જાણો કેવી રીતે બને છે ફાંસી લગાવવા માટેનું દોરડુ? ભારતમાં માત્ર એક જ જગ્યાએ કેમ બનાવાય છે?

દુનિયાના ઘણા દેશોમાં સમાજ માટે ખતરારૂપ લોકોને ફાંસીની સજા આપી દેવામાં આવે છે. જો કે તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે ફાંસીના ફંદાને ભારતમાં એક જ જગ્યાએ બનાવાય છે અને તેનું એક ખાસ નામ છે.

જણાવી દઈએ કે, છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓદેશમાં ફાંસીની ઘટનામાં બક્સર જેલમાંથી ફાંસી બનાવવા માટે વપરાતી દોરડું લેવામાં આવ્યું છે. પુણેની જેલમાં અજમલ કસાબની ફાંસી અને 2004માં કોલકાતામાં ધનંજય ચેટરજીની ફાંસી માટે પણ તે વપરાયુ છે.

અફઝલ ગુરુને ફાંસી આપવા બક્સર જેલ બનાવેલ દોરડાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. અહીંના દોરડામાં એવું શું છે કે કોઈને ફાંસી આપવા માટે અહીંથી દોરડું મંગાવવામાં આવે છે?

બક્સર જેલમાં 1930થી ફાંસી માટે દોરડા બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. અહીં બનાવેલ દોરડું ફાંસી આપતી વખતે ક્યારેય નિષ્ફળ નથી ગયુ. ફાંસી માટે બનાવેલ આ દોરડું એક ખાસ પ્રકારનું છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ ખૂબ જ મજબૂત દોરડું છે. આ દોરડાનો ઉપયોગ પુલ બાંધવામાં, ભારે ભાર વહન કરવા અને ભારે વજન લટકાવવા વગેરેમાં થાય છે.

આ દોરડું સૌપ્રથમ ફિલિપાઈન્સના છોડમાંથી બનાવવામાં આવ્યું હોવાથી તેનું નામ મનીલા રોપ અથવા પડ્યુ. આ એક ખાસ તૈયાર બ્રેઇડેડ દોરડું છે. આ દોરડા પર પાણીની કોઈ અસર થતી નથી અને પાણીને શોષી લે છે. તેની ગાંઠ પકડ સારી રીતે જાળવી રાખે છે.

બક્સર જેલમાં આ પ્રકારનું દોરડું બનાવવાના નિષ્ણાતો છે અને અહીંના કેદીઓને તેને બનાવવાનું કૌશલ્ય પણ શીખવવામાં આવે છે. આ દોરડા બનાવવા માટે અગાઉ J-34 કોટન યાર્ન ખાસ ભટિંડા પંજાબથી મંગાવવામાં આવે છે.

જો કે હવે ઘણી ખાનગી એજન્સીઓ ગયા અથવા પટનાથી તેને સપ્લાય કરે છે. માનવામાં આવે છે કે જેલની નજીક ગંગા નદી વહે છે. તેથી જ તેની ભેજ પણ દોરડાની મજબૂતાઈ અને રચના પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે.

ફાંસી માટે બનાવેલુ દોરડું ખાસ રીતે બનાવવામાં આવે છે. તેને બનાવવામાં મીણનો પણ ઉપયોગ થાય છે. તેને બનાવવામાં કપાસના દોરા, પિત્તળની ઝાડી, ફેવિકોલ અને પેરાશૂટ દોરડા વગેરેનો ઉપયોગ થાય છે. જેલમાં પાવર લૂમ મશીન લગાવવામાં આવ્યું છે. આ મશીન થ્રેડોની ગણતરી કરીને અને તેમને અલગ કરીને કામ કરે છે.

સામાન્ય રીતે વ્યક્તિને ફાંસી આપવા માટે છ મીટર લંબાઈના દોરડાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પરંતુ કેટલીકવાર ફાંસી આપવામાં આવતી વ્યક્તિની ઊંચાઈના આધારે દોરડાની લંબાઈ પણ નક્કી કરવામાં આવે છે.

આ દોરડાનું વજન ચાર કિલો કે તેથી વધુ હોય છે. તેને બનાવવાનો ઓર્ડર મળતા જ જેલમાં તેના પર કામ શરૂ થઈ જાય છે. આ દોરડાની કિંમત 1000 થી 2000 રૂપિયાની વચ્ચે છે. વધતી જતી મોંઘવારીને કારણે હવે તેની કિંમત વધી ગઈ છે.

માનવામાં આવે છે કે આ દોરડું 80 કિલો વજનવાળા વ્યક્તિને સરળતાથી લટકાવી શકે છે. જો કે, ફાંસી આપવાના એક અઠવાડિયા પહેલા આ દોરડાને પહોંચાડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે. જેથી જલ્લાદ ત્રણથી ચાર દિવસ સુધી પ્રેક્ટિસ કરી શકે, જેથી ફાંસી વખતે બધું વ્યવસ્થિત રહે.

English summary

How is a hanging rope made?