તાલિબાનને ચીન પાસે ફેલાવી ઝોળી, ઝિનપિંગ તકનો ફાયદો ઉઠાવશે?

કાબુલ : શું તાલિબાન દ્વારા એવી તક આપવામાં આવી છે કે, જેની રાહ ચીન વર્ષોથી જોઇ રહ્યું હતું? આજે આ સવાલો અફઘાનિસ્તાન સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં ચર્ચાઇ રહ્યા છે. કારણ કે, તાલિબાનોએ હિંસાની મદદથી કાબુલ પર કબ્જો કર્યો હતો, પરંતુ અફઘાનિસ્તાનમાં સરકાર ચલાવવા માટે તેમની પાસે પૈસા નથી. તાલિબાન હાલ એક એક રૂપિયા માટે વલખા મારી રહ્યું છે અને જે પરિસ્થિતિઓ સાથે તેણે ચીન તરફ હાથ લંબાવ્યો છે, તે સ્પષ્ટ છે કે, આવનારા સમયમાં ડ્રેગન અફઘાનિસ્તાનનું લોહી ચૂસશે.

તાલિબાને ધર્યો ભીખનો કટોરો

અમેરિકાએ અફઘાનિસ્તાનના બેંક ખાતા સીલ કરી દીધા છે, જે બાદ તાલિબાન પાસે સરકાર ચલાવવા માટે પૈસા બચ્યા નથી અને સ્થિતિ એ છે કે તાલિબાન આતંકવાદીઓ માથું પકડીને બેઠા છે. તાલિબાને પાકિસ્તાન સમક્ષ પૈસાની માંગ મૂકી હતી, પરંતુ ગરીબ લાચાર પાકિસ્તાન પાસે તાલિબાનને મદદ કરવા માટે પૈસા ક્યાંથી હોય, તાલિબાને સરકારી કર્મચારીઓને ઓફિસ આવવા કહ્યું છે, આ સાથે સરકાર ચલાવવાના સો અલગ અલગ ખર્ચો છે, આવામાં પરિસ્થિતિ પાકિસ્તાને તાલિબાન સામે ચીનની દલાલી કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. આ સમયે તે માત્ર ચીન છે, જેણે જાહેરમાં તાલિબાનને મદદ કરવાની વાત કરી છે. આથી તાલિબાન હવે ચીનના શરણમાં પહોંચી ગયું છે અને અહેવાલ મુજબ ચીન પણ તાલિબાનને મદદ કરવા માટે સહમત થયું છે.

તાલિબાને ચીન પાસેથી મદદ માગી છે

તાલિબાનના પ્રવક્તા સુહેલ શાહીને ચીનના સરકારી મીડિયાને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, ચીને અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ અને સમાધાનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રચનાત્મક ભૂમિકા ભજવી છે અને દેશના પુનઃનિર્માણમાં યોગદાન આપવા માટે આવકાર્ય છે અને અફઘાનિસ્તાનમાં ચીનનું હાર્દિક સ્વાગત છે. તાલિબાન માને છે કે, અફઘાનિસ્તાનના પુનઃનિર્માણમાં ચીન ખૂબ મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે. યુએસ પ્રતિબંધોથી ચીન પ્રભાવિત થશે નહીં.

ચીન તાલિબાન ડીલ

તાલિબાને ચીનને સીધું અફઘાનિસ્તાન બોલાવ્યું છે અને ગત મહિનાની શરૂઆતમાં ચીન અને તાલિબાન વચ્ચે કરાર પણ થયા હતા, જેના કારણે જ્યારે તાલિબાન અફઘાનિસ્તાન પર કબ્જો કરી રહ્યું હતું, ત્યારે ચીન સંપૂર્ણપણે મૌન હતું. આ સાથે ચીનના સરકારી મીડિયા ગ્લોબલ ટાઇમ્સે કહ્યું છે કે, ચીનને તાલિબાનને માન્યતા આપવામાં કોઈ સમસ્યા નથી. આ સાથે નિષ્ણાતો માને છે કે, ચીનનો એકમાત્ર હેતુ અફઘાનિસ્તાનમાંથી દુર્લભ ધાતુઓનું ખાણકામ છે, તાલિબાનની ધાર્મિક બાબતોમાં ચીન વચ્ચે ન આવવાનો પણ કરારમાં ઉલ્લેખ છે. અમેરિકાએ વર્ષ 2005માં અંદાજ લગાવ્યો હતો કે, અફઘાનિસ્તાનમાં એક ટ્રિલિયન રૂપિયાથી વધુની દુર્લભ ધાતુઓ હાજર છે અને ચીન તેને હડપી લેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તેથી જ્યારે તાલિબાનના પ્રતિનિધિઓ અને ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી ગયા મહિને મળ્યા, ત્યારે ચીને તાલિબાનને મુક્ત હાથ આપ્યો અને માત્ર એક જ માંગ કરી કે, અફઘાન ભૂમિનો ઉપયોગ ચીન સામે ન થવો જોઈએ.

ચીન અફઘાનિસ્તાનમાં શું ઇચ્છે છે?

તાલિબાન પહેલા પણ ચીને ચેસબોર્ડ પર મિત્રતાની યુક્તિ રમી છે. ચીને તાલિબાનને અફઘાનિસ્તાનમાં ફરીથી નિર્માણ કરવાની લાલચ આપી છે. તાલિબાન જાણે છે કે, તેઓ લાંબા સમય સુધી બંદૂકના આધારે સત્તા જાળવી શકતા નથી, તેથી તેમને અફઘાનિસ્તાનમાં વિકાસ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરીને લોકોના દિલમાં સ્થાન બનાવવા માંગે છે અને તેઓ ચીનથી મોટો ભાગીદાર શોધી શકતા નથી. ચીન આ તકની રાહ જોઈ રહ્યું છે. અમેરિકન જીઓલોજિકલ સોસાયટી દ્વારા એક સર્વેએ અફઘાનિસ્તાનની અંદર એક સર્વે શરૂ કર્યો હતો. વર્ષ 2006માં યુએસ સંશોધકોએ ચુંબકીય ગુરુત્વાકર્ષણ અને હાઇપરસ્પેક્ટ્રલ સર્વેક્ષણ માટે હવાઈ મિશન પણ હાથ ધર્યા હતા. જેમાં જાણવા મળ્યું હતું કે, અફઘાનિસ્તાનમાં લોખંડ, તાંબુ, કોબાલ્ટ, સોના ઉપરાંત મોટી માત્રામાં ઔદ્યોગિક રીતે મહત્વના લિથિયમ અને નિઓબિયમના ખનીજ છે. આ એવા ખનીજ છે, જે રાતોરાત કોઈપણ દેશનું ભાગ્ય કાયમ માટે બદલી શકે છે.

અફઘાનિસ્તાનમાં દુર્લભ ખનિજો છે

આ તમામ ખનિજોમાંથી લિથિયમ દુર્લભ માનવામાં આવે છે. લિથિયમની માંગને કારણે અફઘાનિસ્તાનને 'સાઉદી અરેબિયા' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. લિથિયમનો ઉપયોગ લેપટોપ અને મોબાઇલ બેટરીમાં થાય છે. અમેરિકાના સંરક્ષણ વિભાગે પેન્ટાગોને કહ્યું હતું કે, અફઘાનિસ્તાનનું લિથિયમ સાઉદી અરેબિયાના તેલ ભંડાર જેવું છે. આબોહવા પરિવર્તનને ધ્યાનમાં રાખીને, તે નિશ્ચિત છે કે, આગામી સમયમાં, અશ્મિભૂત ઇંધણની જગ્યાએ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની છે. આવી પરિસ્થિતિમાં લિથિયમ જેવા ખનિજોની વિશાળ હાજરી અફઘાનિસ્તાનનું ભાગ્ય કાયમ માટે બદલી શકે છે, જો તેનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય અને અફઘાનિસ્તાનની અંદર રચાયેલી સરકાર દ્વારા તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો. તેને કોઈપણ બાહ્ય શક્તિ દ્વારા નિયંત્રિત કરવું જોઈએ નહીં. ચીન આ વિશે શું જાણે છે અને તાલિબાનને ટેકો આપીને લિથિયમની તિજોરી લૂંટવા માંગે છે.

ચીન પાસે ઇમાન ધર્મ જેવું કંઇ નથી

આ સાથે અફઘાનિસ્તાનમાં સોફ્ટ મેટલ નિઓબિયમ પણ જોવા મળે છે, જેનો ઉપયોગ સુપરકન્ડક્ટર સ્ટીલ બનાવવા માટે થાય છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, સુપરકન્ડક્ટર કેટલું મહત્વનું છે, તમે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકો છો કે, ચાલુ વર્ષે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં 2 મહિના સુધી એક જાણીતી કાર કંપનીએ સુપરકન્ડક્ટરના અભાવે તેનું ઉત્પાદન બંધ કરવું પડ્યું હતું. આવા દુર્લભ ખનિજોની હાજરીને કારણે, એવું માનવામાં આવે છે કે, આવનારા સમયમાં વિશ્વ વધુને વધુ ખાણકામ માટે અફઘાનિસ્તાન તરફ વળશે. અત્યાર સુધી અમેરિકા અહીં રહ્યું હતું અને એક રીતે તેણે અફઘાનિસ્તાનની ખનિજ સંપત્તિનું રક્ષણ કર્યું હતું, પરંતુ હવે ચીને અફઘાનિસ્તાન તરફ મીટ માંડી રહ્યું છે.

શા માટે અફઘાનિસ્તાન હજૂ પણ ગરીબ છે?

એક અહેવાલ મુજબ અફઘાનિસ્તાન પાસે એક ટ્રિલિયન ડોલરનાં સંસાધનો છે, પરંતુ દર વર્ષે સરકાર ખાણકામથી માત્ર 300 મિલિયન ડોલરની આવક ગુમાવે છે. નબળી સુરક્ષા, કાયદાનો અભાવ અને ભ્રષ્ટાચારને કારણે અફઘાનિસ્તાન તેના ખનીજ ક્ષેત્રનો વિકાસ કે રક્ષણ કરી શક્યું નથી. અફઘાનિસ્તાનમાં પરિવહન વ્યવસ્થાના કથળી રહેલા માળખાને કારણે ખૂબ જ નબળી છે, તેમજ સરકાર પાસે ખનીજ ખનન કરવા માટે પૂરતા પૈસા નથી. આ તમામ કારણોસર ખાણકામ દેશના જીડીપીમાં માત્ર 7-10 ટકા ફાળો આપે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં જો ચીન અફઘાનિસ્તાનમાં પગપેસરો કરશે તો દેખીતી રીતે અફઘાનિસ્તાનને ફાયદા કરતાં વધુ નુકસાન થશે.

English summary

They do not have the money to run the government in Afghanistan. The Taliban is currently fighting for a single rupee and with the circumstances under which it has reached out to China, it is clear that in the near future, the dragon will suck the blood of Afghanistan.