શું હોય છે બ્રેક મોનસુન? કેમ પેદા થાય છે આવી સ્થિતિ?

હાલમાં દેશના હવામાનમાં ઘણી ઉથલપાથલ ચાલી રહી છે, ઘણા વિસ્તારો ગરમીથી ત્રસ્ત છે અને ઘણા વિસ્તારો ભારે વરસાદને કારણે ત્રસ્ત છે. ગત દિવસોમાં દિલ્હી, હિમાચલ, ઉત્તરાખંડ અને હરિયાણામાં વરસાદ પડ્યો હતો, પરંતુ દિલ્હીમાં ફરી એકવાર ગરમી ચરમસીમાએ પહોંચી છે, અહીંના લોકો તેનાથી કંટાળી ગયા છે, આ સ્થિતિ માત્ર દિલ્હીની જ નહીં પરંતુ અન્ય ઘણા રાજ્યોની પણ છે.

ભારતીય હવામાન વિભાગનું કહેવું છે કે ચોમાસું બ્રેક પર ગયું છે, આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઊભો થાય છે કે આ બ્રેક ચોમાસું શું છે અને આ સ્થિતિ શા માટે ઊભી થાય છે તો ચાલો જાણીએ તેના વિશે વિગતવાર.

રે વરસાદ પછી જ્યારે ચોમાસું અચાનક બંધ થઈ જાય ત્યારે તેને ચોમાસાનો વિરામ કહેવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં પહેલા વરસાદ અને પછી ભેજવાળી અને ગરમીની સ્થિતિ સર્જાય છે અને વરસાદને કારણે જે જગ્યાએ તે ખૂબ જ નીચું થઈ ગયું હોય ત્યાંનું તાપમાન અચાનક વધી જાય છે અને ક્યારેક તે જગ્યાએ વધુ પડતી ગરમી પડ્યા પછી ફરી વરસાદ શરૂ થઈ જાય છે. .

હવામાનનો આ ફેરફાર આરોગ્યની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ ખરાબ છે અને ખેડૂતો માટે પણ મુશ્કેલ છે. વિરામના ચોમાસા દરમિયાન, ટ્રફ લાઇન હિમાલયની તળેટીમાં જાય છે, સામાન્ય રીતે શ્રીગંગાનગરથી કોલકાતા સુધી ચાલે છે.

આ સ્થિતિ મોટે ભાગે ઓગસ્ટ મહિનામાં જ જોવા મળે છે. આ વખતે પણ એવું જ થયું છે અને તેથી જ ઉત્તરપૂર્વ અને દક્ષિણમાં હવામાન ભીનું છે, જ્યારે ઉત્તર ભારતના ઘણા રાજ્યોમાં વરસાદનો અભાવ છે. હાલમાં હવામાન વિભાગનું કહેવું છે કે આ વિરામ લાંબો નહીં હોય અને ત્રણ-ચાર દિવસ પછી ફરી ગતિવિધિઓ ચોમાસાની તરફેણમાં આવશે અને ભારે વરસાદ પડશે.

આજે દિલ્હીમાં હળવો વરસાદ પડશે, જ્યારે હરિયાણા, પંજાબ અને મધ્યપ્રદેશમાં ચોમાસુ વિરામ પર છે, જ્યારે ઉત્તરાખંડમાં રેડ એલર્ટ ચાલુ છે. હિમાચલમાં આજે પણ કેટલીક જગ્યાએ વરસાદ પડી શકે છે, તો બીજી તરફ પૂર્વોત્તર અને દક્ષિણમાં ભારે વરસાદની સંભાવના છે અને તેથી અહીં એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે.

English summary

What is a break monsoon? Why does such a situation arise?