રશિયાએ શા માટે યુક્રેન પર આક્રમણ કર્યું? શું ઈચ્છે છે પુતિન?

રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન દ્વારા યુદ્ધની ઘોષણા બાદ રશિયાએ ગુરુવારના રોજ જમીન, હવા અને સમુદ્ર દ્વારા તેનું આક્રમણ શરૂ કર્યું છે.

નવી દિલ્હી : યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમિર ઝેલેન્સકીએ શુક્રવારના રોજ જણાવ્યું હતું કે, દેશમાં રશિયાના આક્રમણના પ્રથમ દિવસે 137 લશ્કરી કર્મચારીઓ અને નાગરિકો લડાઈમાં માર્યા ગયા હતા, સેંકડો ઘાયલ થયા હતા.

રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન દ્વારા યુદ્ધની ઘોષણા બાદ રશિયાએ ગુરુવારના રોજ જમીન, હવા અને સમુદ્ર દ્વારા તેનું આક્રમણ શરૂ કર્યું છે. પુતિન, જેમણે મહિનાઓ સુધી ઇન્કાર કર્યો હતો કે, તે આક્રમણની યોજના બનાવી રહ્યો છે, તેણે એક ટેલિવિઝન સંબોધનમાં જાહેર કર્યું છે કે તેણે યુક્રેનમાં "નરસંહાર" નો ભોગ બનેલા રશિયન નાગરિકો સહિત લોકોની સુરક્ષા માટે "ખાસ લશ્કરી કાર્યવાહી" નો આદેશ આપ્યો છે. તે એમ પણ કહે છે કે, યુક્રેન એક ગેરકાયદેસર રાજ્ય છે, જેની જમીનો ઐતિહાસિક રીતે રશિયાની છે. પશ્ચિમ લાંબા સમયથી આરોપોને "વાહિયાત પ્રચાર" તરીકે વર્ણવે છે.

રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે વિવાદ છે?

યુક્રેન, 1,000 વર્ષથી વધુ ઇતિહાસ ધરાવતો 44 મિલિયન લોકોનો લોકશાહી દેશ, રશિયા પછી વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ યુરોપનો સૌથી મોટો દેશ છે. તેમણે સોવિયેત યુનિયનના પતન બાદ મોસ્કોથી સ્વતંત્રતા માટે ભારે મતદાન કર્યું અને જણાવ્યું હતું કે, તેનો હેતુ નાટો અને યુરોપિયન યુનિયનમાં જોડાવાનો છે.

પુતિને, તે દરમિયાન, યુક્રેનને દુશ્મનો દ્વારા રશિયામાંથી કોતરવામાં આવેલી કૃત્રિમ રચના તરીકે ઓળખાવ્યું હતું, જેને યુક્રેનિયનો આઘાતજનક અને ખોટા કહે છે. રશિયન રાષ્ટ્રપતિએ એવો પણ દાવો કર્યો છે કે, યુક્રેન પશ્ચિમની કઠપૂતળી છે અને તે ક્યારેય પણ યોગ્ય રાજ્ય ન હતું.

પુતિને પશ્ચિમ અને યુક્રેન પાસેથી બાંયધરી માગી છે કે, તે 30 દેશોના રક્ષણાત્મક જોડાણ નાટોમાં જોડાશે નહીં. તે ઇચ્છે છે કે યુક્રેન ડિમિલિટરાઇઝ્ડ થાય અને તટસ્થ રાજ્ય બને, પરંતુ ગયા વર્ષે જાન્યુઆરીમાં યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીએ યુએસ પ્રમુખ જો બાઇડનને યુક્રેનને નાટોમાં જોડાવા દેવા વિનંતી કરી હતી. આનાથી રશિયા ખૂબ જ નારાજ થયું હતું. કારણ કે, તે નથી ઈચ્છતું કે યુક્રેન નાટો અને EU જેવી યુરોપિયન સંસ્થાઓ તરફ આગળ વધે.

શા માટે રશિયા, યુએસ અને યુરોપ યુક્રેન વિશે આટલી કાળજી રાખે છે?

રશિયા અને પશ્ચિમ બંને યુક્રેનને એકબીજા સામે સંભવિત બફર તરીકે જુએ છે. રશિયા યુક્રેનને તેના કુદરતી પ્રભાવના ક્ષેત્રમાં માને છે. તેમાંથી મોટા ભાગનો સદીઓથી રશિયન સામ્રાજ્યનો ભાગ હતો, ઘણા યુક્રેનિયનો મૂળ રશિયન બોલનારા છે અને દેશ 1991 માં સ્વતંત્રતા જીત્યા ત્યાં સુધી સોવિયેત સંઘનો ભાગ હતો. વર્ષ 2014 માં બળવો જ્યારે યુક્રેનના રશિયા-મૈત્રીપૂર્ણ રાષ્ટ્રપતિને સ્પષ્ટપણે પશ્ચિમી-સામનોવાળી સરકાર સાથે બદલ્યો ત્યારે રશિયા બેચેન હતું.

યુરોપમાં મોટાભાગના ભૂતપૂર્વ સોવિયેત પ્રજાસત્તાક અને સાથી દેશો પહેલેથી જ યુરોપિયન યુનિયન અથવા નાટોમાં જોડાઈ ગયા હતા. યુક્રેનનું રશિયન પ્રભાવથી દૂર રહેવું એ પૂર્વ યુરોપમાં રશિયન સત્તા માટે અંતિમ મૃત્યુની ઘંટડી જેવું લાગ્યું હતું.

વર્ષ 2014 માં બળવો

જ્યારે યુક્રેનના મોસ્કો ફ્રેંડલી પ્રમુખને ફેબ્રુઆરી 2014 માં સામૂહિક વિરોધ દ્વારા પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે રશિયાએ યુક્રેનના ક્રિમીયન દ્વીપકલ્પને જોડીને પ્રતિક્રિયા આપી હતી. ત્યારબાદ તેમણે ડોનબાસ તરીકે ઓળખાતા મોટાભાગે રશિયન-ભાષી પૂર્વીય યુક્રેન પ્રદેશમાં બળવા પાછળ તેનું વજન ફેંકી દીધું હતું. એપ્રિલ 2014 માં રશિયા સમર્થિત બળવાખોરોએ ડોનેટ્સક અને લુહાન્સ્ક પ્રદેશોમાં સરકારી ઇમારતો કબ્જે કરી, "લોક પ્રજાસત્તાક" ની રચનાની ઘોષણા કરી અને યુક્રેનિયન સૈનિકો અને સ્વયંસેવક બટાલિયનો સામે લડ્યા છે.

પછીના મહિને અલગતાવાદી પ્રદેશોએ સ્વતંત્રતાની ઘોષણા કરવા અને રશિયાનો ભાગ બનવા માટે એક લોકપ્રિય મતદાન કર્યું હતું. મોસ્કોએ આ ગતિને સ્વીકારી નથી, ફક્ત યુક્રેનને તેની ભ્રમણકક્ષામાં રાખવા અને તેને નાટોમાં જોડાતાં અટકાવવા માટેના એક સાધન તરીકે પ્રદેશોનો ઉપયોગ કર્યો છે.

યુક્રેન અને પશ્ચિમી દેશોએ રશિયા પર બળવાખોરોને સૈનિકો અને શસ્ત્રો સાથે સમર્થન આપવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. મોસ્કોએ તેનો ઇન્કાર કર્યો હતો. આ સાથે તેમણે કહ્યું કે, ત્યાં લડનારા કોઈપણ રશિયનો સ્વયંસેવકો હતા.

ટેન્કો, ભારે તોપખાના અને યુદ્ધવિમાનોને સંડોવતા વિકરાળ લડાઇઓ વચ્ચે, મલેશિયા એરલાઇન્સ ફ્લાઇટ 17 ને 17 જુલાઈ, 2014 ના રોજ પૂર્વી યુક્રેન પર તોડી પાડવામાં આવી હતી, જેમાં સવાર તમામ 298 લોકો માર્યા ગયા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસમાં તારણ આવ્યું છે કે, યુક્રેનમાં વિદ્રોહી-નિયંત્રિત પ્રદેશમાંથી રશિયા દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી મિસાઇલ દ્વારા પેસેન્જર જેટને તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું. મોસ્કોએ હજૂ પણ કોઈપણ સંડોવણીનો ઇન્કાર કર્યો હતો.

યુક્રેનિયનોને શું જોઈએ છે?

બીજા રશિયન આક્રમણની ધમકીએ યુક્રેનિયનોમાં રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને એકતાની વધતી જતી ભાવનાને મજબૂત કરી છે, તે લોકોમાં પણ જેઓ રશિયન બોલતા મોટા થયા છે. તાજેતરમાં 2001 તરીકે, ઓપિનિયન પોલ્સ સૂચવે છે કે, લગભગ અડધા યુક્રેનિયનોએ સોવિયેત યુનિયનમાંથી દેશની વિદાયને સમર્થન આપ્યું હતું. આજે 80 ટકા થી વધુ યુક્રેનની સ્વતંત્રતાને સમર્થન આપે છે, અને અડધાથી વધુ પાછા નાટોમાં જોડાય છે.

સમગ્ર દેશમાં ચિંતાના અભ્યાસક્રમો હોવા છતાં, તેમાંના મોટાભાગના લોકોમાં જીવન વધુ કે ઓછું સામાન્ય તરીકે ચાલુ રહે છે. બંને નાગરિકો અને સરકારી નેતાઓ કહે છે કે તેઓ નિકટવર્તી આક્રમણના વિદેશી અહેવાલો વચ્ચે શાંત રહે છે અને કેટલાક એમ પણ કહે છે કે, તેઓને શંકા છે કે રશિયા ખરેખર આક્રમણ કરશે, પરંતુ તે જ સમયે, ઘણા નાગરિકો વધુને વધુ સ્વયંસેવક સંરક્ષણ એકમોમાં જોડાયા છે અને પ્રાથમિક સારવાર અભ્યાસક્રમો માટે સાઇન અપ કર્યું છે.

English summary

Why did Russia invade Ukraine? What does Putin want?