પ્રિયંકા ગાંધીના આક્રમક વલણથી કોંગ્રેસ પોતાની જમીન શોધી શકશે?

ઉત્તર પ્રદેશ દેશનું એકમાત્ર એવું રાજ્ય છે કે જેણે કેટલાક અપવાદોને બાદ કરતાં હંમેશા નક્કી કર્યું છે કે દિલ્હીની ગાદી કઈ પાર્ટીને સોંપવી.

દેહરાદૂન, 12 ફેબ્રુઆરી : ઉત્તર પ્રદેશ દેશનું એકમાત્ર એવું રાજ્ય છે કે જેણે કેટલાક અપવાદોને બાદ કરતાં હંમેશા નક્કી કર્યું છે કે દિલ્હીની ગાદી કઈ પાર્ટીને સોંપવી. તે દૃષ્ટિકોણથી, પ્રિયંકા ગાંધી કોંગ્રેસનું મેદાન શોધવા અને તેને કોઈપણ રીતે મજબૂત કરવામાં તેમના ભાઈ રાહુલ ગાંધી કરતાં બે ડગલાં આગળ વધી રહી હોય તેવું લાગે છે. છેલ્લી વખત એટલે કે વર્ષ 2017માં, રાહુલ દ્વારા સમાજવાદી પાર્ટી સાથે મળીને ચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય ખરાબ રીતે ફ્લોપ થયો હતો. તેથી યુપીના પ્રભારી જનરલ સેક્રેટરી હોવાના કારણે પ્રિયંકાના પગલાની પણ પ્રશંસા થવી જોઈએ, કારણ કે ફ્લોપ ફિલ્મનું પુનરાવર્તન કરવાનું જોખમ લેવાને બદલે તેણીએ કોંગ્રેસને આ ચૂંટણી-દંગલમાં પોતાના દમ પર લાવી હતી.

આ ક્ષણે કોઈને ખબર નથી કે તેમને આમાં કેટલી હદે સફળતા મળશે. પણ કહેવાય છે કે રાજકારણ દ્વારા મેળવેલી સત્તા એ ઊંચા પહાડ પર ચઢવા જેવી છે, જ્યાં એક તરફ ખાડો અને બીજી બાજુ નદી વહેતી હોય છે. એવું લાગે છે કે પ્રિયંકાએ રાજનીતિના આ ખડકાળ પહાડની ઊંચાઈનો અંદાજ લગાવી લીધો છે, પરંતુ તે ન તો ખાઈમાં પડવા માંગે છે અને ન નદીમાં વહેવા માંગે છે. તેથી યુપીના આ ચૂંટણી પ્રચારમાં તેમણે પોતાનું કે પોતાની પાર્ટીનું અસ્તિત્વ બચાવવા માટે જે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે, તેને લોકશાહીમાં આવકારવું જોઈએ. એટલા માટે કે જો વિરોધ પક્ષો લોકો સાથે જોડાયેલા રોજબરોજના મુદ્દાઓ ઉઠાવતા નથી તો સરકાર કોઈપણ પક્ષની હોય, તેના નિરંકુશ બનવાની શક્યતાઓ અનેકગણી વધી જાય છે.

જે રીતે દેશના બે મોટા નેતાઓએ સ્વસ્થ લોકશાહી જાળવવા મજબૂત વિપક્ષ રાખવાની હિમાયત કરી છે તે આધુનિક રાજનીતિનું ઉદાહરણ બની ગયું છે. માત્ર ત્રણ દિવસ પહેલા જ એક ન્યૂઝ એજન્સીને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહેવાતા નકલી સમાજવાદીઓ પર પ્રહાર કરતા દેશના રાજકારણમાં આવેલા શુદ્ધ સમાજવાદી નેતાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં પ્રથમ નામ રામ મનોહર લોહિયાનું હતું. પરંતુ આ જ લોહિયાજીએ એકવાર લોકસભામાં તેમના ભાષણમાં કહ્યું હતું કે "જે દિવસે રસ્તો શાંત થઈ જશે, સંસદ અવારા બની જશે." આ કહેવાની ભાવના તે સમયના નેતાઓમાં જ હતી, જેઓ કોઈપણ પ્રકારની ચૂંટણીને સ્પર્ધાના દૃષ્ટિકોણથી જોતા હતા. તેમના કહેવાનો અર્થ એ હતો કે ચૂંટણી થાય કે ન થાય, પરંતુ દેશની સંસદની પ્રથમ ફરજ છે કે તે લોકોના વિરોધ અને અસંમતિનો અવાજ સાંભળે અને જો કોઈ સરકાર આ અવાજની અવગણના કરે તો તે છેતરપિંડી કરે છે.

બાદમાં જ્યારે અટલ બિહારી વાજપેયી દેશના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે તેમણે પણ પોતાની આગવી શૈલીમાં કહ્યું હતું કે 'દેશની લોકશાહીની તંદુરસ્તી જાળવવી હોય તો મજબૂત વિપક્ષ હોવો પણ જરૂરી છે, કારણ કે વર્ષ 1984માં આપણે એ ભાગ્યશાળી દેશને ગુમાવ્યો હતો." જ્યારે આ લોકસભામાં અમારા માત્ર બે જ સભ્યો હતા અને તેમને સાંભળનાર કોઈ નહોતું. પરંતુ હવે દેશની જનતાના આશીર્વાદથી હું વડાપ્રધાન પદે બેઠો છું. મને સરકાર ચલાવવાનો બહુ અનુભવ નથી. તેથી જ હું ઈચ્છું છું કે વિપક્ષમાં રહેલા મારા સાથીદારો મને મારી સરકારની ભૂલોનો અહેસાસ કરાવે, જેથી તેમને ફરી ફરિયાદ કરવાની તક ન મળે."
દેશના આ બે મોટા નેતાઓના નિવેદનનું ઉદાહરણ આપવાનો હેતુ માત્ર એટલો જ છે કે વર્તમાન રાજકારણ કેમ આટલું અસહ્ય બની રહ્યું છે. આપણા દેશના રાજકારણમાં છેલ્લા દાયકાઓથી આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપોની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી આવી ઝેરીલી ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પરંતુ આ માટે કોઈ એક રાજકીય પક્ષ અથવા તેમના નેતાઓને જવાબદાર ઠેરવી શકાય નહીં, કારણ કે બીજી બાજુ પણ સહિષ્ણુતા કે સહિષ્ણુતાની શક્તિ બતાવવા માંગતી નથી. તે પણ આ જ ભાષામાં જવાબ આપવા તૈયાર છે. કદાચ એટલે જ આજે પણ દેશની બહુમતી વસ્તી રાજકારણને કોઈ ઝેરથી ઓછું નથી માનતી.

સંસદમાં રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પર ધન્યવાદ પ્રસ્તાવ પરની ચર્ચાનો જવાબ આપતી વખતે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કોંગ્રેસ પર નિશાન સાધ્યું હોવાથી પ્રિયંકા ગાંધીએ ગઈકાલે તેનો જવાબ આપવા માટે આગેવાની લીધી હતી. તેમણે એબીપી ન્યૂઝના એક કાર્યક્રમમાં કહ્યું કે જેઓ આરોપો લગાવી રહ્યા છે તેઓ સમજાવે કે ટુકડે ટુકડે ગેંગ શું છે? દેશ કોણે બનાવ્યો? વાસ્તવમાં પીએમ મોદીએ સંસદમાં પોતાના ભાષણમાં કહ્યું હતું કે, "અંગ્રેજો ગયા પરંતુ કોંગ્રેસે ભાગલા પાડો અને રાજ કરોની નીતિને પોતાનું ચરિત્ર બનાવી લીધું છે. તેથી જ આજે કોંગ્રેસ ટુકડે ટુકડે ગેંગની લીડર બની ગઈ છે."

પરંતુ પ્રિયંકાએ યુપીની યોગી સરકારને પણ મચક ન આપી અને સરકાર પર સીધુ નિશાન સાધતા કહ્યું કે કાયદો અને વ્યવસ્થા અને એન્કાઉન્ટર રાજમાં ઘણો તફાવત છે. શા માટે મહિલાઓ પર અત્યાચાર થાય છે? જો કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવામાં આવે તો લોકોને માર મારવા અને તેમને કસ્ટડીમાં મારી નાખવાને તમે કાયદો અને વ્યવસ્થા કહો છો. મને નથી લાગતું કે આ કાયદો અને વ્યવસ્થા છે. પરંતુ મોટો સવાલ એ છે કે પ્રિયંકા ગાંધીના આ આક્રમક વલણથી કોંગ્રેસ યુપીમાં પોતાનું ગુમાવેલું મેદાન પાછું મેળવી શકશે?

English summary

Will Priyanka Gandhi's aggressive stance enable Congress to find its own ground?