શા માટે મહિલાઓ દ્વારા પહેરવામાં આવે છે બિંદી?

ભારતમાં મહિલાઓ દ્વારા ધારણ કરવામાં આવતી બિંદીએ ભારતની ટ્રેડિશનલ ફેશનનો એક ભાગ છે. પશ્ચિમી સંસ્કૃતિની અસર ભારતમાં જોવા મળી રહી હોવા છતાં અને ભારતમાં આધુનિકતા આવ્યા પછી પણ અહીની મહિલાઓ દ્વારા બિંદી લગાવવાનું ઓછું કર્યું નથી. એથી પણ વધુ સમયની સાથે બિંદી મહિલાઓની ફેશનનો એક ભાગ બની ગઇ છે. ટ્રેડિશનલ બિંદીથી માંડીને ફેન્સી બિંદીનો ક્રેઝ હાલ યુવતીઓ અને પરિણીત મહિલાઓમાં જોવા મળી રહ્યો છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે બિંદી લગાવવા પાછળ શારીરિક ફાયદાની સાથોસાથ ધાર્મિક લાભ પણ રહેલો છે. સંસ્કૃતમાં બિંદીનો અર્થ ડ્રોપ એટલે કે બુંદ એવો થાય છે. બિંદીને મસ્તિષ્કની વચ્ચે બે આઇબ્રોની વચ્ચે લગાવવામાં આવે છે. જે આપણા શરીરનો મુખ્ય સંવેદનશીલ ભાગ છે. ટ્રેડિશનલ બિંદી એટલે કે એક મોટું લાલ ટપકું, જે મસ્તિષ્કની વચ્ચે લગાવવામાં આવે છે, જેને કુમકુમ પણ કહેવમાં આવે છે. કુમકુમને ટર્મરિક અથવા કેસરના પાવડરમાંથી બનાવવામાં આવે છે, ચૂનો નાખવામાં આવે છે, જેથી તે લાલ રંગ પકડે છે. તો ચાલો તસવીરો થકી જાણીએ બિંદીના મહત્વને.

સ્વાસ્થ્ય પર બિંદીની અસર

બિંદી લગાવવાથી સ્વાસ્થ્યને તે ઘણી ફાયદાકારક રહે છે. ટ્રેડિશનલ બિંદીમાં કુમકુમ હોય છે, જેને કેસરમાંથી બનાવવામાં આવે છે અને માથાના દુખાવા માટે કેસરને અક્સિર ઉપચાર માનવામાં આવે છે. તેમજ તે માથાને ઠંડુ રાખવામાં અને શક્તિની રક્ષા કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

ધાર્મિક મહત્વ

બિંદીને બે આઇબ્રોની વચ્ચે ધારણ કરવામાં આવે છે, જ્યાં અજના ચક્ર આવેલું છે. હિન્દુ ગ્રંથો અનુસાર, આ એ બિંદુ છે, જ્યાંથી આત્મા શરીરની અંદર આવે છે અને શરીરનો ત્યાગ કરે છે. તેમજ આ એ બિંદુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટેનું પણ છે, જ્યાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી તણાવ દૂર થઇ જાય છે. મસ્તિષ્કમાં બિંદી લગાવવાથી જ્ઞાનતંતુઓને ટાઢક રહે છે.

શિવ સાથે સંબંધ

આ ઉપરાંત બિંદીએ શિવના ત્રીજા નેત્રને પણ રજૂ કરે છે. એવું કહેવાય છે કે આપણી ધાર્મિક આંખ કેન્દ્રમાં આવેલી છે.

લગ્નની નિશાની

બિંદી મોટાભાગે પરિણીત મહિલાઓના કપાળે વધારે જોવા મળે છે. જો કે, અપરિણીત યુવતીઓ ખાસ કરીને સાઉથ ઇન્ડિયન પણ બિંદીને ધારણ કરે છે. બિંદી મોટાભાગે લાલ રંગની હોય છે જે સન્માન, પ્રેમ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતિક છે. તેમ છતાં બિંદીને પરિણીતાનું ઘરેણું પણ કહેવાય છે, વિધવા મહિલા બિંદીને ધારણ કરી શકતી નથી.

બિંદી પહેરવાની ટ્રેડિશનલ રીત

ટ્રેડિશનલ બિંદી હંમેશા લાલ અથવા મરૂણ રંગની હોય છે. તેને કપાળમાં ધારણ કરવા માટે આંગળીનો અથવા તો નાની અમથી લાકડીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. બિંદીને કુમકુમ અથવા તો સેન્ડલવુડની પેસ્ટમાંથી કરવામાં આવે છે, પરંતુ હાલ મહિલાઓ તૈયાર બિંદી લગાવવાનું વધારે પસંદ કરે છે.

મોર્ડન યુઝ

બિંદી આજકાલ સ્ટાઇલ સ્ટેટમેન્ટ થઇ ગઇ છે. હવે તે પરિણીત મહિલાઓ સુધી સીમિત રહી નથી. તેમજ તે પોતાના પર્ટિક્યુલર કલર અથવા શેપ સુધી જ સીમિત રહી નથી. તે હાલ વિવિધ આકારમાં અને પેટર્નમાં જોવા મળી રહી છે, જે બિંદી પહેરવાની પ્રથાના જીવંત રાખે છે.

English summary

Wearing bindis have always formed a part of traditional fashion in India. Even with the advent of modernisation and influence of Western culture, the fascination for wearing bindis among women has not reduced. In fact, time and again bindis keep trending over the years. Moving on from the traditional bindis, the fancy bindis are now a craze among young girls and married women as well.