One Nation, One Election 2034 સુધી સંભવ નહીં, એક રાષ્ટ્ર-એક ચૂંટણીના વિધેયકમાં શું-શું છે?

મોદી સરકારે એક દેશ, એક ચૂંટણીની દિશામાં નિર્ણાયક પગલું ભર્યું છે. કેબિનેટની મંજૂરી બાદ આ સંબંધમાં બંધારણ સંશોધન બિલ ગૃહમાં રજૂ થવા જઈ રહ્યું છે. વન નેશન-વન ઇલેક્શનમાં સુધારાઓ અને નવા લેખોનો સમાવેશ કરવાની દરખાસ્ત છે જે લોકસભા અને રાજ્યની ધારાસભાઓના એક સાથે કાર્યકાળ માટે પરવાનગી આપશે.

એક દેશ, એક ચૂંટણી બિલની જોગવાઈઓ સૂચવે છે કે એક સાથે ચૂંટણીની પ્રક્રિયા 2034 સુધી થશે નહીં. શુક્રવાર, 13 ડિસેમ્બરના રોજ મોડી રાત્રે પ્રસારિત કરાયેલા બિલની નકલ અનુસાર, જો કોઈપણ રાજ્યની લોકસભા અથવા વિધાનસભા તેની મુદત પૂરી થાય તે પહેલા ભંગ કરવામાં આવે છે, તો બાકીના પાંચ વર્ષ પૂરા કરવા માટે જ મધ્યસત્ર ચૂંટણી યોજવામાં આવશે.

વન નેશન-વન ઇલેક્શન બિલમાં શું છે?

🔴 આ બિલ કલમ 82(A) (લોકોના ગૃહ અને તમામ વિધાનસભાઓની એક સાથે ચૂંટણી) અને કલમ 83 (સંસદના ગૃહોની અવધિ), 172 અને 327 (સંસદની જોગવાઈઓ કરવાની સત્તા)માં સુધારો કરવા માંગે છે. વિધાનસભાની ચૂંટણીઓના સંદર્ભમાં) તે કરવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.

🔴 બંધારણ (એકસો વીસમો સુધારો) બિલ, 2024, ગુરુવારે કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવ્યું હતું. જે જણાવે છે કે સુધારાની જોગવાઈઓ "નિયુક્ત તારીખ" થી અમલમાં આવશે, જેને રાષ્ટ્રપતિ સામાન્ય ચૂંટણીઓ પછી લોકસભાની પ્રથમ બેઠકમાં સૂચિત કરશે.

🔴 સોમવાર, 16 ડિસેમ્બરના રોજ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવનાર બિલ મુજબ, "નિયત તારીખ" 2029 માં આગામી લોકસભા ચૂંટણી પછીની હશે, જ્યારે 2034 માં એક સાથે ચૂંટણીઓ શરૂ થવાની છે.

🔴 બિલ કહે છે, "કલમ 83 અને અનુચ્છેદ 172 માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં નિયત તારીખ પછી અને લોકોના ગૃહની પૂર્ણ મુદતની સમાપ્તિ પહેલાં યોજાયેલી કોઈપણ સામાન્ય ચૂંટણીમાં રચાયેલી તમામ વિધાનસભાની મુદત માટે રહેશે. હાઉસ ઓફ ધ પીપલની સંપૂર્ણ મુદત જેટલો સમયગાળો." મુદતના અંતે સમાપ્ત થશે."
🔴 બિલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે લોકસભાનો કાર્યકાળ નિયત તારીખથી પાંચ વર્ષનો રહેશે અને નિયત તારીખ પછી ચૂંટાયેલી તમામ વિધાનસભાઓનો કાર્યકાળ લોકસભાના કાર્યકાળ સાથે સમાપ્ત થશે.

🔴 એક સાથે ચૂંટણી યોજવાના મુદ્દાની તપાસ કરવા અને તેના અમલીકરણ માટે ભલામણો કરવા માટે 2 સપ્ટેમ્બર, 2023 ના રોજ રચવામાં આવેલી કોવિંદ સમિતિની ભલામણોના આધારે બિલ જણાવે છે કે જો લોકસભા અથવા વિધાનસભાનું વિસર્જન કરવામાં આવે તો 30 એપ્રિલ 2014 પહેલા નવા ગૃહ અથવા વિધાનસભાની મુદત પાછલી મુદતના અનએક્સપાયર થયેલ ભાગ માટે રહેશે.

🔴 રજૂ કરવામાં આવનાર બીજું બિલ દિલ્હી, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને પુડુચેરીના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વિધાનસભાઓના કાર્યકાળને સમાન બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.