ગુજરાતની GST આવકમાં ૭ ટકાનો મોટો ઘટાડો

કેન્દ્રીય નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના જીએસટી ડેટા અનુસાર, ગુજરાતના પ્રી-સેટલમેન્ટ સ્ટેટ જીએસટી (SGST)ની આવકમાં નવેમ્બર 2025માં 7%નો ઘટાડો નોંધાયો છે. નવેમ્બર 2024માં 4,101 કરોડની સરખામણીએ નવેમ્બર 2025માં રાજ્યે 3,825 કરોડ એકત્ર કર્યા હતા.

જો કે, IGST સેટલમેન્ટના સમાયોજન પછી રાજ્યની પોસ્ટ-સેટલમેન્ટ SGST આવકમાં નજીવો 1%નો વધારો થયો છે. નવેમ્બર 2024માં 6,657 કરોડથી વધીને નવેમ્બર 2025માં 6,723 કરોડ થઈ હતી. આ દર્શાવે છે કે સીધા SGST પ્રવાહમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં આ વર્ષે ગુજરાતને ઉચ્ચ IGST સેટલમેન્ટનો લાભ મળ્યો છે.

પ્રી-સેટલમેન્ટ GST આવકમાં વર્ષ-દર-વર્ષ ઘટાડો જોનારા કેટલાક મુખ્ય રાજ્યોમાં ગુજરાતનો પણ સમાવેશ થાય છે. મધ્યપ્રદેશ (-8%), ઉત્તર પ્રદેશ (-7%), તમિલનાડુ (-4%) અને રાજસ્થાન (-3%) જેવા અન્ય રાજ્યોએ પણ ઘટાડો નોંધાવ્યો છે.

તેનાથી વિપરીત મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, કેરળ, આસામ, તેલંગાણા અને હરિયાણાએ પ્રી-સેટલમેન્ટ અને પોસ્ટ-સેટલમેન્ટ બંને શ્રેણીઓમાં હકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાવી.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે GST કલેક્શન લગભગ સ્થિર રહ્યું છે. નવેમ્બર 2025માં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું સંયુક્ત પોસ્ટ-સેટલમેન્ટ GST 86,882 કરોડ હતું, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળાના 86,837 કરોડથી લગભગ યથાવત છે. મંત્રાલયે નોંધ્યું કે આ આંકડા કામચલાઉ છે અને તેમાં સુધારો થઈ શકે છે.

નોંધનીય છે કે આ ધીમી વૃદ્ધિ 'નેક્સ્ટ-જનરેશન GST સુધારાના અમલીકરણ પછીની છે. આ સુધારાઓએ ચાલુ વર્ષના સપ્ટેમ્બરથી વિવિધ ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓ માટે દરના સ્લેબમાં સુધારો કર્યો હતો. ઘણા દૈનિક વપરાશની વસ્તુઓ ગ્રાહકો માટે સસ્તી બનતાં, સરકારી આવકમાં તેના અનુરૂપ ઘટાડાની અપેક્ષા રખાઈ હતી.

English summary

Gujarat's pre-settlement SGST fell in November 2025, while IGST settlement produced a marginal post-settlement gain. National GST collection stayed roughly stable, with varying state performances and ongoing reforms affecting rate structures and consumer prices.