Mangalsutra : મંગલસુત્ર સાથે જોડાયેલી આ બાબતો મોટા ભાગની પરિણીત મહિલાઓ નથી જાણતી, આજે જ જાણી લો

By Desk

Published: Monday, April 29, 2024, 22:29 [IST]

ભારતીય પરંપરાઓમાં મંગલસુત્રનું અનોખુ મહત્વ છે. મહિલાઓ લગ્ન બાદ મંગળસુત્રને ક્યારેય ગળામાંથી કાઢતી નથી. જો કે મહિલાઓ મંગળસુત્ર વિશેની ઘણી બાબતો નથી જાણતી.

મંગળસૂત્રનો ઈતિહાસ જૂનો છે. તેની માન્યતાઓ પૌરાણિક કથાઓમાં જોવા મળે છે. મંગળસૂત્રનો સંબંધ માતા પાર્વતી અને ભગવાન શિવ સાથે પણ છે.

દરેક પરિણીત મહિલાએ મંગળસૂત્ર વિશે જાણવું જોઈએ અને તેનું મહત્વ સમજવું જોઈએ. કારણ કે તે સુહાગનું પ્રતીક છે. હિન્દુ ધર્મમાં પણ મંગળસૂત્રનું વિશેષ મહત્વ છે. મંગળસૂત્ર માત્ર એક આભૂષણ નથી પરંતુ તે દાંપત્ય જીવનનું રક્ષણાત્મક કવચ છે.

મંગળસૂત્ર સાથે જોડાયેલી મહત્વની બાબતો

શાસ્ત્રો અનુસાર, હિંદુ ધર્મમાં મંગળસૂત્રની ઉત્પત્તિ શિવ-પાર્વતીમાંથી થઈ છે. જ્યારે શિવજીના લગ્ન પાર્વતી સાથે થઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમને સતીનું સ્મરણ થયું, જ્યારે સતીએ હવનની અગ્નિમાં કૂદીને પોતાના પ્રાણનું બલિદાન આપ્યું ત્યારે તેમને તે દ્રશ્ય યાદ આવવા લાગ્યું.
આ પછી ભગવાન શિવે પાર્વતીની રક્ષા માટે કાળા મણકાનું રક્ષા સૂત્ર પીળા દોરામાં બાંધ્યું હતું. તેના પીળા ભાગને માતા પાર્વતીનું પ્રતિક માનવામાં આવતું હતું અને કાળા મણકાને શિવનું પ્રતીક માનવામાં આવતું હતું. ત્યારથી હિંદુ ધર્મમાં લગ્ન પછી મંગળસૂત્ર પહેરવાની પરંપરા બની ગઈ છે.
મંગલસૂત્રને વિવાહિત જીવનનું રક્ષણાત્મક કવચ પણ માનવામાં આવે છે. મંગલસૂત્રનો ઉલ્લેખ આદિ ગુરુ શંકરાચાર્યના પુસ્તક સૌદર્ય લહરીમાં પણ જોવા મળે છે.
મંગળસૂત્રને લઈને વિવિધ માન્યતાઓ પ્રચલિત છે. એવી પણ માન્યતા છે કે મંગલસૂત્રમાં 9 માળા છે, જે ઊર્જાનું પ્રતીક છે અને માતા ભગવતીના નવ સ્વરૂપોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ 9 માળા પૃથ્વી, જળ, વાયુ અને અગ્નિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
ઈતિહાસકારોના મતે મંગળસૂત્ર પહેરવાની શરૂઆત છઠ્ઠી સદીથી થઈ હતી. તેના પુરાવા મોહેંજોદડોના ખોદકામમાં પણ મળ્યા છે. કહેવાય છે કે મંગલસૂત્ર સૌપ્રથમ દક્ષિણ ભારતમાં પહેરવામાં આવતું હતું અને ધીમે ધીમે તે સમગ્ર ભારતમાં પહેરવાનું શરૂ થયું. હવે માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ અન્ય દેશોમાં પણ લગ્ન પછી તેને પહેરવાનો રિવાજ છે.
હિંદુ ધર્મમાં દરેક સ્ત્રી લગ્ન પછી ગળામાં મંગળસૂત્ર પહેરે છે. તે પતિના લાંબા આયુષ્ય અને વિવાહિત જીવનના રક્ષણ સાથે જોડાયેલ છે. આ ઉપરાંત તે પતિ-પત્નીના સંબંધોને ખરાબ નજરથી પણ બચાવે છે. મંગળસૂત્ર ખોવાઈ જવું કે તૂટવું એ ખૂબ જ ખરાબ શુકન માનવામાં આવે છે.
પણ માનવામાં આવે છે કે સ્ત્રીના મંગળસૂત્ર પહેરવાથી કુંડળીમાં મંગળ બળવાન બને છે અથવા મંગલ દોષ દૂર થાય છે.
મંગળસૂત્ર મોટાભાગે સોનાના જ પહેરવામાં આવે છે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર અનુસાર, સોનાનો સંબંધ ગુરુ સાથે છે અને ગુરુને સુખી અને સમૃદ્ધ દામ્પત્ય જીવન માટે જવાબદાર ગ્રહ માનવામાં આવે છે. સોનું પહેરવાથી સૂર્ય પણ બળવાન બને છે.
મંગળસૂત્રની કાળી માળા શનિ ગ્રહ સાથે સંબંધિત છે. શનિ જે સ્થિરતાનું પ્રતિક છે. આ સ્થિતિમાં સોના અને કાળા મોતીથી બનેલું મંગળસૂત્ર પહેરવાથી વૈવાહિક જીવન પર સૂર્ય, ગુરુ અને શનિનો શુભ પ્રભાવ પડે છે.
આજકાલ ઘણા પ્રકારના મંગળસૂત્ર એક ફેશન તરીકે બનવા લાગ્યા છે. પરંતુ મહિલાઓએ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે મંગળસૂત્રમાં સોનાનું પેન્ડન્ટ અને કાળા મોતી હોવા જોઈએ. મંગલસૂત્રને ક્યારેય ગુપ્ત રીતે ન પહેરવું જોઈએ.
વિવાહિત મહિલાઓએ એ પણ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે હિંદુ પરંપરામાં પતિ જીવિત હોય ત્યારે મંગળસૂત્ર ઉતારવાની કોઈ જોગવાઈ નથી. તમે તેને સુતક, પાતક, ગ્રહણ અથવા માસિક ધર્મ વગેરે દરમિયાન તમારા ગળામાં પણ પહેરી શકો છો. તે ક્યારેય અશુદ્ધ થતું નથી