પ્રયાગરાજના આ મંદિરની તુલના કાશી વિશ્વનાથ મંદિર સાથે કેમ થાય છે? મહાકુંભ સાથે છે ખાસ કનેક્શન

પ્રયાગરાજ સનાતન સંસ્કૃતિ અને આસ્થાના સૌથી જૂના શહેરોમાંનું એક છે. એક પૌરાણિક માન્યતા છે કે તેઓ તમામ શહેરો અને તીર્થસ્થાનોના રાજા હોવાથી તેમને તીર્થરાજ પ્રયાગરાજ કહેવામાં આવે છે. પ્રયાગરાજના મુખ્ય બજાર ચોકના પ્રખ્યાત વિસ્તાર લોકનાથનું નામ અહીં સ્થાપિત બાબા લોકનાથના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે પ્રયાગના બાબા લોકનાથ કાશીના બાબા વિશ્વનાથની પ્રતિકૃતિ છે.

લોકનાથ મહાદેવની પ્રાચીનતા વિશે ચોક્કસ કંઈ કહી શકાય નહીં, પરંતુ અહીંના પૂજારીઓનું કહેવું છે કે બાબા લોકનાથનું વર્ણન સ્કંદ પુરાણના રેવા વિભાગ અને મહાભારતના શાંતિ પર્વમાં કરવામાં આવ્યું છે. બાબા લોકનાથના દર્શન અને પૂજા કરવાથી તમામ સાંસારિક મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે. મહાકુંભ દરમિયાન, ભગવાન શિવના ભક્તો તેમના ઇષ્ટદેવના દર્શન અને પૂજા કરવા માટે અહીં મોટી સંખ્યામાં આવે છે.

તીર્થરાજ પ્રયાગરાજનો લોકનાથ મોહલ્લા તેની ખાઉ ગલીની રાબડી, મલાઈ, લસ્સી, હરી સમોસા અને ભારતી ભવન પુસ્તકાલય માટે જાણીતો છે, પરંતુ આ મોહલ્લાનું નામ બાબા લોકનાથ મહાદેવના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. બાબા લોકનાથનું મંદિર ભારતી ભવન પુસ્તકાલયની પાછળ જ છે. ચાર પેઢીઓથી બાબા લોકનાથની પૂજા કરી રહેલા અહીંના પૂજારી ગૌરી શંકર પાંડે કહે છે કે બાબા લોકનાથનું સ્વંભુ શિવલિંગ છે.

સ્કંદ પુરાણમાં છે ઉલ્લેખ

સ્કંદ પુરાણમાં "વામદેવ મહાદેવ દેવ-દેવ સુરેશ્વરઃ, લોકનાથ પાહી-પાહિ પ્રાણનાથ કૃપાકરહ." તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ સિવાય મહાભારતના શાંતિ પર્વમાં પ્રયાગના બાબા લોકનાથનું પણ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. લોકનાથ મહાદેવની વિશેષ પૂજા શવન માસ, પ્રદોષ અને શિવરાત્રીના દિવસે કરવામાં આવે છે. માત્ર પ્રયાગરાજના રહેવાસીઓ જ નહીં પરંતુ દૂર-દૂરથી સંગમમાં આવતા શ્રદ્ધાળુઓ પણ લોકનાથ મહાદેવના દર્શન કરવા ચોક્કસ આવે છે.

દર્શન કરવા દરેક લોકો આવે છે

બાબા લોકનાથના પૂજારી ગૌરી શંકરજીએ જણાવ્યું કે નાથ સંપ્રદાયના મચંદરનાથ અથવા મત્સ્યેન્દ્રનાથે પ્રાચીનકાળમાં અહીં ચાતુર્માસ પૂર્ણ કર્યા હતા. આ મંદિરમાં ભગવાન લોકનાથની સાથે તેમના સવાર નંદી મહારાજ, ભગવાન ગણેશ અને માતા પાર્વતી અને શેષનાગના ભવાની સ્વરૂપની પ્રાચીન મૂર્તિઓ છે. આ સિવાય સ્થાનિક લોકોએ માતા દુર્ગા, હનુમાનજી અને અન્ય દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ પણ સ્થાપિત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે પ્રયાગની પ્રખ્યાત હસ્તીઓ જેમ કે મદન મોહન માલવીય, ચુન્નન ગુરુ, પંડિત શ્રીધર પાઠક નિયમિતપણે મંદિરની મુલાકાત લેતા હતા.

શિવરાત્રીની શોભાયાત્રા અહીંથી શરૂ થાય છે

આ સિવાય વડાપ્રધાન તરીકે ઈન્દિરા ગાંધી અને વી.પી. સિંહે બાબા લોકનાથના દર્શન અને પૂજા પણ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે શિવરાત્રીના દિવસે યોજાયેલી બાબા લોકનાથની શિવયાત્રા પ્રયાગરાજની ઐતિહાસિક શિવ શોભાયાત્રા છે. આ ઉપરાંત લોકપ્રિય નેતા ચુન્નાગુરુના સમયથી યોજાતી લોકનાથ ચોક પર હોળી રમવા અને જોવા લોકો દૂર-દૂરથી આવે છે.