સંસદમાં નવા લેબર કોડ પર ચર્ચા, જાણો હવે શું બદલાશે?

બજેટ સત્રના 12મા દિવસે કેન્દ્રીય મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ લોકસભામાં શ્રમ મંત્રાલયનો રોડમેપ રજૂ કર્યો હતો. જેમાં દેશના કરોડો કામદારોના હિતમાં મોટા ફેરફારો કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

સરકારે હવે દરેક નવી નોકરી માટે 'એપોઈન્ટમેન્ટ લેટર' આપવાનું ફરજિયાત બનાવવાનો મોટો નિર્ણય લીધો છે. આ કાનૂની દસ્તાવેજ કામદારોને શોષણ સામે રક્ષણ અને નોકરીની શરતોની લેખિત ખાતરી આપશે.

અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં અત્યાર સુધી મૌખિક કરાર પર કામ થતું હતું, જેના કારણે વિવાદોમાં શ્રમિકો લાચાર બનતા હતા. હવે નિમણૂક પત્ર વેતન અને લાભોના કાનૂની પુરાવા તરીકે કામ કરશે.

નવા લેબર કોડમાં 'સમાન કામ, સમાન વેતન'ની ક્રાંતિકારી જોગવાઈનો અમલ કરવાની તૈયારીઓ પણ પૂર્ણ થઈ છે. હવે કોઈપણ કંપની લિંગના આધારે સ્ત્રી-પુરુષના વેતનમાં ભેદભાવ કરી શકશે નહીં.

મનસુખ માંડવિયાએ જણાવ્યું કે સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જૂના શ્રમ કાયદાઓને આધુનિક બનાવી પારદર્શિતા લાવવાનો છે. આ માટે ચાર નવા લેબર કોડ્સ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.

'ઈ-શ્રમ' પોર્ટલ દ્વારા અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓનો સીધો લાભ આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ગીગ વર્કર્સને પણ પ્રથમ વખત સુરક્ષાના દાયરામાં આવરી લેવાશે.

બજેટ 2026 માં જાહેર કરાયેલી 'રોજગાર સંબંધિત પ્રોત્સાહન યોજના' (ELI) વિશે પણ ગૃહમાં ચર્ચા કરવામાં આવી. જેમાં પ્રથમ વખત નોકરી મેળવતા યુવાનોના EPFO યોગદાનમાં સરકાર મદદ કરશે.

આ યોજનાથી કંપનીઓ માટે નવા કર્મચારીઓની ભરતી પ્રક્રિયા વધુ સરળ અને આર્થિક રીતે સસ્તી બની રહેશે. જેનાથી દેશમાં રોજગારીના નવા સર્જનને વેગ મળવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.

વિપક્ષના સવાલોના જવાબમાં મંત્રીએ ખાતરી આપી કે સરકારનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય હંમેશા શ્રમિકોનું કલ્યાણ જ રહેશે. શ્રમિકોના કોઈ પણ કાનૂની અધિકારો સાથે કોઈ સમજૂતી કરવામાં આવશે નહીં.

ભારત હવે આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ ધોરણો (ILO) મુજબ કાર્યસંસ્કૃતિ વિકસાવવા તરફ મજબૂત ડગલાં ભરી રહ્યું છે. આ સુધારાઓથી દેશના શ્રમ બજારમાં મોટી ક્રાંતિ આવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.

English summary

India's budget session signals Labour Code reforms to protect workers, mandate appointment letters, and enforce equal pay. The reforms aim to formalise employment, enhance transparency, extend social security to unorganised workers, and encourage hiring through incentives, with ILO standards guiding implementation.