સિંહપ્રેમીઓ માટે મહત્વના સમાચાર: ચોમાસા અને સંવનનકાળને પગલે સાસણ ગીર અભયારણ્ય પ્રવાસીઓ માટે બંધ

વિશ્વભરમાં એશિયાટિક સિંહોના એકમાત્ર કુદરતી નિવાસસ્થાન તરીકે પ્રખ્યાત એવા સાસણ ગીર અભયારણ્ય (Gir Sanctuary) ના દરવાજા પ્રવાસીઓ માટે સત્તાવાર રીતે બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે. વન વિભાગના નિયમો અને વન્યજીવ સંરક્ષણ ધારા અંતર્ગત દર વર્ષે ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન લેવાતા આ મોસમી નિર્ણયનો અમલ શરૂ થઈ ચૂક્યો છે. આ પ્રતિબંધ આગામી મધ્ય ઓક્ટોબર (૧૫ ઓક્ટોબર) સુધી અમલી રહેશે, જે દરમિયાન જંગલની અંદર સામાન્ય પ્રવાસીઓ માટેની તમામ સફારી પ્રવૃત્તિઓ સંપૂર્ણપણે સ્થગિત રાખવામાં આવશે.

શા માટે મૂકવામાં આવે છે આ પ્રતિબંધ?

આ ચોક્કસ સમયગાળા દરમિયાન ગીર જંગલને પ્રવાસીઓ માટે બંધ રાખવા પાછળ મુખ્યત્વે બે મહત્વના વૈજ્ઞાનિક અને વહીવટી કારણો જવાબદાર છે:

સિંહોનો સંવનનકાળ ચોમાસાના આ મહિનાઓ એશિયાઈ સિંહો માટે ખૂબ જ સંવેદનશીલ ગણાય છે, કારણ કે આ તેમનો મુખ્ય પ્રજનન કાળ હોય છે. આ સમય દરમિયાન વન્યજીવોની પ્રાઈવસી જળવાઈ રહે, સિંહો મુક્તપણે વિચરણ કરી શકે અને તેમની કુદરતી પ્રક્રિયામાં પ્રવાસીઓ કે વાહનોના ઘોંઘાટથી કોઈ ખલેલ ન પહોંચે તે માટે વન વિભાગ ખાસ તકેદારી રાખે છે.

ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ

ચોમાસાના ભારે વરસાદને કારણે જંગલની અંદર આવેલા કાચા રસ્તાઓ (ટ્રેક) ધોવાઈ જાય છે અને રસ્તાઓ અત્યંત બિસ્માર તથા કાદવ-કીચડવાળા બની જાય છે. આવા રસ્તાઓ પર સફારી જીપો ચલાવવી જોખમી સાબિત થઈ શકે છે, જેનાથી પ્રવાસીઓની સુરક્ષા સામે પણ પ્રશ્નાર્થ ઊભો થાય છે.

પ્રવાસીઓ માટે 'દેવળિયા પાર્ક' રહેશે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા

વન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ગીર મુખ્ય જંગલની સફારી બંધ હોવા છતાં સાસણ આવતા સિંહપ્રેમીઓ અને પર્યટકો નિરાશ નહીં થાય. પ્રવાસીઓ માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે 'દેવળિયા સફારી પાર્ક' (ગીર ઇન્ટરપ્રિટેશન ઝોન) નિયમોને આધીન ખુલ્લો રાખવામાં આવશે. જે મુસાફરો આ ગાળામાં ગીરની મુલાકાતે આવે છે, તેઓ દેવળિયા પાર્કમાં બંધ બસ અથવા સત્તાવાર જીપ સફારી દ્વારા એશિયાટિક સિંહો અને અન્ય વન્યજીવોને ખૂબ જ નજીકથી નિહાળવાનો આનંદ માણી શકશે. જો કે, ભારે વરસાદની સ્થિતિમાં વન વિભાગ દ્વારા દેવળિયા પાર્કના સમયપત્રકમાં પણ કામચલાઉ ફેરફાર કરવામાં આવી શકે છે.

તંત્ર દ્વારા કડક પેટ્રોલિંગ

ગીર અભયારણ્ય બંધ થતાં જ વન વિભાગની આંતરિક કામગીરી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ સખત બની જાય છે. ચોમાસા દરમિયાન જંગલમાં ગેરકાયદેસર પ્રવેશ કરનારાઓ, સિંહોની પજવણી કરનારા તત્વો કે ગેરકાયદેસર લાયન શો (Lion Show) અટકાવવા માટે વન રક્ષકો (ફોરેસ્ટ ગાર્ડ્સ) દ્વારા આધુનિક ટેકનોલોજી અને ડ્રોનની મદદથી સઘન પેટ્રોલિંગ કરવામાં આવશે. વન વિભાગે પ્રવાસીઓને અપીલ કરી છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન વન્યજીવોની સુરક્ષા અને ગરિમા જાળવવામાં તંત્રને સંપૂર્ણ સહયોગ આપે. ઓક્ટોબર મહિનામાં વાતાવરણ સામાન્ય થતાં અને રસ્તાઓનું સમારકામ પૂર્ણ થતાં જ ગીરના દરવાજા ફરી એકવાર પ્રવાસીઓના ભવ્ય સ્વાગત માટે ખોલી દેવાશે.