Uniform Civil Code : શું છે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ? જાણો તેના લાગુ થવાથી દેશ કેટલો બદલાશે?

દેશમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ કરવા માટે સતત નિવેદનો આવી રહ્યાં છે. આ નિવેદનો વચ્ચે ઉત્તરાખંડમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

ઉત્તરાખંડમાં ટૂંક સમયમાં સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ થઈ શકે છે. માનવામાં આવે છે કે ટૂંક સમયમાં ઉત્તરાખંડમાં સમાન નાગરિક સંહિતાનો રિપોર્ટ વિધાનસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે.

સૂત્રો અનુસાર, રાજ્ય સરકાર ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર સુધીમાં રાજ્યમાં તેનો અમલ કરી શકે છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ થશે ત્યારે દેશમાં શું બદલાવ આવશે અને કાયદામાં શું ફેરફાર થશે.

યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ
સમાન નાગરિક સંહિતાનો અર્થ છે કે દરેક ધર્મ, જાતિ, સંપ્રદાય, વર્ગ માટે સમગ્ર દેશમાં સમાન કાયદા. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો યુનિફોર્મ સિવિલ કોડનો અર્થ એ છે કે સમગ્ર દેશ માટે સમાન કાયદાની સાથે લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસો, દત્તક લેવાના નિયમો તમામ ધાર્મિક સમુદાયો માટે સમાન હશે.

લોકો તેમના અલગ-અલગ ધર્મના નિયમોનું પાલન કરે છે, પરંતુ સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ થયા બાદ તમામ ધર્મ અને જાતિના લોકો માટે જન્મથી મૃત્યુ સુધી તમામ નિયમો સમાન હશે.

જણાવી દઈએ કે, બંધારણની કલમ 44 તમામ નાગરિકો માટે સમાન કાયદા લાગુ કરવાની વાત કરે છે. કલમ 44 બંધારણના નિર્દેશક સિદ્ધાંતોમાં સામેલ છે. આ લેખનો હેતુ બંધારણની પ્રસ્તાવનામાં ધર્મનિરપેક્ષ લોકશાહી પ્રજાસત્તાકના સિદ્ધાંતને અનુસરવાનો છે.

જણાવી દઈએ કે, ભારતમાં તમામ નાગરિકો માટે એક સમાન ક્રિમિનલ કોડ છે, પરંતુ સમાન નાગરિક કાયદો નથી.

સમાન નાગરિક સંહિતા
ભારતીય કોન્ટ્રાક્ટ એક્ટ-1872, સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, ટ્રાન્સફર ઑફ પ્રોપર્ટી એક્ટ-1882, પાર્ટનરશિપ એક્ટ-1932, એવિડન્સ એક્ટ-1872માં તમામ નાગરિકો માટે સમાન નિયમો લાગુ પડે છે. ધાર્મિક બાબતોમાં કાયદા દરેક માટે અલગ છે. તેમની વચ્ચે ઘણો તફાવત છે.

આ રાજ્યોમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ છે
યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ માત્ર ગોવામાં જ અસ્તિત્વમાં છે. ગોવાને બંધારણમાં વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. ગોવાને પોર્ટુગીઝ સિવિલ કોડ લાગુ કરવાનો અધિકાર પણ મળ્યો છે.

રાજ્યમાં તમામ ધર્મો અને જાતિઓ માટે કૌટુંબિક કાયદો લાગુ પડે છે. આ મુજબ લગ્ન, છૂટાછેડા અને ઉત્તરાધિકારના કાયદા તમામ ધર્મ, જાતિ, સંપ્રદાય અને વર્ગના લોકો માટે સમાન છે.

ગોવામાં ટ્રિપલ તલાક કોઈ આપી શકે નહીં. રજીસ્ટ્રેશન વિના લગ્ન કાયદેસર રીતે માન્ય નથી. મિલકત પર પતિ અને પત્નીનો સમાન અધિકાર છે.

આ દેશોમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ છે
વિશ્વના ઘણા દેશોમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ છે. તેમાં આપણા પાડોશી દેશો પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશનો સમાવેશ થાય છે. આ બંને દેશોમાં શરિયા આધારિત સમાન કાયદો તમામ ધર્મો અને સંપ્રદાયોના લોકોને લાગુ પડે છે.

આ સિવાય ઈઝરાયેલ, જાપાન, ફ્રાન્સ અને રશિયામાં પણ સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ છે. યુરોપિયન દેશો અને અમેરિકામાં બિનસાંપ્રદાયિક કાયદા છે, જે તમામ ધર્મના લોકોને સમાન રીતે લાગુ પડે છે. વિશ્વના મોટાભાગના ઇસ્લામિક દેશોમાં, શરિયા પર આધારિત એક સમાન કાયદો છે, જે ત્યાં રહેતા તમામ ધર્મોના લોકોને સમાન રીતે લાગુ પડે છે.

English summary

What is Uniform Civil Code? Know how much the country will change with implementation?