આર્થિક સંકટ વચ્ચે પાકિસ્તાનના કેવા થયા છે હાલ? જાણો

IMF સાથે 1.1 બિલિયન ડોલરની લોન ટ્રાંચેના કરારની નિષ્ફળતા પાકિસ્તાન માટે મોટો ફટકો છે અને તેની પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા પર ગંભીર અસર પડશે.

ભારતથી અલગ થયા બાદ 1947માં બનેલું પાકિસ્તાન એક પછી એક આર્થિક સંકટમાં ફસાઈ રહ્યું છે અને આ ઈસ્લામિક દેશ મોટી મુશ્કેલીમાં ફસાઈ રહ્યો છે. ઘણા નિષ્ણાતો તો એવું પણ કહી રહ્યા છે કે પાકિસ્તાને ડિફોલ્ટ કર્યું છે, સરકાર દ્વારા તેની જાહેરાત કરવામાં આવી રહી નથી. સ્થિતિ એવી છે કે દેશના વિવિધ ભાગોમાં લોકો સરકાર વિરુદ્ધ રસ્તા પર ઉતરી રહ્યા છે અને બીજી તરફ પાકિસ્તાનના નેતાઓ આર્થિક સંકટના સમયે એક થવાને બદલે એકબીજામાં લડી રહ્યા છે.

બરબાદ થઇ ચુક્યું છે પાકિસ્તાન

વિશ્વનો પાંચમો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ પાકિસ્તાન છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી આર્થિક મંદીનો સામનો કરી રહ્યો છે અને દેવું ડિફોલ્ટની નજીક પહોંચી ગયું છે અને આગામી થોડા અઠવાડિયામાં પાકિસ્તાનની સ્થિતિ શ્રીલંકા અને વેનેઝુએલા જેવી થઈ જશે. પાકિસ્તાનમાં ફુગાવો છેલ્લા 48 વર્ષમાં સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે અને પાકિસ્તાનનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર $3 બિલિયનથી $2.97 બિલિયનની નીચે પહોંચી ગયો છે. તેથી પાકિસ્તાન પાસે વિદેશી સામાન ખરીદવા માટે પણ પૈસા બચ્યા નથી. તે જ સમયે, દેશના ઘણા ભાગોમાં હવે પેટ્રોલ સંકટ શરૂ થઈ ગયું છે અને લોકો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્થિત પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી કતારોમાં ઉભા છે. પાકિસ્તાની મૂળના રાજકીય વિશ્લેષક સાજિદ તરારે એક યુટ્યુબ ચેનલ સાથે વાત કરતા કહ્યું કે પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી ડિફોલ્ટ થઈ ગયું છે અને હવે પાકિસ્તાનમાં ભયંકર સ્થિતિ જોવા મળશે.

IMF સાથેની વાતચિત ફેલ

જો કે પાકિસ્તાને નિશ્ચિતપણે કહ્યું છે કે તેણે IMFની તમામ શરતો સ્વીકારી છે, પરંતુ આ પછી પણ IMF દ્વારા પાકિસ્તાનને 1.1 બિલિયન ડોલરની લોન આપવામાં આવી નથી. પાકિસ્તાની મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં સૂત્રોના હવાલાથી કહેવામાં આવ્યું છે કે પાકિસ્તાન વીજળી બિલમાં વધારો કરવાની IMFની શરત સાથે સહમત નથી, તેથી લોનના હપ્તા પર IMF અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સ્ટાફ-લેવલની વાતચીત નિષ્ફળ ગઈ છે. મતલબ કે પાકિસ્તાનને તાત્કાલિક કોઈ રાહત મળવાની નથી અને મિત્ર દેશોએ પણ પાકિસ્તાનને વધુ લોન આપવાનો ઈન્કાર કરી દીધો છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો પાકિસ્તાનને IMF પાસેથી $1.1 બિલિયનની લોન મળે તો પણ પાકિસ્તાન ડિફોલ્ટથી બચી શકશે નહીં, કારણ કે તેણે 20 બિલિયન ડૉલરથી વધુનું દેવું ચૂકવવું પડશે.

પાકિસ્તાનના રાજકારણમાં પણ ફુટ

પાકિસ્તાનની મુશ્કેલી એ છે કે વડાપ્રધાન શેહબાઝ શરીફની સરકાર અને પૂર્વ નેતા ઈમરાન ખાન વચ્ચેના યુદ્ધે દેશને બે ભાગમાં વહેંચી દીધો છે. પાકિસ્તાનમાં આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર-ઓક્ટોબરમાં ચૂંટણી યોજાવાની છે, પરંતુ ચૂંટણી કરાવવા માટે પાકિસ્તાન પાસે પૈસા બચ્યા નથી. શાહબાઝ સરકારનું કહેવું છે કે ચૂંટણી કરાવવા માટે ઓછામાં ઓછા 4 લાખ પોલીસકર્મીઓની જરૂર પડશે અને પાકિસ્તાનમાં માત્ર દોઢ લાખ પોલીસકર્મીઓ ચૂંટણી ફરજ પર તૈનાત થઈ શકે છે અને જો ચૂંટણી યોજવી હોય તો સેનાને સામેલ કરવી પડશે. પરંતુ સેનાને સામેલ કરવાના નામે ઈમરાન ખાન ગુસ્સે થઈ રહ્યા છે. પાકિસ્તાનમાં આ મહિને પેશાવરમાં જોરદાર બોમ્બ બ્લાસ્ટ થયો છે, જેમાં 100થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે, તેથી પાકિસ્તાન માટે શાંતિપૂર્ણ રીતે ચૂંટણી કરાવવાનો મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.

મોંઘવારીના કારણે ખરાબ થયે વેપાર

કરાચી શહેરમાં બંદર ધમધમતું હતું, પરંતુ વધતી જતી મોંઘવારીએ સ્થાનિક કારોબારને અપંગ બનાવી દીધો છે. કરાચી સ્થિત માલિક મુહમ્મદ રશીદે, જેઓ સીફૂડના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા છે, તેમણે કહ્યું કે આ શિયાળામાં તેમની રેસ્ટોરન્ટમાં વેચાણ 50% ઘટી ગયું છે. બ્રેડ અને મીટની કિંમત આસમાને પહોંચી ગઈ છે અને હોટેલનું ભોજન ખૂબ મોંઘું થઈ ગયું હોવાથી મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકો હવે હોટલથી દૂર થઈ ગયા છે. રશીદે કહ્યું, "હવે અમારા મોટાભાગના ગ્રાહકો સમૃદ્ધ વર્ગના છે, પરંતુ તેમની સંખ્યા ઘણી ઓછી છે."

ડીઝલ અને ગેસનો ભારે અછત

પાકિસ્તાનમાં ડીઝલ અને ગેસની અછતથી સામાન્ય લોકો પરેશાન છે. સરકારે ગયા મહિને ડીઝલના ભાવ વધારીને રૂ. 262 પ્રતિ લીટર કર્યા હતા, જેના કારણે ઘણા લોકોને મુસાફરીમાં ઘટાડો કરવાની ફરજ પડી હતી. દરમિયાન, કરાચીના વ્યસ્ત ભાગમાં સ્થિત ટોટલ પાર્કો પાકિસ્તાન લિમિટેડ નામનું એક ગેસ સ્ટેશન ખાલી પડેલું છે. આ ગેસ સ્ટેશનના મેનેજર ઈરફાન અલીએ જણાવ્યું કે જ્યારે પેટ્રોલની કિંમત 200 રૂપિયા પ્રતિ લીટર હતી ત્યારે એક દિવસમાં 15,000 લીટરનું વેચાણ થતું હતું, પરંતુ હવે પેટ્રોલ 250 રૂપિયા પ્રતિ લીટર થઈ ગયું છે અને હવે માત્ર 13,000 લોકોએ પેટ્રોલ ખરીદ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે પેટ્રોલ પંપ ચલાવવા ખૂબ જ મુશ્કેલ બની ગયા છે અને આગામી દિવસોમાં કર્મચારીઓની છટણી સિવાય તેમની પાસે કોઈ વિકલ્પ રહેશે નહીં.

English summary

How is Pakistan in the middle of the economic crisis? know