RBI New Indian Notes: શું 100 અને 200 રૂપિયાની જૂની નોટો ચલણમાંથી બંધ થઈ જશે? RBIએ આપી મહત્વની અપડેટ

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ 100 અને 200 રૂપિયાની નવી નોટો જારી કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નોટોની ડિઝાઇનમાં કોઈ ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી. નવી શ્રેણીની નોટો પર રિઝર્વ બેંકના નવા ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાના હસ્તાક્ષર હશે.

ગવર્નરની નિમણૂક પછી તેમની સહીવાળી નોટો જારી કરવાની પરંપરા બની ગઈ છે. આ નોટો જારી કરવી એ નિયમિત પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે અને ચલણની ડિઝાઇનમાં કોઈ મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

RBI એ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલની 100 અને 200 રૂપિયાની નોટોની માન્યતા ચાલુ રહેશે, એટલે કે, આ જૂની નોટોનો ઉપયોગ વ્યવહારોમાં પણ થઈ શકે છે. કેન્દ્રીય બેંકે માહિતી આપી છે કે આ નવી નોટો ટૂંક સમયમાં બેંકો અને એટીએમ નેટવર્ક દ્વારા ઉપલબ્ધ થશે.

ભારતમાં રોકડના ઉપયોગ અંગે એક રસપ્રદ પરિસ્થિતિ વિકસી રહી છે, જ્યાં ડિજિટલ ચુકવણીમાં વધારો થવા છતાં, રોકડની માંગમાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી. 2000રૂપિયાની નોટ બંધ કર્યા પછી, એવી ધારણા હતી કે રોકડનો ઉપયોગ ઓછો થશે.

પરંતુ આરબીઆઈના ડેટા કંઈક અલગ જ વાર્તા કહે છે. માર્ચ 2017 થી માર્ચ 2024 સુધીમાં સર્ક્યુલેશનમાં રોકડ 13.35 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધીને 35.15 લાખ કરોડ રૂપિયા થવાની ધારણા છે.

જેમ જેમ રોકડનો ઉપયોગ વધ્યો છે તેમ તેમ ડિજિટલ વ્યવહારો પણ વધ્યા છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ, ખાસ કરીને UPI દ્વારા, વધી રહ્યા છે. માર્ચ 2020માં ડિજિટલ વ્યવહારોનો આંકડો 2.06 લાખ કરોડ રૂપિયા હતો, જ્યારે ફેબ્રુઆરી 2024 સુધીમાં આ આંકડો વધીને 18.07 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયો છે.

2024 સુધીમાં ડિજિટલ વ્યવહારોની કુલ સંખ્યા આશરે રૂ. 172 અબજ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, જે ભારતીયોમાં ઇલેક્ટ્રોનિક ચુકવણી માટે વધતી જતી પસંદગી દર્શાવે છે.

આ ઉપરાંત, રિપોર્ટમાં એ પણ ખુલાસો થયો છે કે નાણાકીય વર્ષ 2024માં સૌથી વધુ ATM ઉપાડ દિલ્હી, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ અને કર્ણાટકમાંથી થયા હતા. આ વધારાને તહેવારો અને ચૂંટણીની મોસમ દરમિયાન રોકડની વધતી જતી જરૂરિયાત સાથે જોડવામાં આવી રહ્યો છે.

ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, જ્યાં ડિજિટલ ચુકવણી ઓછી પ્રચલિત છે, લોકો હજુ પણ મોટાભાગના વ્યવહારો માટે રોકડનો ઉપયોગ કરે છે.

RBI એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે જૂની 100 અને 200 રૂપિયાની નોટોમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં અને આ નોટોનો ઉપયોગ બેંકો અને ATMમાં સરળતાથી થઈ શકે છે. જોકે, ડિજિટલ વ્યવહારો દ્વારા ઉપયોગ વધી રહ્યો હોવા છતાં, દેશભરમાં રોકડના ઉપયોગમાં હજુ પણ ઘટાડો થયો નથી.