ભારતીય રેલવેનો વિસ્તાર વધ્યો પણ કર્મચારીઓ ઘટ્યા

નવી દિલ્હી, 11 માર્ચ : ભારતીય રેલવેનો વિસ્તાર-વ્યાપ વધી રહ્યો હોવાનું જાણીને કોઇ પણ ભારતીયને ગર્વ થાય તેમાં કોઇ શક નથી. બીજી તરફ જ્યારે એમ જણાવવામાં આવે કે તેનો નિયમીત કર્મચારીઓની સંખ્યામાં વાર્ષિક 18,000ના દરે ઘટાડો થઇ રહ્યો છે ત્યારે તમને

આંચકો લાગ્યા વિના ન રહે એ વાત પણ નક્કી છે. આજે પણ હકીકત છે કે ભારતીય રેલવે દેશમાં સૌથી વધારે રોજગારી પ્રદાન કરતું એકમ છે. જો કે છેલ્લા બે દાયકામાં તેનો વ્યાપ વધવા છતાં કર્મચારીઓની સંખ્યામાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.

ભારતીય રેલવે સ્ટેટેસ્ટિક્સ સ્ટેટમેન્ટ 2011-12 અને યરબૂકનાં આંકડા આ બાબતના પુરાવા છે.

SerialNo.	Year:As onMarch 31	RouteLength Kms	Running TrackLength Kms	RegularEmployees
1.	1991	62,367	78,607	16,54,985
2.	1996	62,915	-	15,89,646
3.	2001	63,028	81,865	15,49,385
4.	2006	63,332	84,370	14,16,121
5.	2011	64,460	87,114	13,32,204
6.	2012	64,600	89,801	13,05,701

SerialNo.	Year:As onMarch 31	Administration	Engineering	MechanicalEngineering
1.	2007	47,179	3,44,825	3,27,270
2.	2008	47,062	3,37,990	3,29,173
3.	2009	47,062	3,37,348	3,20,195
4.	2010	45,873	3,27,638	3,20,995
5.	2011	44,814	3,10,168	3,14,867
6.	2012	50,036	2,92,832	3,04,804

છેલ્લા 21 વર્ષની વાત કરીએ તો ભારતીય રેલવેમાં કર્મચારીઓની સંખ્યા 3,49,130 જેટલી ઘટી છે. એટલે કે દર વર્ષે 16,000થી વધારે કર્મચારીઓ ઘટી રહ્યા છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં કર્મચારીઓની સંખ્યા ઘટવાનું પ્રમાણ વાર્ષિક 25,000 જેટલું પહોંચી ગયું છે. આ અંકડા રેલવેના જાહેર દસ્તાવેજો જેવા કે વાર્ષિક અહેવાલો, આંકડાકીય નિવેદનો અને યર બુકમાં આપવામાં આવ્યા છે. આ અંગે સંસદમાં રેલવે મંત્રીને જ્યારે પણ પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યા છે ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટતાઓ ટાળી છે.

મંત્રાલયે આપેલે ખુલાસામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રેલવે જેવા મોટા એકમમાં એક સમયે વધારે સંખ્યામાં રોજગારીની તકો રહેલી હતી. આ નોકરીઓ સામાન્ય નિવૃત્તિ, સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ, મૃત્યુ, બઢતી, નવી નોકરીઓ બહાર પડવી વગેરે કારણે ઉભી થઇ હતી. જો કે માનવબળ ઘટવાને કારણે રેલવે તંત્રના સંચાલનમાં તકલીફ ઉભી થઇ હોવનો તેમણે ઇનકાર કર્યો હતો.

પૂર્વ રેલવે મંત્રી દિનેશ ત્રિવેદીએ તેમના કાર્યકાળમાં કબૂલ કર્યું હતું કે માનવબળ ઘટાડા અને રેલવેની કાર્યદક્ષતા વચ્ચે સીધો સંબંધ છે. તેમણે 14 માર્ચ, 2012ના રોજ પોતાના રેલવે બજેટ સંબોધનમાં કહ્યું હતું કે રેલવેમાં વિવિઘ કેટેગરીમાં જગ્યાઓ ખાલી છે. જેના કરાણે તેના પરફોર્મન્સ પર અસર પડી રહી છે. આ મુશ્કેલી નીવારવા માટે 80,000 કર્મચારીઓની ભરતી કરવામાં આવી છે.

English summary

Railway growth on fasttrack, jobs are derailed.