ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન (DPDP) બિલ- 2023 તમારા ડેટાનું રક્ષણ કરશે?

Digital Personal Data Protection (DPDP) Bill, 2023: સરકારે ગુરુવારે એટલે 3 ઓગસ્ટે લોકસભામાં ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન બિલ 2023 ગૃહમાં રજૂ કરી દીધુ. હવે તેને સંસદીય પેનલ પાસે મોકલી દેવામાં આવ્યુ છે. જે તેના તમામ પાસાંઓ ચર્ચા-વિચારણા કરશે. વિપક્ષના ઘણા સાંસદોએ આ બિલ પર આકરો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે.

વિપક્ષના જણાવ્યા મુજબ આ બિલ ગોપનીયતાના અધિકારોનુ ઉલ્લંઘન કરે છે. કેન્દ્ર સરકાર અને તેની એજન્સીઓને સામાન્ય નાગરિકોના ડેટા એક્સેસ કરવાની મંજૂરી આપવી એ બિલકુલ ખોટું છે. ગોપનીયતાના અધિકારને કચડી નાખવા માટે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલ આ એક ભયંકર પગલું છે. આવો જાણીએ આ બિલમાં શું છે અને ખરેખર તે લોકોના ડેટાનુ રક્ષણ કરશે કે નહિ.

આ બિલ ડેટા હેન્ડલિંગ અને પ્રોસેસિંગની સંસ્થાઓની જવાબદારીઓ તેમજ વ્યક્તિઓના અધિકારો દર્શાવે છે. તેનો હેતુ ડેટાના ક્રોસ-બોર્ડર ટ્રાન્સફરને મર્યાદિત કરવા, ડેટા ભંગ માટે કંપનીઓને દંડ કરવા અને પાલનની ખાતરી કરવા માટે ડેટા પ્રોટેક્શન ઑથોરિટીની સ્થાપના માટે એક માળખું પૂરું પાડવાનો છે.

તેનો અમલ કોણ કરશે?

આ ખરડો ભારતના ડેટા પ્રોટેક્શન બોર્ડની રચનાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે અને કેન્દ્ર, બોર્ડ અને તેના સભ્યોને "સદ્ભાવનાથી લેવાયેલી કાર્યવાહી" પર રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

શું તે સરકારની તરફેણમાં છે?

બિલમાં કહેવામાં આવ્યુ છે કે, કોઈ પણ વસ્તુ માટે કેન્દ્ર સરકાર, બોર્ડ, તેના અધ્યક્ષ અને તેના કોઈ પણ સભ્ય, અધિકારી કે કર્મચારી સામે કોઈ કેસ, કોઈ પણ દાવો કે કોઈ અન્ય કાનૂની કાર્યવાહી નહિ કરવામાં આવે, જે સદ્ભાવનાથી કરવામાં આવે છે તેની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવે છે.

કંપનીઓ વિશે શું?

• કંપનીઓ અને સંસ્થાઓએ વપરાશકર્તાના ડેટાને જાળવી રાખવાનું બંધ કરવું જરૂરી છે જો તે હવે તે વ્યવસાય હેતુને પૂર્ણ કરતું નથી જેના માટે તે એકત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો.
• કોઈપણ કંપની અથવા સંસ્થાને વ્યક્તિગત ડેટા પર પ્રક્રિયા કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં જે બાળકની સુખાકારી પર "કોઈપણ હાનિકારક અસર" લાવે તેવી શક્યતા છે.
• સરકારી એજન્સીઓને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના આધારે કાયદામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી શકે છે.

શું થશે દંડ?

• બિન-અનુપાલન માટે અને ડેટા ભંગને રોકવા માટે વાજબી પગલાં લેવામાં નિષ્ફળતા માટે સંસ્થાઓને દંડ કરવામાં આવી શકે છે.
• નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતી સંસ્થાઓ પર મહત્તમ રૂ. 250 કરોડ અને લઘુત્તમ રૂ. 50 કરોડનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે.

મોટી ચિંતાઓ શું છે?

• ટીકાકારોને સરકાર અને તેની એજન્સીઓને મુક્તિ, ડેટા પ્રોટેક્શન બોર્ડની સત્તાઓને નબળી કરવા અને માહિતી અધિકાર કાયદાના સુધારા સામે વાંધો છે.
• વિરોધ પક્ષના સભ્યોએ બિલનો વિરોધ કરતી વખતે આક્ષેપ કર્યો કે તે ગોપનીયતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે અને "સર્વેલન્સ સ્ટેટ" બનાવવાની સંભાવના છે.

English summary

Will the Digital Personal Data Protection (DPDP) Bill- 2023 protect your data?