રાજ્યસભામાં 19 સીટો થઈ ખાલી, NDA પાસે નથી રહ્યો બહુમત, કેવી રીતે પાસ થશે બજેટ?

Published: Monday, July 15, 2024, 14:20 [IST]

Budget 2024: બજેટ સત્ર હવે ટૂંક સમયમાં શરૂ થવાનું છે અને સરકાર પાસે હવે રાજ્યસભામાં બહુમતી નથી. શનિવારે ઉપલા ગૃહમાંથી 4 નામાંકિત સભ્યોની નિવૃત્તિ સાથે, રાજ્યસભાની 19 બેઠકો ખાલી થઈ ગઈ છે.

રાજ્યસભાના ચાર નામાંકિત સભ્યોનો કાર્યકાળ, જેનો કાર્યકાળ શનિવારે સમાપ્ત થયો હતો, તે બધા જ કેન્દ્રમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની NDA સરકારમાં સૌથી મોટી પાર્ટી ભાજપ સાથે સંકળાયેલા હતા. તેથી રાજ્યસભામાં ભાજપના સભ્યોની સંખ્યા 90થી ઘટીને માત્ર 86 થઈ ગઈ છે.

રાજ્યસભાની કુલ 245 બેઠકોમાં હાલમાં માત્ર 226 સભ્યો છે. 4 નામાંકિત સભ્યો સહિત કુલ 19 બેઠકો ખાલી છે. જેમાંથી આગામી સમયમાં 11 બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાવાની છે. જ્યારે, પ્રમુખે ચાર બેઠકો પર નવા સભ્યોની નિમણૂક કરવાની હોય છે. જમ્મુ-કાશ્મીરની 4 સીટો પહેલેથી જ ખાલી છે.

આ રીતે, ભારતીય જનતા પાર્ટીના 86 સભ્યો સહિત ઉપલા ગૃહની 226 બેઠકોમાંથી, NDA પાસે માત્ર 101 સાંસદો બાકી છે અને તે બહુમતીના જાદુઈ આંકડાથી ઘણું પાછળ છે. આવી સ્થિતિમાં, રાજ્યસભામાં પસાર થનારા બજેટ સત્ર દરમિયાન આવતા બિલો મેળવવા મોદી સરકાર માટે પડકાર બની શકે છે.

શનિવારે રાજ્યસભામાંથી નિવૃત્ત થયેલા નામાંકિત સભ્યોમાં રાકેશ સિંહા, રામ શકલ, સોનલ માનસિંહ અને મહેશ જેઠમલાણીનો સમાવેશ થાય છે. સાત નામાંકિત સભ્યોએ કોઈપણ પક્ષનું સભ્યપદ લીધું નથી એટલે કે તેઓ બિનસંબંધિત સભ્યો છે. તમને જણાવી દઈએ કે કેન્દ્ર સરકારની ભલામણ પર રાષ્ટ્રપતિ કુલ 12 સભ્યોને રાજ્યસભા માટે નોમિનેટ કરે છે.

રાજ્યસભાની કુલ 19 બેઠકો જે હાલમાં ખાલી થઈ ગઈ છે તેમાંથી આગામી દિવસોમાં 11 બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાવાની છે. 11 બેઠકો જ્યાં ચૂંટણી યોજાવાની છે, તેમાંથી 10 બેઠકો ગયા મહિને લોકસભાની ચૂંટણીમાં તેમના સભ્યોની જીતને કારણે ખાલી પડી છે. જ્યારે, 11મા સભ્ય બીઆરએસના કે કેશવર રાવ હતા, જેઓ સંસદમાંથી રાજીનામું આપીને કોંગ્રેસમાં જોડાયા છે.

જો કે, આગામી સમયમાં જે 11 બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાવા જઈ રહી છે તેમાંથી વર્તમાન સંજોગોમાં એનડીએને 8 બેઠકો મળવાની સંભાવના છે, જ્યારે બાકીની 3 બેઠકો ઈન્ડિયા બ્લોકના ખાતામાં જઈ શકે છે, જેમાંથી કેશવ રાવની તેલંગાણાની સીટ પણ ખાલી છે. આ સાથે રાજ્યસભામાં કોંગ્રેસના સભ્યોની સંખ્યા વધીને 27 થઈ શકે છે અને તેના વિરોધ પક્ષના નેતાની ખુરશી થોડી વધુ સુરક્ષિત બની શકે છે, જેના માટે ઓછામાં ઓછા 25 સાંસદ હોવા જરૂરી છે.

જ્યાં સુધી બજેટ સાથે સંબંધિત મની બિલનો સંબંધ છે, રાજ્યસભા લોકસભા દ્વારા પસાર કરાયેલા બજેટને નકારી શકે નહીં. તેણી પાસે ફક્ત તેને 14 દિવસ માટે મુલતવી રાખવા અથવા ફેરફારો માટેના તેના સૂચનો સાથે લોકસભામાં પાછા મોકલવાની સત્તા છે. પરંતુ, તેને સ્વીકારવાનો કે ન સ્વીકારવાનો અધિકાર લોકસભા પાસે છે.

આવી સ્થિતિમાં એનડીએ સરકાર સામે બાકીના ફાઇનાન્સ બિલ અથવા અન્ય બિલોને રાજ્યસભામાં પાસ કરાવવાનો પડકાર છે, પરંતુ આમાં પણ તેને કોઈ ખાસ સમસ્યાનો સામનો કરવો પડે તેમ લાગતું નથી. કારણ કે, 7 બિનસંલગ્ન નોમિનેટેડ સભ્યો સરકાર સાથે રહે તેવી શક્યતા છે.

આ સિવાય જગન મોહન રેડ્ડીની YSR કોંગ્રેસ પાર્ટીના 11 સાંસદો અને 2 અપક્ષ સાંસદો પણ NDA સરકારને સમર્થન આપે તેવી શક્યતા છે. આ રીતે, વાસ્તવિકતામાં સરકારને અત્યારે કોઈ સમસ્યાની કોઈ શક્યતા દેખાતી નથી.