જાણો દેશના સૌથી મોટા બેંક ડિફોલ્ટર્સ વિશે

જ્યારે સામાન્ય ઋણધારકો તેમની લોનના સમાન માસિક હપ્તા (EMIs) ચૂકવવામાં સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે અને એક પણ EMI ખૂટે છે, ત્યારે તેમને હેરાનગતિનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, ત્યારે મોટા અને ઇરાદાપૂર્વક ડિફોલ્ટર્સ માત્ર સ્કૉટ ફ્રી જ નહીં પરંતુ 'લાઇવ લાઇફ કિંગ સાઇઝ' પણ છે.

ખાસ કરીને જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (PSBs) દ્વારા આ ક્ષતિઓ પર આંખ આડા કાન કરવાને કારણે ચિંતા અથવા કોઈ કાર્યવાહીનો ડર નથી. માહિતી અધિકાર (RTI) કાયદા હેઠળ દાખલ કરાયેલી અરજીના જવાબમાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) કહે છે કે, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકમાં 1913 વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ છે, જેમણે જૂન 2020 સુધીમાં બેંકોના રૂપિયા 1.46 લાખ કરોડનું દેવું હતું.

RBI દ્વારા શેર કરવામાં આવેલી માહિતી દર્શાવે છે કે, 264 વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ છે, જેમણે રૂપિયા 100 કરોડ અને તેથી વધુની લોન પર ડિફોલ્ટ કર્યું છે. ત્યાં 23 ડિફોલ્ટર્સ છે, જેમની રૂપિયા 1,000 કરોડથી વધુ રકમ બાકી છે અને તેમના બાકી લેણાં રૂપિયા 43,324 કરોડ છે. વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ કે, જેમણે બેંકના રૂપિયા 500 કરોડથી રૂપિયા 1,000 કરોડની વચ્ચે દેવું છે તે 34 છે અને તેમના બાકી રૂપિયા 22,105 કરોડ છે. રૂપિયા 100 કરોડથી રૂપિયા 500 કરોડની ડિફોલ્ટ શ્રેણીમાં 207 વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ છે અને તેઓ મળીને PSBsને રૂપિયા 43,095 કરોડના દેવાના છે. આનો અર્થ એવો પણ થાય છે કે રૂપિયા 100 કરોડ અને તેનાથી વધુની બેડ લોન ધરાવતા કુલ 264 વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ છે અને બેંકોના રૂપિયા 1,08,527 કરોડ દેવાના બાકી છે.

RBIએ વેલણકરની RTIના જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે, સંબંધિત બેંકોએ આ વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ પાસેથી તેમની બાકી રકમ વસૂલવા માટે કેસ દાખલ કર્યા છે. આરબીઆઈએ આરટીઆઈ હેઠળ આ માહિતી શેર કરી ત્યારે વેલણકરને લાગે છે કે, બેંકો વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સની આ યાદીઓ નિયમનકારી આદેશ હેઠળ સબમિટ કરી રહી છે, ત્યારે કેન્દ્રીય બેંકે નાગરિકો અને બેંક ગ્રાહકોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે આ માહિતી પોતાની વેબસાઈટ પર પ્રકાશિત કરવી જોઈએ.

વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સની યાદીમાં ટોચ પર છે મેહુલ ચોકસીની કૌભાંડનો ભોગ બનેલી કંપની, ગીતાંજલિ જેમ્સ લિમિટેડ, જે રૂપિયા 5,747.05 કરોડની બાકી છે, અન્ય ગ્રૂપ કંપનીઓ ઉપરાંત, ગિલી ઇન્ડિયા લિમિટેડ અને નક્ષત્ર બ્રાન્ડ્સ લિમિટેડ દ્વારા અનુક્રમે રૂપિયા 1,446 કરોડ અને રૂપિયા 1,109.16 ની લોન લેવામાં આવી હતી.

આ યાદીમાં બીજા ક્રમે REI એગ્રો લિમિટેડ છે, જેની રકમ રૂપિયા 3,516 કરોડ છે અને તેના ડિરેક્ટર્સ સંદિપ ઝુઝુનવાલા અને સંજય ઝુનઝુનવાલા છેલ્લા એક વર્ષથી વધુ સમયથી એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED)ના સ્કેનર હેઠળ છે.

આ યાદીમાં પછીનું સ્થાન ફ્રોસ્ટ ઈન્ટરનેશનલ લિમિટેડ છે, જેની બાકી રકમ રૂપિયા 3,097.64 કરોડ છે. જે બાદ ફરાર હીરા વેપારી જતીન મહેતાની વિન્સમ ડાયમંડ્સ એન્ડ જ્વેલરી પર રૂપિયા 2,975.73 કરોડનું દેવું છે અને જેની વિવિધ બેંક છેતરપિંડી માટે સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.

કાનપુર સ્થિત રાઇટિંગ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ જાયન્ટ, રોટોમેક ગ્લોબલ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, પ્રખ્યાત કોઠારી જૂથનો ભાગ છે, જે રૂપિયા 2,530.95 કરોડની બાકી રકમ સાથે યાદીમાં આગળ છે. ટોચના 10 વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સમાં અન્યમાં કુડોસ કેમી, પંજાબ (રૂપિયા 1,948.12 કરોડ), એબીજી શિપયાર્ડ લિમિટેડ (રૂપિયા 1,874.90 કરોડ), ટ્રાન્સસ્ટ્રોય (ઇન્ડિયા) લિમિટેડ (રૂપિયા 1,861.11 કરોડ) અને ફોરએવર પ્રિશિયસ જ્વેલરી એન્ડ ડાયમંડ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (રૂપિયા 1,653.25 કરોડ)નો સમાવેશ થાય છે.

બેંક ડિફોલ્ટનો અન્ય એક બેડ બોય, વિજય માલ્યાની કિંગફિશર એરલાઇન્સ લિમિટેડ રૂપિયા 1,335.26 કરોડના લેણાં સાથે યાદીમાં 15મા સ્થાને છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ વર્ષે જુલાઈમાં ઓલ ઈન્ડિયા બેંક એમ્પ્લોઈઝ એસોસિએશન (AIBEA) દ્વારા શેર કરાયેલી માહિતીની તુલનામાં બાકી દેવાની સંખ્યા વધુ છે.

બેંક રાષ્ટ્રીયકરણ દિવસની ઉજવણીના રાષ્ટ્રવ્યાપી અભિયાનના ભાગરૂપે, AIBEA એ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (PSBs) ના વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સની યાદી બહાર પાડી હતી. મેહુલ ચોકસીની માલિકીની ગીતાંજલિ જેમ્સ લિમિટેડ, પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB)ને રૂપિયા 4,644 કરોડના ડિફોલ્ટ સાથે આ યાદીમાં ટોચ પર છે.

આ પછી એબીજી શિપયાર્ડ લિમિટેડ (રૂપિયા 1,875 કરોડ, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા - SBIને દેવાના છે), RBI એગ્રો લિમિટેડ (રૂપિયા 1,745 કરોડ, યુકો બેન્ક), રૂચી સોયા ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (રૂપિયા 1,618 કરોડ, એસબીઆઇ), ગિલી ઈન્ડિયા લિમિટેડ (રૂપિયા 1,447 કોર, પીએનબી), વિનસમ ડાયમન્ડ્સ એન્ડ જ્વેલરી લિમિટેડ (રૂપિયા 1,390 કરોડ, સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા - સીબીઆઈ), કુડોસ કેમી લિમિટેડ (રૂપિયા 1,301 કરોડ, પીએનબી), નક્ષત્ર બ્રાન્ડ્સ લિમિટેડ (રૂપિયા 1,109 કરોડ, પીએનબી), કોસ્ટલ પ્રોજેક્ટ્સ લિમિટેડ (રૂપિયા 984 કરોડ, એસબીઆઈ) અને વિન્સમ ડાયમંડ એન્ડ જ્વેલરી લિમિટેડ (રૂપિયા 892 કરોડ, પીએનબી)નો સમાવેશ થાય છે. આ ટોચના 10 ડિફોલ્ટરોએ મળીને રાજ્ય સંચાલિત ધિરાણકર્તાઓ પાસેથી રૂપિયા 17,005 કરોડની લોન લીધી હતી.

આરબીઆઈ દ્વારા વેલણકરને આપવામાં આવેલી માહિતીમાં આ લોન આપનારી બેંકોના નામ જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. જોકે, AIBEA દ્વારા શેર કરાયેલા ડેટા દર્શાવે છે કે, જાહેર ક્ષેત્રના 17 ધિરાણકર્તાઓમાં, SBI પાસે સૌથી વધુ 685 વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ છે, જેમણે મળીને રૂપિયા 43,887 કરોડની લોન પર ડિફોલ્ટ કર્યું હતું. તે પછી PNBનો નંબર આવે છે, જેની પાસે રૂપિયા 22,370 કરોડની બાકી રકમ સાથે 325 વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ છે. બેંક કર્મચારીઓના યુનિયન દ્વારા શેર કરાયેલા ડેટામાં યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (UBI) અને IDBI બેંક લિમિટેડમાં વિલફુલ ડિફોલ્ટર્સ વિશે કોઈ માહિતી નથી.

આ અગાઉ UBI, જેણે પાછલા વર્ષોમાં રૂપિયા 26,027 કરોડને બેડ લોન તરીકે રાઈટ ઓફ કરી દીધા હતા, તેમણે વેલણકર પાસેથી રિકવરી અને મોટા ડિફોલ્ટર્સના નામો શેર કરવા અંગેની RTI ક્વેરી અટકાવી દીધી હતી, જેમનું રૂપિયા 100 કરોડ અને તેથી વધુનું ખરાબ દેવું રાઈટ ઓફ કરવામાં આવ્યું હતું. વાસ્તવમાં, જો વિલફુલ ડિફોલ્ટર સામેના કેસોનો ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં નિર્ણય લેવામાં આવે, તો માત્ર 264 વિલફુલ ડિફોલ્ટરો પાસેથી બેંકો રૂપિયા 1.08 લાખ કરોડથી વધુની વસૂલાત કરી શકાય છે.

English summary

know about the top ten biggest bank defaulters in the country.