વૈશ્વિક સહયોગમાંથી ટ્રમ્પની પીછેહઠ: અમેરિકા 66 આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોમાંથી બહાર નીકળશે

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે વૈશ્વિક સહયોગના ક્ષેત્રમાં એક મોટો અને આંચકાજનક નિર્ણય લીધો છે. અમેરિકા હવે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની વસ્તી એજન્સી અને આંતરરાષ્ટ્રીય આબોહવા વાટાઘાટો માટે જવાબદાર મુખ્ય સંધિ સહિત કુલ ૬૬ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોમાંથી ખસી જવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પગલું અમેરિકાની 'ગ્લોબલ કો-ઓપરેશન' એટલે કે વૈશ્વિક ભાગીદારીમાંથી પીછેહઠ કરવાની નીતિને વધુ સ્પષ્ટ બનાવે છે.

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે બુધવારે એક મહત્વપૂર્ણ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જેના દ્વારા આ તમામ ૬૬ સંસ્થાઓ, એજન્સીઓ અને કમિશન માટે યુએસ સમર્થન સ્થગિત કરવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણય લેતા પહેલા ટ્રમ્પે તેમના વહીવટીતંત્રને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) સાથે સંકળાયેલી તમામ સંસ્થાઓમાં અમેરિકાની ભાગીદારી અને તેમને મળતા ભંડોળની કડક સમીક્ષા કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

આ કાર્યવાહીના મુખ્ય લક્ષ્યમાં એવી UN એજન્સીઓ અને કમિશન છે જે ખાસ કરીને આબોહવા પરિવર્તન, શ્રમ અધિકારો અને સામાજિક સમાનતા જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે આ સંસ્થાઓને 'વોક (woke)' અને અતિશય વિવિધતાને પ્રોત્સાહન આપતી ગણાવી છે. તેમના મતે, આ પહેલો અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતો સાથે સુસંગત નથી અને માત્ર ચોક્કસ વૈચારિક એજન્ડાને આગળ ધપાવે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ટ્રમ્પ સરકારે આ પહેલા પણ વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO), પેલેસ્ટાઈન શરણાર્થી એજન્સી (UNRWA), UN માનવ અધિકાર પરિષદ અને યુનેસ્કો જેવી મોટી સંસ્થાઓને મળતી આર્થિક મદદ અટકાવી દીધી હતી. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર હવે 'એ-લા-કાર્ટ' (a-la-carte) અભિગમ અપનાવી રહ્યું છે, એટલે કે તેઓ માત્ર તે જ એજન્સીઓને નાણાં ચૂકવશે જે તેમના રાજકીય એજન્ડા અને અમેરિકન હિતોને અનુરૂપ હોય.

આ નિર્ણયની સૌથી ગંભીર અસર પર્યાવરણ પર પડવાની ભીતિ છે. આર્થિક નિષ્ણાતો અને પર્યાવરણવિદો માને છે કે વિશ્વના સૌથી મોટા અર્થતંત્ર અને પ્રદૂષક ઉત્સર્જક એવા અમેરિકાના સહકાર વિના આબોહવા પરિવર્તન સામેની લડાઈમાં અર્થપૂર્ણ પ્રગતિ કરવી લગભગ અશક્ય બની જશે. અમેરિકાનું આ રીતે ક્લાયમેટ ટ્રીટીમાંથી બહાર નીકળવું એ વૈશ્વિક પર્યાવરણીય લક્ષ્યો માટે મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે.

અંતે, સંયુક્ત રાષ્ટ્રની વસ્તી એજન્સી (UNFPA), જે વિશ્વભરમાં પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ પૂરી પાડે છે, તે પણ ટ્રમ્પના નિશાન પર છે. ટ્રમ્પે આ એજન્સી પર ચીન જેવા દેશોમાં જબરદસ્તી ગર્ભપાતની પ્રક્રિયામાં સહભાગી હોવાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો છે. જોકે, ૨૦૨૧માં જો બાઈડેને આ ભંડોળ પુનઃસ્થાપિત કર્યું હતું અને તપાસમાં આવા કોઈ પુરાવા મળ્યા નહોતા, પરંતુ હવે ટ્રમ્પના પુનરાગમન સાથે આ ભંડોળ પર ફરી કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે.

English summary

President Donald Trump signs executive order to suspend funding for 66 agencies including UN climate and population bodies. Impact on global cooperation.