ભારતમાં લિથિયમનો મોટો ભંડાર મળવાથી શું થશે? 10 જરૂરી વાત જાણો
ભારતમાં લિથિયમના વિશાળ ભંડારની શોધ એ આત્મનિર્ભરતાની દિશામાં એક મોટી સફળતા છે. અત્યારે ભારત આ માટે સંપૂર્ણપણે આયાત પર નિર્ભર છે.
ભારતમાં લિથિયમના વિશાળ ભંડારની શોધ ઘણી મોટી સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવી શકે છે, સાથે જ મોટા પ્રમાણમાં વિદેશી હૂંડિયામણ પણ બચાવી શકે છે. આજની તારીખમાં, મોબાઇલ ફોન, લેપટોપ, પાવર બેંક, ઇલેક્ટ્રિક કારની બેટરી બનાવવામાં તેનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. તેથી તે ઘણા રોગોની સારવારમાં પણ અસરકારક છે. તેથી જ દેશને આત્મનિર્ભર બનાવવાનો પ્રયાસ છે. કારણ કે, અત્યારે આપણે આ માટે સંપૂર્ણપણે આયાત પર નિર્ભર છીએ. જ્યારે બદલાતા સમયમાં પર્યાવરણ સુરક્ષાની વૈશ્વિક જવાબદારીઓ હેઠળ સરકાર પણ ઈલેક્ટ્રીક વાહનોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વ્યસ્ત છે.
લિથિયમ ભંડારની શોધ ભારત માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ
ગુરુવારે કેન્દ્ર સરકારે પહેલીવાર જાહેરાત કરી હતી કે દેશમાં લિથિયમનો વિશાળ ભંડાર મળી આવ્યો છે. જીઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (GSI) અનુસાર, જમ્મુ અને કાશ્મીરના રિયાસી જિલ્લામાં 59 લાખ ટન લિથિયમનો ભંડાર મળી આવ્યો છે. આ વિશાળ લિથિયમ રિઝર્વની શોધ એવા સમયે થઈ છે જ્યારે ભારત તેની ઈલેક્ટ્રિક વાહન યોજનાઓ અને મેડિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવા લિથિયમ સહિત કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ખનિજોની સપ્લાય કરવા માટે સંસાધનો મેળવવા માટે સખત પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
ભારતમાં પ્રથમ વખત લિથિયમની શોધ થઈ
- હવે સવાલ એ છે કે આ ખનિજની શોધ દેશમાં આટલી મહત્વની કેમ છે. હાલમાં જીઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયાએ કહ્યું છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીરના રિયાસી જિલ્લામાં ઓછામાં ઓછા 59 લાખ ટન લિથિયમનો ભંડાર છે.
- આ પહેલીવાર છે જ્યારે ભારતના કોઈ ભાગમાં લિથિયમ મળી આવ્યું છે. જીઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા વતી, એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીર (કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ) ના રિયાસી જિલ્લાના સલાલ-હૈમાના વિસ્તારમાં પ્રથમ વખત 5.9 મિલિયન ટન (G3) લિથિયમનો અંદાજિત સંસાધન સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે.
સારવારથી લઈને બેટરી ઉત્પાદન સુધીનો ઉપયોગ
- લિથિયમ એ બાયપોલર ડિસઓર્ડરની સારવારથી લઈને બેટરીના ઉત્પાદન સુધીની દરેક વસ્તુ માટે તબીબી ક્ષેત્રે ઉપયોગમાં લેવાતી હળવા અને નબળું ધાતુ છે.
- લિથિયમ રિઝર્વની ઉપલબ્ધતા સાથે, સરકારને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની યોજનાને આગળ વધારવામાં ઘણી મદદ મળવાની સંભાવના છે.
- આ માટે, સરકાર ઓસ્ટ્રેલિયા અને આર્જેન્ટિના જેવા દેશોમાં લિથિયમ અને અન્ય ધાતુઓને સુરક્ષિત કરવાના સક્રિય પ્રયાસોમાં વ્યસ્ત હતી.
નાની બેટરી, સમાન સંગ્રહ ક્ષમતા
- ભારત મુખ્યત્વે લિથિયમ, નિકલ અને કોબાલ્ટ જેવા ઘણા ખનિજો માટે આયાત પર નિર્ભર છે અને દેશમાં જ લિથિયમનો આટલો મોટો ભંડાર મેળવવો તેના માટે ખૂબ પરિવર્તનકારી સાબિત થઈ શકે છે.
- ખાણ મંત્રાલયના સચિવ વિવેક ભારદ્વાજે કહ્યું છે કે મોબાઈલ ફોન હોય કે સોલાર પેનલ, આવા મહત્વપૂર્ણ ખનિજો દરેક જગ્યાએ જરૂરી છે.
- લિથિયમની ખાસિયત એ છે કે તેના ઉપયોગથી બેટરીની સાઈઝ બાકીની સરખામણીમાં નાની થઈ જાય છે, પરંતુ સ્ટોરેજ ક્ષમતા પર અસર થતી નથી.
સૌથી મોટા અનામતમાં ખાણકામ પર પ્રતિબંધ
- વિશ્વમાં હાજર તમામ લિથિયમ ભંડારમાંથી 50% દક્ષિણ અમેરિકન દેશો - આર્જેન્ટિના, બોલિવિયા અને ચિલીમાં હાજર છે.
- વિશ્વનો સૌથી મોટો લિથિયમ ભંડાર બોલિવિયાના સાલર ડી યુયુનીમાં છે. પરંતુ, ત્યાંની સરકારના નિયમોને કારણે તેના ખનન પર હાલ પૂરતો પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે. (સોશિયલ મીડિયા વિડિયોમાંથી કેટલીક તસવીરો)
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
