New Criminal Law: દેશમાં અંગ્રેજી કાયદા IPCનો અંત, આજથી લાગુ થઈ ન્યાય સંહિતા, વાંચો 10 મોટા ફેરફાર

Updated: Monday, July 1, 2024, 10:16 [IST]

New Criminal Law: ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા, ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ આજથી દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. આ ત્રણ નવા કાયદાઓ સાથે, ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC), ફોજદારી પ્રક્રિયાની સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ નાબૂદ કરવામાં આવશે.

આ ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદા આજથી દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. નવા કાયદામાં ઘણા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે, કેટલાક જૂના વિભાગો દૂર કરવામાં આવ્યા છે, અને નવા વિભાગો પણ ઉમેરવામાં આવ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં સરકારના આ નિર્ણયથી પોલીસ, વકીલો અને કોર્ટના કામકાજમાં ઘણો બદલાવ આવશે.

નવા કાયદાના અમલ પછી, તેના હેઠળનો પહેલો કેસ દિલ્હીના કમલા માર્કેટ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધવામાં આવ્યો છે. આ મામલો દિલ્હી રેલવે સ્ટેશનના ફૂટઓવર બ્રિજ નીચે અવરોધ ઊભો કરવા અને સામાન વેચવાના આરોપમાં નોંધવામાં આવ્યો છે. આ કેસ ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ 296 હેઠળ શેરી વિક્રેતા વિરુદ્ધ નોંધવામાં આવ્યો છે.

નવા કાયદા દ્વારા આ ફેરફારો થશે

ફોજદારી કેસોની સુનાવણી 45 દિવસમાં પૂર્ણ કરવાની રહેશે, પ્રથમ સુનાવણી પછી 60 દિવસમાં આરોપો ઘડવા પડશે. તમામ રાજ્ય સરકારોએ સાક્ષીઓના રક્ષણ માટે સુરક્ષા યોજના સુનિશ્ચિત કરવી પડશે, જેથી કરીને સાક્ષીઓની સુરક્ષા અને સહકાર સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

માત્ર મહિલા પોલીસ અધિકારી જ બળાત્કાર પીડિતાનું નિવેદન નોંધી શકે છે, આ દરમિયાન પીડિતાના વાલી અથવા સંબંધીની હાજરી ફરજિયાત છે. મેડિકલ રિપોર્ટ સાત દિવસમાં પૂરો કરવાનો રહેશે.

કાયદામાં મહિલાઓ અને બાળકો સામેના ગુનાઓ પર એક નવો અધ્યાય ઉમેરાયો છે. બાળકોની ખરીદી અને વેચાણને જઘન્ય અપરાધ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે અને તેના માટે કડક સજાની જોગવાઈ છે.

સગીર સાથે સામૂહિક બળાત્કારની સજા મૃત્યુદંડ અથવા આજીવન કેદ હોઈ શકે છે અને સ્ત્રીને છેતરીને લગ્નનું વચન આપીને છોડી દેવું એ ભારે બોજ હશે. હવે આ માટે સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

મહિલાઓ વિરૂદ્ધ ગુનાના કિસ્સામાં પીડિતાને 90 દિવસની અંદર આ કેસમાં કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીની જાણકારી આપવામાં આવશે. જો કોઈ મહિલા કે બાળક સામે ગુનો આચરવામાં આવ્યો હોય તો તમામ હોસ્પિટલોએ પ્રાથમિક સારવાર અથવા તબીબી સારવાર આપવાની રહેશે.

FIR, ચાર્જશીટ, નિવેદન, કબૂલાત અને પોલીસ રિપોર્ટની નકલ આરોપી અને પીડિતા બંનેને 14 દિવસમાં આપવામાં આવશે. કેસની સુનાવણીમાં વિલંબથી બચવા માટે કોર્ટ માત્ર બે વાર જ કાર્યવાહી સ્થગિત કરી શકે છે.

ઘટનાની માહિતી ફોન દ્વારા પણ આપી શકાય છે, આ માટે પોલીસ સ્ટેશન આવવાની જરૂર નથી. ઝીરો એફઆઈઆર દ્વારા કોઈપણ જગ્યાએ કેસ નોંધી શકાય છે.

ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને તેની પસંદગીની વ્યક્તિને ઘટના વિશે જાણ કરવાનો અધિકાર હશે. જેથી આરોપીના પરિવારજનો અને મિત્રો સરળતાથી તેનો સંપર્ક કરી શકે, તેની ધરપકડની માહિતી પોલીસ સ્ટેશન અને જિલ્લા મથકમાં નોંધવાની રહેશે.

ગંભીર ગુનાના કિસ્સામાં ફોરેન્સિક ટીમ સ્થળ પર જઈને પુરાવા એકત્રિત કરે તે ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે.

હવે જેન્ડરમાં ટ્રાન્સજેન્ડરનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, મહિલાઓ વિરુદ્ધના ગુનાઓમાં, પીડિતાનું નિવેદન લેડી મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ નોંધવું પડશે.