યુક્રેન પર હુમલા વચ્ચે રશિયા નાટોથી કેમ નારાજ, જાણો શું છે નાટો?
રશિયાએ યુક્રેન સામે યુદ્ધની જાહેરાત કરી છે. રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના આદેશ બાદ રશિયન દળો પૂર્વી યુક્રેનના ડોનેસ્ક અને લુહાન્સ્ક વિસ્તારમાં પહોંચી ગયા છે.
નવી દિલ્હીઃ રશિયાએ યુક્રેન સામે યુદ્ધની જાહેરાત કરી છે. રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના આદેશ બાદ રશિયન દળો પૂર્વી યુક્રેનના ડોનેસ્ક અને લુહાન્સ્ક વિસ્તારમાં પહોંચી ગયા છે. યુક્રેનની રાજધાની કિવમાં વિસ્ફોટ, ફાઈટર જેટ અને યુદ્ધ સાયરન સંભળાઈ રહ્યા છે. રશિયાના આ પગલાની ટીકા કરતા અમેરિકા સહિત અન્ય પશ્ચિમી દેશોએ તેના પર પ્રતિબંધ લગાવવાની વાત કરી છે. રશિયાની આ સૈન્ય કાર્યવાહી પાછળ નાટો પણ મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ શું છે નાટો અને શા માટે રશિયા તેનાથી નારાજ છે.
1949 માં સ્થપાયેલા નાટોમાં 30 સભ્ય દેશો છે
નોર્થ એટલાન્ટિક ટ્રીટી ઓર્ગેનાઈઝેશન અથવા નાટો એ નોર્થ અમેરિકન અને યુરોપિયન દેશોનું લશ્કરી સંગઠન છે. તેની સ્થાપના 1949માં થઈ હતી. નાટો રાજકીય અને લશ્કરી માધ્યમો દ્વારા તેના સભ્યોની સ્વતંત્રતા અને સુરક્ષાની ખાતરી આપવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી રચાયેલી આ સંસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તે સમયે સોવિયેત સંઘના વધતા વ્યાપને મર્યાદિત કરવાનો હતો. જ્યારે નાટોની રચના થઈ ત્યારે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ, બ્રિટન, બેલ્જિયમ, કેનેડા, ડેનમાર્ક, ફ્રાન્સ, આઈસલેન્ડ, ઈટાલી, લક્ઝમબર્ગ, નેધરલેન્ડ, નોર્વે અને પોર્ટુગલ તેના 12 સ્થાપક સભ્યો હતા. હાલમાં તેના સભ્યોની સંખ્યા 30 છે. ઉત્તર મેસેડોનિયા વર્ષ 2020 માં જોડાનાર સૌથી નવું સભ્ય છે.
નાટો તેના સભ્યોને સુરક્ષાની ખાતરી આપે છે
નાટોની રચના સમયે થયેલા કરાર હેઠળ તેમાં સામેલ તમામ યુરોપિયન દેશો માટે ખુલ્લા દરવાજાની નીતિ અપનાવવામાં આવી હતી. આ અંતર્ગત કોઈપણ યુરોપિયન દેશ તેમાં જોડાઈ શકે છે. આ સાથે સભ્ય દેશો માટે સુરક્ષાની પણ જોગવાઈ હતી. એક જાહેરનામામાં વહેંચાયેલ સુરક્ષા સંબંધિત એક લેખ પણ છે. આ અંતર્ગત એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈ વિદેશી દેશ તેના સભ્ય દેશો પર હુમલો કરે છે તો તમામ સભ્ય દેશો સાથે મળીને તેની સુરક્ષા કરશે. યુક્રેન નાટોનું સભ્ય ન હોવાથી નાટો દેશો તેની મદદ માટે સીધી રીતે આગળ આવી શકતું નથી. જો કે યુએસ, યુકે અને કેનેડા યુક્રેનને સીધી મદદ કરી રહ્યા છે.
સભ્ય બનવા માટે યુરોપિયન દેશ હોવો આવશ્યક છે
નાટોના સભ્ય બનવા માટે યુરોપિયન દેશ હોવો જરૂરી છે. જો કે, તેની પહોંચ વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે નાટોએ અન્ય ઘણા દેશો સાથે પણ તેના સંપર્કો સ્થાપિત કર્યા છે. અલ્જેરિયા, ઇજિપ્ત, જોર્ડન, મોરોક્કો અને ટ્યુનિશિયા પણ નાટોના સહયોગી છે. નાટોએ અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનમાં પણ ભૂમિકા ભજવી છે.
રશિયા નથી ઈચ્છતું કે યુક્રેન નાટોમાં સામેલ થાય
યુક્રેન નાટોમાં સામેલ થવા અંગે લાંબા સમયથી ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. જો કે યુક્રેને નાટોમાં સામેલ થવા અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી. જો યુક્રેન નાટોમાં જોડાય છે તો વર્તમાન પરિસ્થિતિ અનુસાર, નાટો દળોની યુક્રેનની સરહદો પર કાયમી હાજરી રહેશે. તેથી રશિયા નથી ઈચ્છતું કે યુક્રેન નાટોમાં સામેલ થાય. એસ્ટોનિયા અને લાતવિયા નાટોના સભ્યો છે. આ બંને દેશો અગાઉ સોવિયત સંઘનો ભાગ હતા. જો યુક્રેન નાટોનો હિસ્સો બને તો રશિયા ચારે બાજુથી તેના દુશ્મન દેશોથી ઘેરાઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં રશિયા નાટોનું વિસ્તરણ ઈચ્છતું નથી. રશિયા ઇચ્છે છે કે સૈન્ય સંગઠન 1997 પછી નાટોમાં સામેલ થયેલા કોઈપણ દેશોમાંથી તેના દળો અને લશ્કરી સાધનો પાછા ખેંચે. જો આમ થશે તો નાટોના લગભગ અડધા દેશો તેના દાયરામાં આવી જશે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
