Emergency : ઈન્દિરા ગાંધીને ઈમરજન્સી લગાવવાનો વિચાર ક્યાંથી આવ્યો હતો?

ઈન્દિરા ગાંધીએ ઈમરજન્સી લગાવ્યાના 50 વર્ષ પુરા થયા છે. આ દિવસે દેશની એ સમયની સ્થિતીને લઈને ઘણી વાતો થઈ રહી છે.

વર્ષ 1975માં 25 જૂનની મધ્યરાત્રિએ તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીએ ઈમરજન્સી જાહેર કરી હતી. આ જાહેરાત પછી દેશમાં બધું બદલાઈ ગયું હતું.

ઈન્દિરા ગાંધીની વિનંતી પર તત્કાલિન રાષ્ટ્રપતિ ફખરુદ્દીન અલી અહેમદે ઈમરજન્સી જાહેર કરી હતી. આ સ્વતંત્ર ભારતનો સૌથી ખરાબ સમયગાળો હતો. જયપ્રકાશ નારાયણે તેને ઈતિહાસનો સૌથી કાળો સમયગાળો ગણાવ્યો હતો.

કેવી રીતે શરૂ થઈ ઈમરજન્સીની લગાવવાની તૈયારી?
કેટલાક કારણોસર દેશની ન્યાયતંત્ર અને ઈન્દિરા ગાંધી વચ્ચે સંઘર્ષ શરૂ થયો હતો. 27 ફેબ્રુઆરી 1967ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયે ઈમરજન્સીની પૃષ્ઠભૂમિ તૈયાર કરી. આ મામલાની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ સુબ્બારાવની આગેવાની હેઠળની ડિવિઝન બેન્ચે ચુકાદો આપતાં કહ્યું હતું કે, ગૃહમાં બે તૃતિયાંશ બહુમતી હોવા છતાં પણ કોઈપણ બંધારણીય દ્વારા મૂળભૂત અધિકારોની જોગવાઈને ખતમ કરી શકાય નહીં અને ન તો મર્યાદિત કરી શકાય.

આ નિર્ણયે ઈન્દિરા ગાંધીને નારાજ કર્યા
ઈન્દિરા ગાંધીના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસે 1971ની ચૂંટણીમાં મોટી જીત મેળવી હતી. જો કે, તેમની જીત પર સવાલ ઉઠાવતા તેમના ચૂંટણી પ્રતિસ્પર્ધી રાજનારાયણે 1971માં કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો. રાજનારાયણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે ઈન્દિરા ગાંધીએ જીતવા માટે ખોટી રીતનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ કેસની સુનાવણી બાદ ઈન્દિરા ગાંધીની ચૂંટણી રદ કરવામાં આવી હતી. જેના કારણે તે નારાજ થઈ અને ઈમરજન્સી લાદવાનો નિર્ણય કર્યો.

કોના કહેવા પર કટોકટી લાદવામાં આવી?
એક મુલાકાતમાં ઈન્દિરા ગાંધીના ખાનગી સચિવ રહી ચૂકેલા સ્વર્ગસ્થ આર.કે. ધવને ખુલાસો કર્યો હતો કે સોનિયા અને રાજીવ ગાંધીને ઈમરજન્સી અંગે કોઈ અફસોસ નથી. પશ્ચિમ બંગાળના તત્કાલિન સીએમ એસએસ રાયની સલાહ પર જ ઈન્દિરા ગાંધીએ ઈમરજન્સી લાદવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

તેણે એc પણ કહ્યું હતું કે ઈન્દિરા ગાંધીએ 1977ની ચૂંટણીઓ કરાવી હતી, કારણ કે આઈબીએ તેમને કહ્યું હતું કે તેઓ 340 સીટો જીતશે. પરંતુ તે ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

English summary

Emergency: Where did Indira Gandhi get the idea of ​​emergency?