharma and India’s Global Soft Power