શું હોય છે કાર્બન ન્યુટ્રલ ખેતી? જાણો કેવી રીતે ઉત્પાદનમાં વધારો કરે છે?

સમય સાથે ખેતી પણ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. પહેલા ખેતીમાં ખાતર અને જંતુનાશક દવાઓનો ઉપયોગ વધ્યો તો હવે લોકો આ બધુ છોડીને ઓર્ગેનિક ખેતી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.

આ ક્રમમાં જ કાર્બન ન્યુટ્રલ ફાર્મિંગનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. કાર્બન ન્યુટ્રલ ખેતી રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ઘટાડે છે. આ ઉપરાંત જમીનની ફળદ્રુપતા અને જૈવવિવિધતામાં વધારો કરે છે.

કેરળના કોચી સ્થિત થુરુથ આઇલેન્ડ એલુવા સ્ટેટ સીડ ફાર્મ તરીકે ઓળખાય છે. આ ભારતનું પ્રથમ કાર્બન ન્યુટ્રલ સીડ ફાર્મ છે. અહીં કોઈપણ પ્રકારના કેમિકલનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી.

13.5 એકરમાં ફેલાયેલા આ ફાર્મમાં માત્ર હોડી, બોટ અથવા રેલવે ટ્રેક દ્વારા જ પહોંચી શકાય છે. આ ખેતરમાં કોઈ વાહન પ્રવેશી શક નહીં. આ સ્થળ પેરિયાર નદીથી ઘેરાયેલું છે.

જમીન ઉપરના કાર્બન ઉત્સર્જનને રોકવા અને તેને નિષ્ક્રિય કરવા માટે ખેતરની સીમાઓમાં 150 થી વધુ વૃક્ષો અને છોડ ઉગાડવામાં આવે છે. કેરળ સરકારે રાજ્યના તમામ 14 જિલ્લાઓમાં કાર્બન ન્યુટ્રલ સીડ ફાર્મ બનાવવાની યોજના બનાવી છે.

ઇલુવા સ્ટેટ સીડ ફાર્મના વડા લિસિમોલ જે વડુક્કૂટ કહે છે કે અમારું ફાર્મ 43 ટન કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે. પરંતુ તે પોતે 213 ટન કાર્બનનો સંગ્રહ કરે છે. મતલબ કે અહીં 170 ટન કાર્બન ક્રેડિટ છે. તે માત્ર કાર્બન ન્યુટ્રલ નથી પણ કાર્બન નેગેટિવ પણ છે.

અમે આ ફાર્મમાં ખેતીની ઘણી નવી તકનીકો અપનાવી છે. આનાથી જમીનની ગુણવત્તા સુધરે છે. બતક-ડાંગરની સંકલિત ખેતી તકનીક પણ દાખલ કરવામાં આવી છે. ડાંગરની રોપણી કર્યાના 15 દિવસ પછી અમે બતકને ખેતરમાં છોડી દઈએ છીએ. બતક ખોરાકની શોધમાં જમીનને ચકોર કરે છે, જે પાણીને પૂરતો ઓક્સિજન પૂરો પાડે છે.

કાર્બન ન્યુટ્રલ ફાર્મિંગમાં કુદરતી પદ્ધતિઓ દ્વારા જમીનની ફળદ્રુપતા અને પાક સંરક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. કાર્બન ન્યુટ્રલ ફાર્મમાં વિવિધ પ્રકારના પાક અને છોડ ઉગાડવામાં આવે છે, જે કુદરતી જંતુ નિયંત્રણ અને જમીનની ફળદ્રુપતા સુધારવામાં મદદ કરે છે. જેમાં જૈવિક કચરાનું ખાતરમાં રૂપાંતર થાય છે અને તેનો ઉપયોગ જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવામાં થાય છે.

આ આબોહવા પરિવર્તનને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. આનાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે. આ ઉપરાંત, તે જૈવવિવિધતાને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. તે ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ છે.

English summary

What is Carbon Neutral Farming? Know how to increase production?