Whatsapp Fraud: વોટ્સએપનો ફોટો ખાલી કરી ગયો ખાતું! મહારાષ્ટ્રમાં 2 લાખની સાયબર ઠગાઈનો નવો ખતરો!

મધ્યપ્રદેશના જબલપુર અને મહારાષ્ટ્રમાં એક ચોંકાવનારો સાયબર ક્રાઈમનો કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જેમાં 28 વર્ષના યુવકે વોટ્સએપ પર અજાણ્યા નંબરથી મોકલેલી એક ઈમેજ ડાઉનલોડ કરી, જેના પરિણામે તેના બેંક ખાતામાંથી 2.01 લાખ રૂપિયા ગુમાવ્યા. આ ઘટનામાં સ્ટેગાનોગ્રાફી નામની અદ્યતન હેકિંગ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે, જે સામાન્ય લોકો માટે નવું અને ખતરનાક સાયબર સ્કેમ છે.

ઘટનાની વિગતોપ્રદીપ જૈન (નામ બદલ્યું છે), જે મહારાષ્ટ્રના રહેવાસી છે, તેમને એક સવારે અજાણ્યા નંબરથી ફોન આવ્યો. થોડી જ વારમાં તે જ નંબરથી વોટ્સએપ પર એક મેસેજ આવ્યો, જેમાં એક વૃદ્ધ વ્યક્તિની તસવીર હતી અને સાથે સવાલ હતો, "શું તમે આ વ્યક્તિને ઓળખો છો?"

શરૂઆતમાં પ્રદીપે આ મેસેજને અવગણ્યો, પરંતુ વારંવાર ફોન કોલ્સ આવવાને કારણે તેમણે બપોરે લગભગ 1:35 વાગ્યે આ ઈમેજ ડાઉનલોડ કરી. આ એક ક્લિકથી હેકર્સને તેમના ફોનની ઍક્સેસ મળી ગઈ, અને થોડી જ મિનિટોમાં તેમના કેનરા બેંક ખાતામાંથી 2.01 લાખ રૂપિયા ઉપડી ગયા.

બીજી બાજુ, જબલપુરમાં પણ આવી જ એક ઘટના નોંધાઈ, જ્યાં એક 28 વર્ષના વ્યક્તિને આવી જ રીતે અજાણ્યા નંબરથી ઈમેજ મોકલવામાં આવી હતી. આ ઈમેજ ડાઉનલોડ કરતાં જ તેમના બેંક ખાતામાંથી પૈસા ગાયબ થઈ ગયા. આ બંને કેસમાં સ્ટેગાનોગ્રાફી ટેકનિકનો ઉપયોગ થયો હોવાનું સામે આવ્યું છે.

સ્ટેગાનોગ્રાફી શું છે?

સ્ટેગાનોગ્રાફી એ એક એવી ટેકનિક છે, જેમાં માલવેર અથવા હાનિકારક કોડને ઈમેજ, ઓડિયો, વિડિયો કે PDF જેવી ફાઈલોમાં છુપાવવામાં આવે છે. આવી ફાઈલો બહારથી સામાન્ય દેખાય છે, પરંતુ જ્યારે તેને ડાઉનલોડ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં છુપાયેલો માલવેર ડિવાઈસમાં ઍક્ટિવ થઈ જાય છે.

આ માલવેર બેંકિંગ એપ્સ, પાસવર્ડ્સ અને અન્ય વ્યક્તિગત માહિતીની ઍક્સેસ મેળવી શકે છે. આવા સ્કેમ્સમાં .jpg, .png, .mp3, .mp4 અને PDF જેવા ફોર્મેટનો ઉપયોગ થાય છે, જે વોટ્સએપ જેવા પ્લેટફોર્મ પર સામાન્ય રીતે શેર થાય છે અને શંકા ઉપજાવતા નથી.

સાયબર નિષ્ણાતોની ચેતવણી

સાયબર સિક્યોરિટી નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પ્રકારના સ્કેમ્સ અગાઉના ફિશિંગ લિંક્સ કે ફેક લોગિન પેજ જેવા સ્કેમ્સથી અલગ અને વધુ ખતરનાક છે, કારણ કે તે સામાન્ય ફાઈલોનો ઉપયોગ કરે છે. નિષ્ણાતો યૂઝર્સને નીચેની સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે:

• અજાણ્યા નંબરથી આવેલી ફાઈલો ડાઉનલોડ ન કરો: જો કોઈ અજાણી વ્યક્તિ ઈમેજ કે અન્ય ફાઈલ મોકલે, તો તેને તરત ડિલીટ કરો.
• ઓટો-ડાઉનલોડ બંધ કરો: વોટ્સએપની સેટિંગ્સમાં જઈને મીડિયા ઓટો-ડાઉનલોડ ફીચર બંધ કરો, જેથી કોઈ ફાઈલ આપમેળે ડાઉનલોડ ન થાય.
• ફોનને અપડેટ રાખો: ફોનનું ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ અને એપ્સને નવીનતમ સિક્યોરિટી પેચ સાથે અપડેટ રાખો.
• OTP શેર ન કરો: કોઈપણ સંજોગોમાં તમારો OTP કોઈની સાથે શેર ન કરો.શંકાસ્પદ ગતિવિધિની જાણ કરો: જો તમને કોઈ શંકાસ્પદ મેસેજ કે ફાઈલ મળે, તો તેની જાણ તરત જ સાયબર ક્રાઈમ પોલીસને કરો.

પોલીસની કાર્યવાહીઆ ઘટનાની ફરિયાદ નોંધાયા બાદ સ્થાનિક પોલીસ અને સાયબર ક્રાઈમ વિભાગે તપાસ શરૂ કરી છે. પોલીસનું કહેવું છે કે આવા સ્કેમ્સ પાછળ આંતરરાજ્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સાયબર ગેંગ સક્રિય હોઈ શકે છે.

અગાઉ પણ કોલકાતા અને મુંબઈમાં આવા સ્કેમ્સ સામે પોલીસે કેટલાક આરોપીઓની ધરપકડ કરી હતી, જેમાંથી કેટલાકે 50 લાખ રૂપિયા સુધીની છેતરપિંડી કરી હતી.

જનજાગૃતિની જરૂરઆ ઘટનાએ એકવાર ફરીથી ડિજિટલ સુરક્ષાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. સામાન્ય લોકોને સાયબર સ્કેમ્સ વિશે જાગૃત કરવા માટે સરકાર અને ખાનગી સંસ્થાઓએ સતત પ્રયાસો કરવા જોઈએ.

ખાસ કરીને, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જ્યાં ડિજિટલ લિટરસી ઓછી છે, ત્યાં આવા સ્કેમ્સનો ભોગ બનવાનું જોખમ વધુ છે.આ ઘટના દરેક માટે ચેતવણી છે કે ડિજિટલ દુનિયામાં નાની ભૂલ પણ મોટું નુકસાન કરી શકે છે. વોટ્સએપ જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરતી વખતે હંમેશાં સાવધાની રાખવી જરૂરી છે.