મન મોહી લે તેવું છે છત્તીસગઢનું જગદલપુર

Published: Friday, November 15, 2013, 15:15 [IST]

જગદલપુર છત્તીસગઢ ભારતીય રાજ્યમાં બસ્તર જિલ્લાનું પ્રશાસનિક મુખ્યાલય છે. જગદલપુર પોતાના હર્યા ભર્યા પર્વતો, ખીણો, ગાઢ જંગલો, નદીઓ, ઝરણા, ગુફાઓ, પ્રાકૃતિક પાર્ક, શાનદાર સ્મારકો, સમૃદ્ધ પ્રાકૃતિક સંસાધનો, વિપુલ ઉત્સવ અને આનંદમય એકાંતથી ભરેલી પોતાની હરિયાળી માટે જાણીતું છે.

અદ્ભૂત પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય અને જંગલી જાનવરો માટે આ વિશાળ સંરક્ષિત વનથી સમૃદ્ધ જગદલપુર પોતાની પારંપરિક લોક સંસ્કૃતિ માટે પણ જાણીતું છે, જે આ ક્ષેત્રને વિશેષતા પ્રદાન કરે છે. ધમતરીમાં અનેક પ્રવાસન સ્થળો છે. જેમાં કાંગેર ખાટી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, ઇંદ્રાવતી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, ચિત્રકોટ વોટરફોલ, ચિત્રાધરા ઝરણું અને દલપત સાગર ઝીલ છે. જ્યાં એક મ્યુઝીક ફાઉન્ટેન પણ છે, જે આ દ્વીપને સુંદરતા પ્રદાન કરે છે.

કલા અને શિલ્પ સમય, સમાજ અને સંસ્કૃતિનું એક લિખિત પ્રમાણ છે. આદિવાસી અને લોક કલાકાર અને શિલ્પકાર પોતાના કાર્યોને પોતાની વિચાધારા, વિચારો અને કલ્પનાની અભિવ્યક્તિ કરે છે. વસ્તુઓ અને દૈનિક ઉપયોગની કલાકૃતિઓને બનાવતી વખતે પણ તેમની કલાત્મક કલ્પના અને સૌંદર્યની ભાવના કામ કરતીરહે છે. પોતાના દેવી દેવતાઓને શાંત કરવા માટે કર્મકાંડોમાં કલાત્મક પ્રસાદની તેમની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે, જે કલાને જીવીત અને જીવંત રાખે છે. કલા, વાસ્તરમાં પોતાના અસ્તિત્વનો હિસ્સો છે.

જગદલપુરના આદિવાસી અને લોક કલા અને શિલ્પની દુનિયામાં એક ઝલક પર લોકોને આકર્ષિત કરી લે તેવી છે. આદિવાસી કલાકારો અને શિલ્પકારોએ પોતાના અતિત અને સમૃદ્ધ પરંપરાને જીવીત રાખી છે. જોવામાં આવે તો, જે પ્રકારે તે માટી, લાકડુ, પથ્થર, ધાતુ વિગેરેને વિલક્ષણ આકાર, રૂપ અને આકર્ષક ડિઝાઇનમાં ઢાળે છે, તે ઘણું જ આકર્ષક કરે છે અને મન મોહી લે તેવું હોય છે.

જગદલપુરમાં લૌહ શિલ્પની પરંપરા પેઢીઓથી ચાલી આવી છે અને તેમા કૌશલ અને રચનાત્મકતામાં બેજોડ ઉભેલી છે. ક્ષેત્રના ધાતુ શિલ્પ એક અદ્વીતિય દેહાતી આકર્ષણ છે. લોખંડની મૂર્તિઓમાં ઉત્કૃષ્ટતાની સાથે ક્ષેત્રના શિલ્પકાર પ્રત્યેક પારંપરિક અથવા કાલ્પનિક વિષય પર પ્રયોગ કરે છે. તેમના વિષયમાં સ્થાનિક દેવતા, સશસ્ત્ર આદિવાસી સૈનિક, ઘોડા, સુઅર અને વિભિન્ન પક્ષી સામેલ હોય છે. ઉત્પાદ મુખ્ય રીતે સજાવવા માટે, પૂજા કરવા માટે અને રોજ દરરોજમાં ઉપયોગ થાય તેવી હોય છે. તો ચાલો તસવીરો થકી જોઇએ જગદલપુરને.