History of Sanatan Dharma : આ છે સનાતન ધર્મનો ઇતિહાસ, જાણો વિગતવાર
History of Sanatan Dharma : સનાતન ધર્મમાં ચાર યુગોનું વર્ણય કરવામાં આવ્યું છે. જે ક્રમશઃ સતયુગ, ત્રેતાયુગ, દ્વાપરયુગ અને કળીયુગ છે. વર્તમાન સમયમાં કળીયુગ ચાલી રહ્યો છે. આ યુગના સમાપર બાદ ફરીથી સતયુગ શરૂ થશે. આ ક્રમ અવિરત ચાલુ રહેશે.
આવી સ્થિતિમાં લોકોના મનમાં એક પ્રશ્ન ઉદ્ભવે છે કે, સતયુગ પહેલા શું હતું અને સનાતન ધર્મની ઉત્પત્તિ કેવી રીતે થઈ? આ વિષય અંગે તત્વજ્ઞાનના નિષ્ણાતોમાં થોડા મતભેદ છે. ઘણા તત્વજ્ઞાનીઓ વેદોને સાક્ષી તરીકે લઈને સનાતન ધર્મની ગણતરી કરે છે. બીજી તરફ કંઈક જાણીને, તેઓ શાસ્ત્રોને આધાર તરીકે જુએ છે.
સનાતન ધર્મની ચોક્કસ ગણતરી અંગે આધુનિક ઇતિહાસકારોમાં વ્યાપક મતભેદ છે. આધુનિક સમયના ઇતિહાસકારો માત્ર પ્રાચીન ભારતના ઇતિહાસનો અભ્યાસ કરીને સનાતન ધર્મને સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ અહેવાલમાં સનાતન ધર્મ વિશે ટૂંકી માહિતી મેળવશું.
સનાતન ધર્મ શું છે? - સનાતન શબ્દ સત્ અને તતથી બનેલો છે. બંને શબ્દોનો અર્થ આ અને તે છે. તેનો વ્યાપક ઉલ્લેખ અહં બ્રહ્માસ્મિ અને તત્વમસિ શ્લોકમાં જોવા મળે છે. આ શ્લોકનો અર્થ એ છે કે, હું બ્રહ્મ છું અને આ આખું જગત બ્રહ્મ છે. બ્રહ્મા સંપૂર્ણ છે. આ સૃષ્ટિના સર્જન બાદ પણ બ્રહ્મમાં કોઈ ઉણપ નથી. કહેવાનો અર્થ એ છે કે, બ્રહ્મ પૂર્ણ છે. આને સનાતન કહે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો સત્ય શાશ્વત છે.
હવે મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે, સત્ય શું છે? - ભગવાન, આત્મા, મોક્ષ આ બધું સંપૂર્ણ અને પરમ સત્ય છે. તેથી સનાતન ધર્મની ન તો શરૂઆત છે કે ન તો અંત. કહેવાનો અર્થ એ છે કે, સનાતન ધર્મ અનાદિ કાળથી ચાલતો આવ્યો છે અને અનંતકાળ સુધી ચાલતો રહેશે. તેની ન તો શરૂઆત છે કે ન તો અંત. સનાતન અનંત છે. આ સત્ય શાશ્વત કહેવાય છે. ભગવાન, આત્મા અને મોક્ષ સનાતન દ્વારા ઓળખાય છે. વિજ્ઞાન માટે પણ મૃત્યુ એક કોયડો બની ગયો છે.
સનાતન ધર્મમાં તત્વો અને ધ્યાન દ્વારા ભગવાન, મોક્ષ અને આત્માને જાણી શકાય છે. આ ધર્મના આરંભના વર્ષની ગણતરી કરવી મુશ્કેલ છે, પરંતુ હાલના પુરાવાના આધારે સનાતન ધર્મ અનંતકાળથી ચાલતો આવ્યો છે. પૂજા, જપ, દાન, સત્ય, અહિંસા, દયા, ક્ષમા અને યમ-નિયમો આ ધર્મનો મૂળ સાર છે.
એવું કહેવામાં આવે છે કે, દેવતાઓ, ઋષિઓ અને સામાન્ય માણસોએ પણ આ માર્ગ પર ચાલીને તેમની ઉન્નતિ પ્રાપ્ત કરી છે. સનાતનમાં ઓમને પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ ધર્મમાં શિવ-શક્તિ, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ સમાન માનવામાં આવે છે. કહેવાનો અર્થ એ છે કે, તમામ સંપ્રદાયના લોકો સનાતનમાં માને છે. આ ધર્મના ગ્રંથોની રચના સંસ્કૃત ભાષામાં કરવામાં આવી છે.
મુખ્ય આરાધ્યા - સનાતન ધર્મમાં ત્રિદેવ-બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશને મુખ્ય આરાધ્યા માનવામાં આવ્યા છે. અરણ્ય સંસ્કૃતિમાં પણ ભગવાન શિવની પૂજા થતી હોવાનું કહેવાય છે. આ તે સમય હતો. જ્યારે માનવ સભ્યતાનો વિકાસ થયો ન હતો.
જે પાછળથી આરણ્ય સંસ્કૃતિ જ સનાતન એટલે જીવન જીવવાનો આધાર બની ગઈ હતી. ત્યારથી ભગવાન શિવને સનાતનનો આધાર માનવામાં આવે છે. વિજ્ઞાન અત્યાર સુધી આત્માની ગતિને સમજવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે.
સનાતન ધર્મમાં ઋષિ-મુનિઓએ ધ્યાન દ્વારા બ્રહ્મા, બ્રહ્માંડ અને આત્માના રહસ્યો જાહેર કર્યા હતા. મોક્ષનું પ્રથમ વર્ણન વેદોમાં જોવા મળે છે. આત્માની ગતિ એ મોક્ષ છે. તેથી સનાતન ધર્મમાં પુનર્જન્મનો નિયમ છે.
નોંધ : આ માહિતી ઇન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ ધારણાઓ અને માહિતી પર આધારિત છે. OneIndia Gujarati આ લેખ સંબંધિત કોઈપણ ઇનપુટ અથવા માહિતીની ચકાસણી કરતું નથી. કોઈપણ માહિતી અને ધારણાઓ પર કાર્ય કરતા પહેલા અથવા લાગુ કરતા પહેલા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
