ભારતમાં મુસ્લિમોને કેવી રીતે મળે છે અનામત? જાણો કેમ બીજેપી નેતાઓ તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે?

આ દિવસોમાં સોશિયલ મીડિયા અને મીડિયા નરેન્દ્ર મોદી સહિતના બીજેપીને નેતાઓના ઝેરી નિવેજનોથી ભરેલા પડ્યા છે. આ નિવેદનોમાં તેઓ સતત મુસ્લિમ અનામત વિરૂદ્ધ નિવેદનો આપી રહ્યા છે.

નરેન્દ્ર મોદી વારંવાર ખોટુ બોલીને કોંગ્રેસ પર એસસી/એસટી અને અન્ય પછાત વર્ગના લોકોને આપવામાં આવેલ અનામત ઘટાડવાનો આરોપ લગાવી રહ્યા છે.

નરેન્દ્ર મોદીએ ખોટો દાવો કર્યો કે કોંગ્રેસનો ઉદ્દેશ્ય આ લોકોને આપવામાં આવેલ અનામતનો હિસ્સો ઘટાડીને તમામ મુસ્લિમોને ધર્મના આધારે આપવાનો છે, જે બંધારણની વિરુદ્ધ છે.

આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઊભો થાય છે કે ભારતીય બંધારણ હેઠળ મુસ્લિમોને અનામત મળી શકે છે કે નહીંઁ? જો હા તો કેવી રીતે મળે અને જો મુસ્લિમોને અનામત આપી શકાય તો ભાજપને શું વાંધો છે?

મુસ્લિમોને અનામત મળી શકે?
ભારતમાં ઘણા મુસ્લિમ સમુદાયોને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સ્તરે OBC અનામતનો લાભ મળે છે. આનો સીધો સંબંધ બંધારણની કલમ 16(4) સાથે છે. આ લેખ કહે છે કે અનામત એવા પછાત વર્ગોને આપી શકાય છે જેઓ રાજ્યની સેવાઓમાં પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રતિનિધિત્વ ધરાવતા નથી.

જસ્ટિસ ઓ ચિન્નાપ રેડ્ડીની આગેવાની હેઠળના ત્રીજા પછાત વર્ગ પંચે તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે ઘણા મુસ્લિમ સમુદાયો શૈક્ષણિક અને સામાજિક રીતે પછાત છે. શિક્ષણની દ્રષ્ટિએ કેટલાક મુસ્લિમોની આર્થિક સ્થિતિ અનુસૂચિત જાતિ જેવી છે.

આના આધારે પંચે બંધારણની કલમ 15(4) હેઠળ માત્ર મુસ્લિમોને જ શિક્ષણમાં અનામત આપવાની ભલામણ કરી હતી. 2006માં જસ્ટિસ સચ્ચર કમિટિનો રિપોર્ટ પણ આ જ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યો હતો. તેથી એકંદરે બંધારણની જોગવાઈઓ અને પછાત વર્ગ કમિશનના અહેવાલોના આધારે કેટલાક મુસ્લિમ સમુદાયોને OBC અનામત આપવામાં આવે છે.

જો કે, OBC અનામતમાં એક વસ્તુ ક્રીમી લેયર છે. એટલે કે વાર્ષિક 8 લાખ કે તેથી વધુ કમાનારને અનામતનો લાભ મળતો નથી. તે ગમે તે પછાત વર્ગના હોય. મતલબ કે જે મુસ્લિમો સામાજિક અને આર્થિક રીતે આગળ વધ્યા છે તે આ અનામત મેળવી શકતા નથી.

દેશમાં મુસ્લિમ અનામતની વર્તમાન સ્થિતિ
કેન્દ્રની પછાત વર્ગની યાદીમાં જ્યાં મંડલ કમિશન અમલમાં છે તે રાજ્યોમાં કેટલીક મુસ્લિમ જાતિઓને અનામત આપવાની જોગવાઈ છે. પીઆઈબીના અહેવાલ મુજબ મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, આંધ્રપ્રદેશ, ગુજરાત, રાજસ્થાન, તમિલનાડુ, તેલી મુસ્લિમો અને ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, કેરળ, આસામના મુસ્લિમ કાયસ્થોમાં મુસ્લિમ સમુદાયની કેટલીક જાતિઓને ઓબીસી અનામત આપવામાં આવી રહી છે. જો કે, દરેક રાજ્યમાં મુસ્લિમ અનામતનો ક્વોટા અલગ-અલગ છે.

બીજેપી કેમ વિરોધ કરી રહી છે?
મુસ્લિમોને ધર્મના આધારે અનામત આપવા મુદ્દે ભાજપ કોંગ્રેસ પાર્ટી પર સતત પ્રહારો કરી રહી છે. ચૂંટણી રેલીઓમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી કહે છે કે કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસે તમામ મુસ્લિમોને ઓબીસી ક્વોટામાંથી અનામત આપીને ઓબીસી જાહેર કર્યા છે.

કોંગ્રેસ કર્ણાટકની જેમ સમગ્ર દેશમાં આરક્ષણ વ્યવસ્થા લાગુ કરવા માંગે છે. કોંગ્રેસ અને તેના સાથી પક્ષો ઓબીસી અને એસસી સમુદાયના અનામત અધિકારો છીનવીને ચોક્કસ સમુદાયને આપવા માંગે છે.

બીજેપીને વાંધો એ છે કે કોઈ પણ ધાર્મિક સમુદાયને માત્ર ધર્મના આધારે અનામત આપી શકાય નહીં. બીજેપીનું કહેવું છે કે તે ત્ર એકસાથે સમગ્ર સમુદાયને અનામત આપવાનો ઈન્કાર કરી રહ્યા છે અને મુસ્લિમોને અનામત આપવાનો નહીં. બંધારણમાં ધર્મના આધારે અનામતની કોઈ જોગવાઈ નથી.

English summary

How do Muslims get reservation in India? Know why BJP leaders are opposing it?