SC/ST કોટામાં કોટા પર સુપ્રીમ કોર્ટની મહોર, 6-1થી સંભળાવ્યો ચુકાદો, કહ્યુ - રાજ્યોને પેટા-કેટેગરી કરવાનો હક

Supreme Court on SC/ST Quota: સુપ્રીમ કોર્ટે અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST)ની અંદર પેટા વર્ગીકરણને મંજૂરી આપી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે SC/ST ક્વોટામાં ક્વોટા આપવાના નિર્ણયને મંજૂરી આપી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે SC/ST અનામતમાં જાતિ આધારિત આરક્ષણને શક્ય જાહેર કર્યું છે. સુપ્રીમ કોર્ટની સાત જજોની બેન્ચે ગુરુવારે (1 ઓગસ્ટ) 6:1 સુધીમાં આ નિર્ણય આપ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ ચુકાદો આપતી વખતે, EV ચિન્નૈયા વિ. આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યમાં 2004ના ચુકાદાને ઉલટાવી દીધો છે, જેમાં પાંચ જજોની બેન્ચે ઠરાવ્યું હતું કે SC/ST એક જ શ્રેણીની રચના હોવાથી પેટા-કેટેગરી અનુમતિપાત્ર નથી. સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ બીઆર ગવઈએ ચુકાદો સંભળાવતા કહ્યું કે ઈવી ચિન્નૈયાના ચુકાદામાં કેટલીક ખામીઓ હતી.

મુખ્ય ડીવાય ચંદ્રચુડની આગેવાની હેઠળની સાત ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચે 6:1 ની બહુમતીથી ચુકાદો આપ્યો હતો કે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના વધુ પેટા-વર્ગીકરણને રાજ્યો દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી શકે છે જેથી આ જૂથોમાં વધુ પછાત જાતિઓને ક્વોટા મળી શકે પ્રદાન કરવાની ખાતરી કરવી.

જસ્ટિસ બીઆર ગવઈ, વિક્રમ નાથ, બેલા એમ ત્રિવેદી, પંકજ મિથલ, મનોજ મિશ્રા અને સતીશ ચંદ્ર શર્માની બેન્ચે છ અલગ-અલગ ચુકાદા આપ્યા હતા. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સામાજિક સમાનતાના સિદ્ધાંતો રાજ્યને અનુસૂચિત જાતિઓમાં સૌથી પછાત વર્ગને પ્રાધાન્ય આપવાનો અધિકાર આપે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ બીઆર ગવઈએ ચુકાદો સંભળાવતા કહ્યું કે ઈવી ચિન્નૈયાના ચુકાદામાં કેટલીક ખામીઓ હતી. જસ્ટિસ બીઆર ગવઈએ કહ્યું કે, આપણે કલમ 341ને સમજવાની જરૂર છે, જે સીટો પર અનામતની વાત કરે છે. અમે કલમ 341 અને 342 આરક્ષણના મુદ્દા સાથે વ્યવહાર કરતા નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે રાજ્ય સરકાર SC/STમાં પેટા-શ્રેણીઓ બનાવી શકે છે, જેથી મૂળ અને જરૂરિયાતમંદ વર્ગોને અનામતનો વધુ લાભ મળે.

Supreme Court holds sub-classification within reserved classes SC/STs is permissible

CJI DY Chandrachud says there are 6 opinions. Justice Bela Trivedi has dissented. CJI says majority of us have overruled EV Chinnaiah and we hold sub classification is permitted

7-judge bench… pic.twitter.com/BIXU1J5PUq

— ANI (@ANI) August 1, 2024

English summary

Supreme court states empowered to make sub classifications in SC-ST for quota.