Bihar: બિહારમાં મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ, સીમાંચલમાં કોણ કરી રહ્યું છે રાષ્ટ્રીય એકતાને નષ્ટ?

Updated: Friday, January 3, 2025, 17:41 [IST]

Politics of Muslim appeasement in Bihar: બિહારના સીમાંચલ પ્રદેશની સામાજિક-રાજકીય ગતિશીલતા તીવ્ર ચર્ચાનો વિષય છે. કિશનગંજ, અરરિયા અને પૂર્ણિયા જેવા જિલ્લાઓનો સમાવેશ કરતા વિસ્તારમાં નોંધપાત્ર વસ્તીવિષયક પરિવર્તન જોવા મળ્યું છે.

આ ફેરફારોએ રાષ્ટ્રીય એકતા અને પ્રદેશના ભાવિના જોખમ વિશે ચર્ચાઓ શરૂ કરી છે. સીમાંચલની વસ્તીમાં મુસ્લિમોનો મોટો હિસ્સો છે, જે વિવિધ જિલ્લાઓમાં 40 ટકાથી 70 ટકા સુધીનો છે. આ વસ્તી વિષયક પાસાએ રાજકીય વ્યૂહરચનાઓને પ્રભાવિત કરી છે.

ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) જેવા પક્ષો માટે, જેણે મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા મતવિસ્તારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. આરજેડીનો પ્રભાવ તેના સરઘસો અને આ સમુદાયોને ધ્યાનમાં રાખીને જાહેર હાવભાવ દ્વારા સ્પષ્ટ થાય છે.

વસ્તી વિષયક શિફ્ટ્સ અને રાજકીય અસરો - તાજેતરના વર્ષોમાં, સીમાંચલમાં હિંદુ વસ્તી નોંધપાત્ર રીતે ઘટી છે. 2001 માં 42 ટકાથી, 2022 સુધીમાં તે ઘટીને 7.95 ટકા થઈ ગયું હતું.

આ પાળીએ આ પ્રદેશમાં ધાર્મિક સંતુલન અને સંભવિત વિભાજન અંગે ચિંતા ઊભી કરી છે. કેટલાક દલીલ કરે છે કે, જો યોગ્ય રીતે સંબોધવામાં ન આવે તો આવા ફેરફારો ભારતની એકતાને જોખમમાં મૂકી શકે છે.

સિટીઝનશિપ એમેન્ડમેન્ટ એક્ટ (CAA) બાંગ્લાદેશ જેવા પડોશી દેશોમાંથી અત્યાચાર ગુજારતા લઘુમતીઓને બચાવવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, ટીકાકારો દાવો કરે છે કે, સીમાંચલમાં ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન અવિરત ચાલુ છે, જે પ્રદેશના સામાજિક-રાજકીય લેન્ડસ્કેપને વધુ જટિલ બનાવે છે.

ઐતિહાસિક સંદર્ભ અને વર્તમાન ચિંતાઓ - બિહારનો ઈતિહાસ એવા દાવાઓ દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ છે કે કેટલાક સ્થાનિક નેતાઓએ ભાગલાના સમયમાં પાકિસ્તાનની રચનાને સમર્થન આપ્યું હતું.

આવી ઐતિહાસિક કથાઓ સીમાંચલમાં સમુદાયો વચ્ચે વર્તમાન તણાવમાં સ્તર ઉમેરે છે. ઘણા રહેવાસીઓ માટે સાંપ્રદાયિક વિખવાદનો ભય એક અણધારી મુદ્દો છે.

આ પડકારો વચ્ચે, પ્રદેશમાં પૂર્વગ્રહ અને અસંતુલનને સંભવિતપણે પ્રોત્સાહન આપવા માટે આરજેડીની ક્રિયાઓની તપાસ કરવામાં આવે છે.

વિશિષ્ટ સમુદાયો પર તેમનું ધ્યાન સમાવેશીતા અને લાંબા ગાળાની પ્રાદેશિક સ્થિરતા વિશે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

રાષ્ટ્રીય એકતા પર અસર - સીમાંચલમાં ચાલી રહેલા વસ્તીવિષયક ફેરફારોને કેટલાક લોકો ભારતની સાર્વભૌમત્વ માટે જોખમ તરીકે જુએ છે.

ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સની ઘૂસણખોરીને પડોશી દેશોમાં સતાવણીના અનિવાર્ય પરિણામ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ પરિસ્થિતિ રાષ્ટ્રીય અખંડિતતાને જાળવવા માટે સાવચેતીપૂર્વક સંભાળવાની માંગ કરે છે.

રાજકીય પક્ષો અવારનવાર ચૂંટણીલક્ષી લાભો માટે આવા વસ્તી વિષયક શિફ્ટનો લાભ લે છે, તેમને અંતર્ગત મુદ્દાઓને સંબોધવાને બદલે વોટ-બેંકની રાજનીતિ તરીકે માને છે.

આ અભિગમ વિવિધ સમુદાયોમાં સાચી એકતા હાંસલ કરવાના પ્રયાસોને નબળો પાડવાનું જોખમ ધરાવે છે. બિહારનો ઈતિહાસ એ યાદ અપાવે છે કે, વિભાજનકારી રાજનીતિ લાંબા સમય સુધી ચાલતા સંઘર્ષો તરફ દોરી શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, સીમાંચલના ભવિષ્ય પર ચર્ચાઓ ચાલુ હોવાથી, તમામ સમુદાયો વચ્ચે સંવાદિતાને ઉત્તેજન આપતી સર્વસમાવેશક નીતિઓને પ્રાથમિકતા આપવી મહત્વપૂર્ણ છે.