Zakir Hussain: ઝાકિર હુસૈનનું 73 વર્ષે નિધન, જાણો તબલાવાદકના પરિવારમાં કોણ કોણ છે?

Zakir Hussain: જાણીતા તબલા ઉસ્તાદ ઝાકિર હુસૈનનું 73 વર્ષની વયે અવસાન થયું છે. તેઓ ઇડિયોપેથિક પલ્મોનરી ફાઇબ્રોસિસ સામે લડી રહ્યા હતા અને સાન ફ્રાન્સિસ્કોની હોસ્પિટલમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.

ઝાકિર હુસૈનના પરિવારે શેર કર્યું કે, શિક્ષક અને સાંસ્કૃતિક રાજદૂત તરીકેનો તેમનો વારસો ભાવિ સંગીતકારોને પ્રેરણા આપશે. તેઓએ આશા વ્યક્ત કરી કે, તેમનું કાર્ય આગામી પેઢીને પ્રેરિત કરતું રહેશે.

9 માર્ચ 1951ના રોજ મુંબઈના માહિમમાં જન્મેલા ઝાકિર હુસૈન નાનપણથી જ સંગીતમાં ડૂબી ગયા હતા. તેમના પિતા ઉસ્તાદ અલ્લાહ રખા કુરેશી પણ જાણીતા તબલાવાદક હતા.

ઝાકિર હુસૈન ત્રણ વર્ષની ઉંમરે તબલા વગાડવાનું શરૂ કર્યું અને બાર વર્ષની ઉંમરે જાહેરમાં પરફોર્મ કર્યું હતું. તેમણે મુંબઈની સેન્ટ માઈકલ સ્કૂલ અને સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો હતો.

ભારતીય અને પશ્ચિમી સંગીતનું ફ્યુઝન - ઝાકિર હુસૈને ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતને પશ્ચિમી શૈલીઓ સાથે મિશ્રિત કરીને પોતાના માટે એક વિશિષ્ટ સ્થાન બનાવ્યું હતું.

તેમણે રવિ શંકર અને અમજદ અલી ખાન જેવા દિગ્ગજો તેમજ જોન મેકલોફલિન અને મિકી હાર્ટ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય કલાકારો સાથે સહયોગ કર્યો હતો. તેમના બેન્ડ શક્તિ, પ્લેનેટ ડ્રમ અને ગ્લોબલ ડ્રમ પ્રોજેક્ટે ભારતીય તબલાને વૈશ્વિક સ્તરે લોકપ્રિય બનાવ્યું છે.

અમેરિકામાં તેમની પ્રથમ કોન્સર્ટ ત્યારે થઈ જ્યારે તેઓ માત્ર અગિયાર વર્ષના હતા. 1973માં તેમણે તેમનું પ્રથમ આલ્બમ 'લિવિંગ ઇન ધ મટિરિયલ વર્લ્ડ' રજૂ કર્યું હતું. તેમની સમગ્ર કારકિર્દી દરમિયાન, તેમણે તેમની અસાધારણ પ્રતિભાથી વિશ્વભરના પ્રેક્ષકોને પ્રભાવિત કરવાનું ચાલુ રાખ્યું.

પુરસ્કારો અને સન્માન

ઉસ્તાદ ઝાકિર હુસૈનને ભારતમાં અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અસંખ્ય પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો પ્રાપ્ત થયા:

વર્ષ પુરસ્કાર

1988 પદ્મશ્રી

2002 પદ્મ ભૂષણ

2023 પદ્મ વિભૂષણ

• ત્રણ વખત ગ્રેમી એવોર્ડ વિજેતા
• સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કાર
• SFJazz લાઇફટાઇમ અચીવમેન્ટ એવોર્ડ

તબલાવાદકથી 'ઉસ્તાદ' સુધીની સફર - ઝાકિર હુસૈનની યુવા તબલાવાદકથી 'ઉસ્તાદ' સુધીની સફર નોંધપાત્ર છે. લય ('લે') અને સંગીતની તેમની ઊંડી સમજણએ સંગીતની દુનિયા પર અમીટ છાપ છોડી છે. તેમના યોગદાનથી સંગીતની સીમાઓ ભૂંસાઈ છે, ભાવિ પેઢીઓ માટે નવી શક્યતાઓ ઊભી થઈ છે.

ઝાકિર હુસૈનનો પરિવાર સંગીત અને કળામાં ઊંડે સુધી જોડાયેલો છે. તેમના પિતાએ તબલાને વૈશ્વિક પ્રસિદ્ધિમાં લાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. ઝાકિરે કથક નૃત્યાંગના એન્ટોનિયા મિનેકોલા સાથે લગ્ન કર્યા અને તેમને બે પુત્રીઓ છે, અનીસા કુરેશી અને ઈઝાબેલા કુરેશી.

ઝાકિર હુસૈનનો પરિવાર

• પિતા: ઉસ્તાદ અલ્લાહ રખા કુરેશી
• માતા: બાબી બેગમ
• બહેનો: ખુર્શીદ ઓલિયા, રઝિયા
• ભાઈઓ: ફઝલ કુરેશી, તૌફિક કુરેશી
• પિતાની બીજી પત્ની: ઝીનત બેગમ (બાળકો: રૂહી બાનો, સાબીર)

ઝાકિર હુસૈને માત્ર ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતને ઉન્નત જ નહીં, પરંતુ તેને પશ્ચિમી શૈલીઓ સાથે જોડીને વૈશ્વિક સ્તરે લોકપ્રિય પણ બનાવ્યું છે. તેમનો વારસો આવનારી પેઢીઓ માટે વિશ્વભરના સંગીતકારોને પ્રેરણા આપતો રહેશે.

English summary

Zakir Hussain: Zakir Hussain passes away at the age of 73, know who is who in the tabla player's family?