એક સમયે સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓને આ જેલોમાં મળી હતી યાતનાઓ, હવે અહીં ફરવા આવે છે પ્રવાસીઓ

Independence Day 2024: આઝાદી પહેલા, સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓનું મનોબળ તોડવા માટે, અંગ્રેજ સરકાર તેમની ધરપકડ કરીને જેલમાં ધકેલી દેતી હતી અને રાજદ્રોહનો કેસ ચલાવતી હતી અને તેમને ખૂબ ત્રાસ આપતી હતી. આપણે આવા ઘણા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ વિશે વાંચ્યું છે જેમણે જેલમાં ત્રાસ સહન કરીને આત્મહત્યા કરી હતી.

અંગ્રેજોએ દેશના અનેક ભાગોમાં આવી જેલો બનાવી હતી, જેથી ભારતમાં વિવિધ સ્થળોએથી બળવાની આગ બુઝાવી શકાય. કેટલીક જેલોમાં હજુ પણ કેદીઓને કેદ રાખવામાં આવે છે, તો કેટલીક જેલો પ્રવાસન સ્થળ બની ગઈ છે. તેમને જોવા માટે દૂર-દૂરથી પ્રવાસીઓ અહીં આવે છે. બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન બનેલી આ જેલો હવે દેશમાં પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.

સેલ્યુલર જેલ ((Andaman Cellular Jail)

ભારતના આંદામાન નિકોબાર ટાપુઓની રાજધાની પોર્ટ બ્લેરમાં બનેલી સેલ્યુલર જેલ પ્રવાસીઓમાં ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે. ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ સાથે સંકળાયેલા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓને 'કાલાપાની'ની સજા તરીકે જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. જાપાનીઓએ 1942 માં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ટાપુઓ પર આક્રમણ કર્યું અને તેમને બ્રિટિશ યુદ્ધ કેદીઓ માટે ઘર બનાવ્યું. 1945માં બ્રિટિશરો દ્વારા તે ફરીથી કબજે કરવામાં આવ્યું હતું. આજે ભલે આ જેલ રાષ્ટ્રીય સ્મારકમાં ફેરવાઈ ગઈ હોય, પરંતુ આ જેલ આજે પણ બટુકેશ્વર દત્ત અને વીર સાવરકર જેવા અનેક લડવૈયાઓની વાર્તાઓ કહે છે. હાલમાં, ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામની વાર્તા અહીંના લોકોને સાઉન્ડ એન્ડ લાઇટ શો દ્વારા સંભળાવવામાં આવે છે. સેલ્યુલર જેલ સોમવાર અને જાહેર રજાઓ સિવાય દરરોજ પ્રવાસીઓ માટે ખુલ્લી રહે છે.

હિજલી જેલ(Hijli Jail)

પશ્ચિમ બંગાળમાં સ્થિત હિજલી જેલને 1930 એડીમાં હિજલી ડિટેન્શન કેમ્પ તરીકે બનાવવામાં આવી હતી. આ જેલ સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ માટે ટોર્ચર ચેમ્બરથી ઓછી નથી. આ જેલની અંદર 1931માં થયેલી હિજલી ફાયરિંગની ઘટના ઈતિહાસના પાનામાં નોંધાયેલી છે, પોલીસે જેલની અંદર નિઃશસ્ત્ર કેદીઓ પર ગોળીબાર કર્યો હતો, જેના કારણે ઘણા લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. 1951માં આઝાદી બાદ આ જગ્યાએ દેશની પ્રથમ IIT ખડગપુરનો પાયો નાખવામાં આવ્યો હતો. અગાઉના ડિટેન્શન કેમ્પને હવે નહેરુ મ્યુઝિયમમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યું છે.

વાઇપર આઇલેન્ડની જેલ

ગેલોસ ઑફ વાઈપર આઈસલેન્ડ પોર્ટ બ્લેરની સેલ્યુલર જેલ જેટલી પ્રખ્યાત નથી. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં આ જેલનું બહુ મોટું યોગદાન છે. આ જેલ સેલ્યુલર જેલના ઘણા સમય પહેલા બનાવવામાં આવી હતી. જો કોઈ ભારતીય બ્રિટિશ શાસન વિરૂદ્ધ બોલે તો તેને આ જેલમાં લાવી શારીરિક માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવતો હતો. હવે લોકો અહીં મુલાકાત લેવા આવે છે.

યરવડા જેલ(Yerwada Jail, Maharashtra)

મહારાષ્ટ્રમાં બનેલી જેલ ભારતની સૌથી વધુ સુરક્ષા ધરાવતી જેલોમાંની એક છે. આ જેલ અંગ્રેજો દ્વારા 1871માં બનાવવામાં આવી હતી. યરવડા જેલમાં આઝાદીની ચળવળ દરમિયાન, મહાત્મા ગાંધીને 30 અને 40ના દાયકામાં અંગ્રેજોએ આ જેલમાં રાખ્યા હતા. અહીં એક કાપડ મિલ અને રેડિયો સ્ટેશન પણ છે. આજે પણ અહીં કેદીઓને ગાંધીવાદી સિદ્ધાંતો શીખવવામાં આવે છે. તમે આ જેલને બહારથી જોઈ શકો છો.

મદ્રાસ સેન્ટ્રલ જેલ(Madras Central Jail)

2009 ના અંતમાં તેને તોડી પાડવામાં આવી તે પહેલા તે ભારતની સૌથી જૂની જેલ હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે 'કાલાપાની'ની સજા પામેલા કેદીઓને પોર્ટ બ્લેરની સેલ્યુલર જેલમાં ટ્રાન્સફર કરતા પહેલા અહીં કેદ કરવામાં આવ્યા હતા. નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝ અને વીર સાવરકર જેવા પ્રખ્યાત સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓએ આ દ્વીપકલ્પમાં સમય વિતાવ્યો હતો. હાલમાં, જેલ સંકુલના એક ભાગનું પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે અને તેનો ઉપયોગ મદ્રાસ મેડિકલ કોલેજની ઇમારત તરીકે કરવામાં આવી રહ્યો છે.

English summary

Independence Day 2024: 6 Indian Jails where freedom fighters were imprisoned, now they are tourist places.