G7 Summitમાં મોદીનો દબદબો: ટ્રમ્પ અને વૈશ્વિક નેતાઓ સાથેની મુલાકાત બદલી નાખશે દુનિયાનું સમીકરણ!
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ફ્રાન્સના રમણીય શહેર એવિયન-લે-બેન્સ ખાતે આયોજિત ૫૨મા જી૭ શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા પહોંચી ગયા છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઈમેન્યુઅલ મેક્રોનના સત્તાવાર આમંત્રણ પર વૈશ્વિક મંચ પર ઉપસ્થિત રહેલા વડાપ્રધાનનો આગામી કાર્યક્રમ રાજદ્વારી ક્ષેત્રે અત્યંત વ્યસ્ત રહેવાનો છે. પરિષદના પ્રારંભે યોજાયેલી ગ્રુપ ફોટોગ્રાફી દરમિયાન પીએમ મોદી અને અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે ઉષ્માભર્યું મિલન અને હસ્તધૂનન જોવા મળ્યું હતું.
આ ભવ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદ દરમિયાન વડાપ્રધાન માત્ર બહુપક્ષીય વૈશ્વિક ચર્ચાઓમાં જ ભાગ નહીં લે, પરંતુ વિશ્વના કેટલાક અગ્રણી દેશોના રાષ્ટ્રીયાધ્યક્ષો સાથે જી૭ની સમાંતર અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠકોની શૃંખલા પણ હાથ ધરવાના છે. વિશ્વ હાલમાં અનેકવિધ આર્થિક અસ્થિરતાઓ, યુદ્ધના વાદળો અને ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવનો સામનો કરી રહ્યું છે. આવા કપરા સમયમાં આ મંચ પર ભારત કૂટનીતિના કેન્દ્રમાં છે, જ્યાં વડાપ્રધાન મોદી વિકાસશીલ અને નબળા અર્થતંત્ર ધરાવતા દેશો એટલે કે 'ગ્લોબલ સાઉથ'ના પડકારો અને અવાજને વિગતવાર વાચા આપશે.
કેનેડા સાથેના તણાવપૂર્ણ સંબંધોને થાળે પાડવાનો પ્રયાસ
જી૭ સંમેલનની પૃષ્ઠભૂમિમાં યોજાનારી દ્વિપક્ષીય બેઠકો પૈકી સૌથી વધુ રાજદ્વારી ઉત્સુકતા કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની સાથેની પ્રસ્તાવિત મુલાકાતને લઈને જોવા મળી રહી છે. પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત અને કેનેડા વચ્ચેના સંબંધોમાં ઘણો ઉતાર-ચઢાવ આવ્યો છે અને વ્યૂહાત્મક સ્તરે પરસ્પર અવિશ્વાસની સ્થિતિ નિર્માણ પામી છે. આ સંજોગોમાં બંને દેશોના ટોચના નેતાઓ લાંબા સમય બાદ આમને-સામને બેઠક યોજવાના હોવાથી આ મુલાકાત વૈશ્વિક નજરે અત્યંત સંવેદનશીલ હોવાની સાથે સંભવિત સુધારાની નવી આશા જગાવનારી છે.
બંને વડાપ્રધાનો વચ્ચેની આ વાટાઘાટોમાં મુખ્યત્વે આપસી વેપાર, વિદેશી રોકાણને ફરી વેગ આપવો, વિદેશમાં અભ્યાસ કરતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા, નવીન ક્રાંતિકારી ટેકનોલોજીનું આદાનપ્રદાન અને આપસી નાગરિક સંબંધો મજબૂત કરવાના મુદ્દાઓ પર ગંભીર મંથન થવાની સંભાવના છે. રાજદ્વારી વિશ્લેષકોના મંતવ્ય અનુસાર, આ બેઠક દ્વિપક્ષીય સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા માટે પાયાનું કામ કરી શકે છે અને બંને દેશોના કૂટનીતિક ગતિરોધને ઉકેલવા તરફનું સાચું કદમ સાબિત થઈ શકે છે.
બ્રિટન સાથે મુક્ત વેપાર કરારના રોડમેપ પર ચર્ચા
બ્રિટનના નવનિયુક્ત વડાપ્રધાન કીર સ્ટારમર સાથે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની યોજાનારી બેઠક પણ આર્થિક દૃષ્ટિએ ખૂબ મહત્ત્વની બની રહેશે. ભારત અને યુનાઇટેડ કિંગડમ (યુકે) વચ્ચે લાંબા સમયથી પ્રસ્તાવિત મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) કાયદાકીય અને વ્યાપારી ચર્ચાઓના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. બંને નેતાઓ આ ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક દરમિયાન આ ઐતિહાસિક વેપારી કરારની દિશામાં અત્યાર સુધી થયેલી પ્રગતિનું આકલન કરશે અને બાકી બચેલા તકનીકી પ્રશ્નો ઉકેલીને તેને ઝડપથી અમલી બનાવવા માટે માર્ગ મોકળો કરશે.
આ ઉપરાંત, બંને વૈશ્વિક સત્તાઓ વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સંયુક્ત ઉત્પાદન વધારવું, હરિયાળી તેમજ સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ આગળ વધવા નવી ટેક્નોલોજીકલ સહાયતા મેળવવી અને આઈટી ક્ષેત્રના પ્રતિભાશાળી યુવાનો માટે વિઝા પ્રક્રિયા સરળ બનાવવી જેવા એજન્ડા પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા થનાર છે. બ્રિટન ભારતનું જૂનું કૂટનીતિક અને વ્યૂહાત્મક સાથી હોવાના કારણે બંને નેતાઓ આપસી આર્થિક સહયોગને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા કટિબદ્ધ દેખાઈ રહ્યા છે.
યુએઈ સાથે વ્યાપક ભાગીદારી અને નવા ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત
કૂટનીતિની આ શ્રેણીમાં આગળ પીએમ મોદી સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)ના લોકપ્રિય રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન સાથે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં સહભાગી થશે. નોંધનીય છે કે છેલ્લે યોજાયેલી અનેક બેઠકો બાદ ભારત અને યુએઈના પારસ્પરિક સંબંધો નવીનતમ ઊંચાઈ પર ટકેલા છે. બંને દેશો વચ્ચે સંપન્ન થયેલા વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA) હેઠળ પરસ્પર વ્યાપારિક ગતિવિધિઓમાં ઐતિહાસિક વધારો જોવા મળ્યો છે, જેને આગામી સમયમાં વધુ સક્ષમ બનાવવાનો હેતુ છે.
આ બેઠકના અગ્રિમ એજન્ડામાં ઊર્જા સુરક્ષાને હજુ વધુ મજબૂત કરવી, ભારતીય મહત્વાકાંક્ષી મૂળભૂત માળખાકીય સુવિધાઓમાં અમીરાતી ફંડનું મોટું ઈન્વેસ્ટમેન્ટ આકર્ષવું, ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમના નેટવર્કને વિસ્તૃત કરવું તેમજ પ્રાદેશિક સ્તરે પરિવહન અને કનેક્ટિવિટીના નવા કોરિડોર વિકસાવવાનો સમાવેશ થાય છે. અખાતી દેશોમાં બદલાતી જિયો-પોલિટિકલ વ્યવસ્થા વચ્ચે ભારત-યુએઈ સંબંધો દક્ષિણ એશિયા અને પશ્ચિમ એશિયાના સ્થિર વિકાસ માટે પાયાની ઈંટ સમાન માનવામાં આવે છે.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટ્રમ્પ-મોદી મુલાકાતનું કેન્દ્રબિંદુ
આ સમગ્ર ૫૨મા જી૭ શિખર સંમેલનમાં વૈશ્વિક મીડિયા અને ગુપ્તચર વર્તુળોની નજર જે એક સૌથી મોટી ઘટના પર ટકેલી છે, તે છે ૧૭ જૂનના રોજ યોજાનારી પીએમ મોદી અને અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની સંભવિત દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો. જોકે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા આ બેઠક અંગે હજુ સુધી કોઈ પણ પ્રકારની સત્તાવાર રેકોર્ડેડ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી, પરંતુ વ્હાઇટ હાઉસના પ્રતિનિધિઓ અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ આ પ્રકારની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકના સ્પષ્ટ સંકેતો આપ્યા છે.
બંને પ્રભાવશાળી નેતાઓ વચ્ચેની આ આયોજિત બેઠક અંતર્ગત ભૌગોલિક વેપાર મતભેદો દૂર કરવા પર સૌથી વધુ ભાર મૂકવામાં આવશે. અમેરિકાની કડક વિઝા નીતિઓથી પ્રભાવિત થતા યુવા વ્યાવસાયિકો, સંરક્ષણ સોદા અને આધુનિક લશ્કરી ટેકનોલોજીની ખરીદી, પરંપરાગત તથા પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાની ભાગીદારી અને ખાસ કરીને ઈન્ડો-પેસિફિક (હિંદ-પ્રશાંત) ક્ષેત્રમાં વધતી સામરિક અસ્થિરતા સામે સર્વસંમત મોરચો તૈયાર કરવા જેવા અતિ ગંભીર વિષયો પર સઘન મંત્રણા થવાની અપેક્ષા રાજકીય નિષ્ણાતો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
તાજેતરના કેટલાક વૈશ્વિક મુદ્દાઓ અને દ્વિપક્ષીય પ્રશ્નો પર ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થોડો વૈચારિક તણાવ કે મતભેદ અગાઉ બહાર આવ્યો હતો. આવી જટિલ વૈશ્વિક પૃષ્ઠભૂમિમાં મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચેની આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચે ફરી એકવાર મજબૂત આર્થિક અને લશ્કરી અક્ષ સ્થાપિત કરવા માટે ખૂબ મહત્વની નીવડી શકે છે. મહાસત્તાઓ તરીકે આ બંને દેશો વચ્ચેનો તાલમેલ માત્ર એશિયામાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં સુરક્ષા સંબંધિત ચિત્ર સ્પષ્ટ કરશે.
આમ, જી૭ સમિટમાં વડાપ્રધાન મોદીની સક્રિય ઉપસ્થિતિ વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ભારતમાં વધી રહેલા કદને દર્શાવે છે. અલગ-અલગ સત્તા કેન્દ્રો ધરાવતા દેશો સાથે સમાંતર બેઠકો કરીને ભારત વૈશ્વિક ક્ષેત્રે કુશળ મધ્યસ્થી અને આર્થિક સુધારાની નવી વ્યાખ્યા રજૂ કરવાનું છે. આ પરિષદ દરમિયાન લેવાયેલા કૂટનીતિક નિર્ણયો આગામી દાયકા માટે ન માત્ર ભારત પરંતુ વૈશ્વિક સુરક્ષા અને વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા અદા કરશે તે વાત ચોક્કસ છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
