15 August: કેવી રીતે મનાવાયો હતો આઝાદીનો પહેલો દિવસ? જાણો

15 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ, સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં લાલ કિલ્લાના લાહોરી ગેટ પર રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ત્રિરંગો ફરકાવીને દેશવાસીઓને સંબોધિત કર્યા હતા. આ પહેલા, 14 ઓગસ્ટની મધ્યરાત્રિએ, પંડિત નેહરુએ તેમના પ્રખ્યાત ભાષણ 'ધ ટ્રિસ્ટ વિથ ડેસ્ટિની' દ્વારા બંધારણ સભાની વ્યાખ્યા કરી હતી.

લાલ કિલ્લા પહેલાં પંડિત નેહરુએ બંધારણ સભા દ્વારા નિયુક્ત દેશના પ્રથમ ગવર્નર-જનરલ માઉન્ટબેટનના શપથ લીધા પછી ઔપચારિક કાર્યક્રમમાં ઉત્સાહી ભીડને ટાળીને પ્રિન્સેસ પાર્કમાં ત્રિરંગો ફરકાવ્યો હતો. પંડિત નેહરુ તે પાર્કમાં યુનિયન જેક ઉતારવાની યોજના મુલતવી રાખવા માંગતા હતા જેથી બ્રિટિશ સંવેદનશીલતાને ઠેસ ન પહોંચે.

લોર્ડ લેવિસ માઉન્ટબેટને (25 જૂન, 1900 - 27 ઓગસ્ટ, 1979) પંડિત નેહરુની પ્રશંસામાં આ વિશે લખ્યું હતું. 'ફિલિપ ઝિગલર માઉન્ટબેટન: ધ ઓફિશિયલ બાયોગ્રાફી' (કોલિન્સ, 1985) માં, તેમણે કહ્યું છે કે બંધારણ સભાની ઇમારતથી પ્રિન્સેસ પાર્ક સુધી ચાલવામાં બંનેને કેટલો સમય લાગ્યો, પંડિત નેહરુ માટેના ક્રેઝનો ઉલ્લેખ કરીને જાહેર જનતા દ્વારા ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.

15 ઓગસ્ટ. પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો. તે જ સમયે, એલન કેમ્પબેલ-જોહાન્સન લખે છે કે 15 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ દિલ્હીની સડકો પર 'જય હિંદ', 'માઉન્ટબેટન કી જય' અને 'પંડિત માઉન્ટબેટન કી જય'ના નારા લગાવવામાં આવી રહ્યા હતા.

દેશના સૌથી ઊંચા નેતા મહાત્મા ગાંધી દિલ્હીમાં પ્રથમ સ્વતંત્રતા દિવસની સત્તાવાર ઉજવણીમાં હાજર ન હતા. વાસ્તવમાં, 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ, મહાત્મા ગાંધી નોઆખલી, બંગાળ (હવે બાંગ્લાદેશનો ભાગ)માં ફેલાયેલી મુસ્લિમ-હિંદુ સાંપ્રદાયિક હિંસાનો અંત લાવવા માટે રોકાયેલા હતા.

તેઓ આઝાદી પહેલા 9 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ કોલકાતા પહોંચ્યા હતા. સૌપ્રથમ ત્યાંની વસાહતોમાં સાંપ્રદાયિક તણાવનો અંત લાવી શાંતિ સ્થાપવાનું કામ કર્યું. આ પછી તેણે રક્તપાત રોકવા માટે ઉપવાસ શરૂ કર્યા.

આઝાદી સમયે દેશની વસ્તી લગભગ 32 કરોડ હતી. નજીકની એટલે કે 1941ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, આઝાદી સમયે પંજાબની વસ્તી 3,43,09,861 હતી અને બંગાળની કુલ વસ્તી 6,14,60,377 હતી. આઝાદીના અમૃતની સાથે દેશના આ બે પ્રાંતો ભાગલાની વેદનાથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા હતા.

આ દરમિયાન લગભગ 10 કરોડ લોકોનું સામાન્ય જીવન એક જ રાતમાં મુશ્કેલીમાં ફેરવાઈ ગયું હતું. મહાત્મા ગાંધી ધર્મના આધારે માનવ ઇતિહાસની સૌથી મોટી વિસ્થાપનની ઘટનાથી બદલાયેલી સાંપ્રદાયિક પરિસ્થિતિને સુધારવા માટે પૂર્વ પાકિસ્તાનની નજીકના લોકોને સમજાવવામાં રોકાયેલા હતા.

ડોમિનિક લેપિયર અને લેરી કોલિન્સ દ્વારા પુસ્તક ફ્રીડમ એટ મિડનાઈટના હિન્દી અનુવાદ મુજબ, "આધી રાત કો આઝાદી" 15 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ દિલ્હીમાં બંધારણ સભાની બહાર શંખથી શરૂ થઈ હતી.

પોલીસકર્મીએ એક બોર્ડ લગાવ્યું હતું. 'બોમ્બે યાટ ક્લબ'નો દરવાજો - 'બંધ.' અગાઉ યુરોપિયનો સિવાય અન્ય કોઈ ત્યાં પ્રવેશી શકતું ન હતું. સાધુઓનું એક જૂથ મદ્રાસના નટરાજ મંદિરમાંથી પિતાંબર અને અન્ય પવિત્ર વસ્તુઓ લઈને દિલ્હી પહોંચી રહ્યું હતું.પ્રસિદ્ધ મંદિરોમાં સ્વતંત્રતા દિવસ નિમિત્તે વિશેષ પ્રાર્થનાઓ થઈ રહી હતી.

ચોથું મહાનગર, કલકત્તા, મહાત્મા ગાંધી ખુદ લોકોને શાંતિનો સંદેશ આપતા કહેતા હતા કે, "જો કલકત્તામાં અંતરાત્મા અને ભાઈચારાની રક્ષા થાય તો સમજો કે આખા દેશમાં થઈ ગયું છે. કલકત્તાના ઉદાહરણ દ્વારા આખા દેશની માનવતા જાગી જશે."

10મી મે, 1857ના રોજ શરૂ થયેલા સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનું અપેક્ષિત પરિણામ 15મી ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ બહાર આવ્યું. આખરે ભારતે આઝાદીની સવારનો પહેલો સૂરજ જોયો. આ સાથે દેશને ભાગલાનો ખૂબ જ દર્દનાક ઘા પણ સહન કરવો પડ્યો. 15 ઓગસ્ટ, 1947 ના રોજ, દેશે સંરક્ષણ વીરતા પુરસ્કારો-પરમ વીર ચક્ર, મહાવીર ચક્ર અને વીર ચક્રની પણ સ્થાપના કરી.

આ ઉપરાંત 15મી ઓગસ્ટની ઐતિહાસિક તારીખે અન્ય વર્ષોમાં કેટલીક વધુ નોંધપાત્ર બાબતો બની છે. આમાં, વર્ષ 1972 માં, 15 ઓગસ્ટના એ જ દિવસે, ભારતીય ટપાલ સેવામાં 'પોસ્ટલ ઇન્ડેક્સ નંબર' એટલે કે પિન કોડ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.

દેશના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પણ અલગ પિન કોડ હોવાને કારણે પોસ્ટની અવરજવર સરળ બની છે. 15 ઓગસ્ટના રોજ, વર્ષ 1854માં, પ્રથમ પેસેન્જર ટ્રેન ઈસ્ટ ઈન્ડિયા રેલ્વે દ્વારા કલકત્તાથી હુગલી સુધી ચલાવવામાં આવી હતી. જો કે, તેનું સંચાલન સત્તાવાર રીતે 1855 માં શરૂ થયું હતું.

ભારતીય ફિલસૂફ, યોગી, પત્રકાર, સંપાદક, કવિ, લેખક, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રી અરબિંદો ઘોષનો જન્મ 15 ઓગસ્ટ, 1872ના રોજ થયો હતો. અને 15 ઓગસ્ટ, 1886 ના રોજ, ભારતના મહાન સંત અને આધ્યાત્મિક ગુરુ રામકૃષ્ણ પરમહંસ ઉર્ફે ગદાધર ચેટર્જીનું અવસાન થયું હતુ.

English summary

15 August: How was the first day of independence celebrated?