પાકિસ્તાનને જિનપિંગે આપ્યો દગો? CPECનો વિસ્તાર નહી કરે ડ્રેગન, આર્થિક સંકટમાં ફસાયુ ચીન?

અમેરિકા સાથે મિત્રતા અને તેના જ દેશમાં આર્થિક તબાહીની શરૂઆત કર્યા બાદ હવે ચીને પાકિસ્તાન પર ધ્યાન ઓછું કરી દીધું છે. ઘણા વર્ષોથી ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) પાકિસ્તાન અને ચીન વચ્ચે મિત્રતાનું ઉદાહરણ બની રહ્યું હતું, પરંતુ હવે ચીને તેના વિસ્તરણ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે.

એવા સંકેતો છે કે બેઇજિંગે ચાઇના-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) હેઠળ ઊર્જા, પર્યટન, જળ વ્યવસ્થાપન અને આબોહવા પરિવર્તન સહિતના કેટલાક ક્ષેત્રોમાં સીધા રોકાણ સંબંધિત ઇસ્લામાબાદના અનેક પ્રસ્તાવોને ફગાવી દીધા છે.

પાકિસ્તાની મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ચીન પાકિસ્તાન દ્વારા પ્રસ્તાવિત ઘણા પગલાઓથી અસંમત છે. દસ્તાવેજો અનુસાર, પાકિસ્તાને ચીનની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ચીનની ઘણી માંગનો વિરોધ છોડી દીધો છે.

આ ક્રમમાં પાકિસ્તાને બલૂચિસ્તાન પ્રાંતના ગ્વાદરમાં નવો કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ બનાવવાનો વિરોધ છોડી દીધો છે. પાકિસ્તાન અગાઉ થારમાં આ પ્લાન્ટ બનાવવા પર મક્કમ હતું જેથી સ્થાનિક કોલસાનો ઉપયોગ કરી શકાય.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, પાકિસ્તાન દ્વારા ચીનની પાવર કંપનીઓ પર ઘણા પૈસા દેવાના છે, જે ગરીબીને કારણે ચૂકવવામાં અસમર્થ છે. ચીનના દબાણ બાદ હવે પાકિસ્તાને ગ્વાદરમાં 300 મેગાવોટ પાવર પ્લાન્ટ પર ચીનને મોટી છૂટ આપી છે.

હવે ગ્વાદર પ્લાન્ટ ચીનમાંથી કોલસાની આયાત કરીને ચલાવવામાં આવશે. વિશ્વભરમાં જે રીતે કોલસાની કિંમતો વધી રહી છે તે જોતા ભવિષ્યમાં અહીં ઉત્પન્ન થતી વીજળી મોંઘી થવાની સંભાવના છે. આવી સ્થિતિમાં પાકિસ્તાનના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર વધારાનું દબાણ રહેશે. એટલું જ નહીં, આ પ્લાન્ટની અસર પાકિસ્તાનના ગ્વાદરમાં પર્યાવરણ પર પણ પડશે.

આ ઉપરાંત ચીને ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન, ખૈબર-પખ્તુનખ્વા, પાકિસ્તાન-નિયંત્રિત જમ્મુ અને કાશ્મીર અને દેશના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સીમાપાર પર્યટનમાં સહકારને નકારી કાઢ્યો છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, ચીન પણ CPEC ફ્રેમવર્કમાં જળ સંસાધન વ્યવસ્થાપન અને જળવાયુ પરિવર્તન અને શહેરી માળખાકીય વિકાસને સામેલ કરવાના પાકિસ્તાનના દબાણ સાથે સહમત નથી. મીડિયા રિપોર્ટ્સનું માનીએ તો પાકિસ્તાનની સાથે સાથે ચીન પણ આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આ કારણથી ચીન હવે પાકિસ્તાનમાં CPECનું વિસ્તરણ કરવા માંગતું નથી.

'ધ એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યુન' અખબારે CPECની 11મી સંયુક્ત સહકાર સમિતિ (JCC) બેઠકની વિગતોને ટાંકીને આ માહિતી આપી છે. અહેવાલ મુજબ, JCC, જે CPECની વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લેતી સંસ્થા છે અને તેની 11મી બેઠક વર્ચ્યુઅલ રીતે ગયા વર્ષે 27 ઓક્ટોબરે પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગ (નવાઝ)ની આગેવાની હેઠળની સરકારના આગ્રહ પર યોજાઈ હતી.

રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વર્ષે 31મી જુલાઈએ બંને દેશોની 11મી જેસીસીની શરતો પર સહમતિ બની હતી અને એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમજૂતીની મિનિટોમાં, ઘણા મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો વચ્ચે મતભેદ હતા.

જેના કારણે સર્વસંમતિ સુધી પહોંચવામાં ખૂબ વિલંબ થયો હતો. ચીને પાકિસ્તાન દ્વારા પ્રસ્તાવિત ઘણા મુદ્દાઓ પર સહયોગ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જેના કારણે પાકિસ્તાનને મોટો આંચકો લાગ્યો હતો.

સમાચાર અનુસાર આના કારણે બંને પક્ષો વચ્ચે મતભેદો થયા છે, જેના કારણે સહમતિ સુધી પહોંચવામાં ઘણો વિલંબ થયો છે. આ વિલંબ અંગે પાકિસ્તાનના આયોજન મંત્રાલયે કહ્યું કે તે વૈશ્વિક પ્રથા છે કે બે દેશો વચ્ચેની બેઠકોની મિનિટ્સ પર યોગ્ય પરામર્શ અને સહમતિ પછી જ બંને પક્ષો દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવે છે.

તમને જણાવી દઈએ કે ચીનનો ચાઈના-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર અથવા CPEC પ્રોજેક્ટ 60 બિલિયન ડોલરનો છે જે પાકિસ્તાનના બલૂચિસ્તાનના ગ્વાદર પોર્ટને ચીનના શિનજિયાંગ પ્રાંત સાથે જોડે છે.

CPEC એ ચીનની મહત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI)નો મોટો પ્રોજેક્ટ છે. ભારત ચીનના CPEC પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કરી રહ્યું છે કારણ કે આ પ્રોજેક્ટ પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીર (PoK)માંથી પસાર થાય છે.

English summary

Xi Jinping betrayed Pakistan? Dragon will not expand CPEC, China trapped in economic crisis?