ભારત-જાપાન સંબંધોને નવી દિશા આપવા માટે ટોક્યો પહોંચ્યા PM મોદી, જાણો આ મુલાકાત કેમ છે મહત્વપૂર્ણ?

By Desk

Published: Friday, August 29, 2025, 10:52 [IST]

PM Modi Japan Visit: PM નરેન્દ્ર મોદી જાપાનની રાજધાની ટોક્યો પહોંચી ગયા છે. તેઓ અહીં 15મા વાર્ષિક ભારત-જાપાન શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેશે. જાપાનના PM શિગેરુ ઇશિબાના આમંત્રણ પર PM મોદી બે દિવસની મુલાકાત માટે જાપાન પહોંચ્યા છે. PM મોદી 29થી 30 ઓગસ્ટ સુધી જાપાન પ્રવાસે રહેશે. PM મોદીની સાત વર્ષ પછી જાપાનની આ પહેલી મુલાકાત છે.

PM મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પર કહ્યુ કે, હું ટોક્યો પહોંચી ગયો છું. ભારત અને જાપાન વચ્ચે વિકાસ સહયોગના સતત મજબૂત બનતા સંબંધો વચ્ચે, મને આશા છે કે આ મુલાકાત પ્રધાનમંત્રી ઇશિબા અને અન્ય નેતાઓ સાથે વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કરવાની, હાલની ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવવાની અને નવા સહયોગ માટેની શક્યતાઓ શોધવાની તક પૂરી પાડશે.

તે જ સમયે, ટોક્યો જતા પહેલા, PM નરેન્દ્ર મોદીએ એક નિવેદન બહાર પાડીને આ મુલાકાત વિશે જણાવ્યું. PMએ કહ્યું કે ભારત અને જાપાન તેમની ખાસ વ્યૂહાત્મક અને વૈશ્વિક ભાગીદારીના 'આગામી તબક્કા' પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જેમાં છેલ્લા 11 મહિનામાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે.

Landed in Tokyo. As India and Japan continue to strengthen their developmental cooperation, I look forward to engaging with PM Ishiba and others during this visit, thus providing an opportunity to deepen existing partnerships and explore new avenues of collaboration.… pic.twitter.com/UPwrHtdz3B
— Narendra Modi (@narendramodi) August 29, 2025

આ સમિટ ભારત-જાપાન સહયોગને મજબૂત બનાવવાની અને ઉભરતા વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરવા માટે નવી પહેલ શરૂ કરવાની તક પૂરી પાડશે. પ્રધાનમંત્રી મોદી જાપાનમાં જાપાની રાજકીય નેતાઓ, વ્યાપારી નેતાઓ અને ભારતના મિત્રો સાથે વાતચીત કરશે જેથી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, રોકાણ અને ટેકનોલોજી સંબંધો વધુ ગાઢ બને.

આ મુલાકાત 2014 માં પદ સંભાળ્યા પછી પ્રધાનમંત્રી મોદીની જાપાનની આઠમી મુલાકાત છે અને પ્રધાનમંત્રી ઇશિબા સાથેની તેમની પ્રથમ વાર્ષિક સમિટ છે, જે ભારત જાપાન સાથેના સંબંધોને આપેલી ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા પર ભાર મૂકે છે.

બંને દેશો રાજદ્વારી સંબંધોનો લાંબો ઇતિહાસ ધરાવે છે, જે વેપાર, રોકાણ, સ્વચ્છ ઉર્જા, માળખાગત સુવિધાઓ અને ટેકનોલોજીમાં અસંખ્ય ઉચ્ચ-સ્તરીય મુલાકાતો અને ભાગીદારી દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ છે.

ભારત અને જાપાન વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર 2023-24 માં US$22.8 બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જેમાં જાપાન ભારતનો વિદેશી સીધા રોકાણનો પાંચમો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે, જે ડિસેમ્બર 2024 સુધીમાં US$43.2 બિલિયન સુધી પહોંચી જશે. બંને દેશો સેમિકન્ડક્ટર, સ્ટાર્ટઅપ્સ, સ્વચ્છ ઉર્જા, સપ્લાય ચેઇન સ્થિતિસ્થાપકતા, ઔદ્યોગિક સ્પર્ધાત્મકતા અને કૌશલ્ય વિકાસ જેવા ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં સહયોગની શક્યતાઓ પણ શોધી રહ્યા છે.

વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રધાનમંત્રી મોદીની મુલાકાત ભારત અને જાપાન વચ્ચે લાંબા ગાળાની મિત્રતાને મજબૂત બનાવશે, સહયોગના નવા રસ્તા ખોલશે અને ભારત-પ્રશાંત ક્ષેત્ર અને તેનાથી આગળ શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સ્થિરતા માટે બંને દેશોની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરશે.

PM નરેન્દ્ર મોદીની 8મી વખત જાપાનની મુલાકાત

આ PM નરેન્દ્ર મોદીની જાપાનની આઠમી વખત મુલાકાત છે. શુક્રવારે, તેઓ જાપાનના PM શિગેરુ ઇશિબા સાથે 15મી ભારત-જાપાન વાર્ષિક શિખર સંમેલનમાં હાજરી આપશે. તેમણે છેલ્લે મે 2023માં જાપાનની મુલાકાત લીધી હતી. બંને નેતાઓ છેલ્લે જૂન 2025માં કેનેડામાં G7 સમિટ અને 2024માં લાઓસમાં 21મી ASEAN-ભારત સમિટ દરમિયાન મળ્યા હતા.

PM નરેન્દ્ર મોદીના જાપાનના કાર્યસૂચિમાં શું છે?

PM મોદી અને ઇશિબા બુલેટ ટ્રેન દ્વારા સેન્ડાઈની સાથે મુસાફરી કરે તેવી પણ અપેક્ષા છે. આ શહેર તેના સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે. તેમની પહેલી મુલાકાતમાં, PM મોદી અને ઇશિબા મુંબઈ-અમદાવાદ રૂટ ઉપરાંત, ભારતમાં ભવિષ્યના બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ્સમાં જાપાન કેવી રીતે ભાગ લઈ શકે છે તે શોધશે. આ ઉપરાંત, બંને દેશો 2008ના સુરક્ષા સહયોગ પર સંયુક્ત ઘોષણાપત્રને પણ અપગ્રેડ કરશે અને સેમિકન્ડક્ટર, મહત્વપૂર્ણ ખનિજો, કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI), ટેલિકોમ્યુનિકેશન અને સ્વચ્છ ઉર્જા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી આર્થિક સુરક્ષા પહેલ શરૂ કરશે.

સંરક્ષણથી વેપાર સુધી ભારત-જાપાન ઘણા મોરચે સાથે

સંરક્ષણ સહયોગ એ ભારત-જાપાન ભાગીદારીનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. 2008માં સુરક્ષા સહયોગ અંગે સંયુક્ત ઘોષણા, 2015માં માહિતી સુરક્ષા કરાર અને 2020માં પુરવઠા અને સેવાઓ કરારની પારસ્પરિક જોગવાઈએ તેને મજબૂત બનાવ્યું. 2024માં યુનિકોર્ન નૌકાદળના માસ્ટનો સહ-વિકાસ એક નવું પગલું છે. મલબાર, JIMEX અને ધર્મા ગાર્ડિયન જેવી સંયુક્ત લશ્કરી કવાયતો નિયમિતપણે યોજાય છે. 2024માં શરૂ થયેલા આર્થિક સુરક્ષા સંવાદે સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવ્યો.

2023-24માં ભારત-જાપાન દ્વિપક્ષીય વેપાર 22.8 અબજ ડોલર સુધી પહોંચ્યો. ભારત રસાયણો, વાહનો અને સીફૂડની નિકાસ કરે છે, જ્યારે મશીનરી અને સ્ટીલ જાપાનથી આયાત કરવામાં આવે છે. જાપાન ભારતમાં 43.2 અબજ ડોલરના સીધા વિદેશી રોકાણ (FDI) સાથે પાંચમો સૌથી મોટો રોકાણકાર છે. ભારતમાં લગભગ 1400 જાપાની કંપનીઓ સક્રિય છે અને 100થી વધુ ભારતીય કંપનીઓ જાપાનમાં કાર્યરત છે. ડિજિટલ સહયોગ, સ્વચ્છ ઉર્જા અને કૌશલ્ય વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધી રહ્યો છે.

1958થી જાપાન ભારતનું સૌથી મોટું ODA દાતા રહ્યું છે, જે મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ-સ્પીડ રેલ જેવા પ્રોજેક્ટ્સને સમર્થન આપે છે. 2023માં આ પ્રોજેક્ટ માટે 300 અબજ યેનની સહાય આપવામાં આવી હતી. પર્યટન અને પર્યાવરણીય પહેલ પણ સહકારનો એક ભાગ છે. આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક, વ્યૂહાત્મક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે, જે ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

ભારત-જાપાન મિત્રો કેમ?

ભારત અને જાપાન 2000થી વૈશ્વિક ભાગીદારી અને 2014થી એક ખાસ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ધરાવે છે. ભારતની 'એક્ટ ઇસ્ટ પોલિસી' અને જાપાનની 'ફ્રી એન્ડ ઓપન ઇન્ડો-પેસિફિક' (FOIP) પહેલ એકબીજાના પૂરક છે. બંને દેશો ક્વાડ, ઇન્ટરનેશનલ સોલાર એલાયન્સ અને ઇન્ટરનેશનલ સોલાર એલાયન્સમાં ભાગીદાર છે.

Published On August 29, 2025